door
Jeroen Langelaar
26 jun 2010
Tjeenk Willink is lid van de PvdA
Herman Tjeenk Willink, vice-president van de Raad van State, wordt de nieuwe informateur. Koningin Beatrix heeft hem gevraagd haar 'op korte termijn' te vertellen wat nodig is voor een kabinet 'dat kan rekenen op een vruchtbare samenwerking met de Staten-Generaal'.
Dat heeft het Kabinet der Koningin zaterdag bekendgemaakt. Tjeenk Willink liet vanmiddag nadrukkelijk weten geen opdracht te hebben gekregen tot onderhandelen. Hij sprak van 'een tussenstap die moet leiden tot overeenstemming over wie nu de volgende stap gaat zetten'.
De 68-jarige is lid van de PvdA en was in 1994 al informateur voor het eerste kabinet van Wim Kok. Na een week verkennen zei hij toen het meest te zien in een Paars kabinet. De formatie daarvan zou ruim drie maanden duren. Ook was Tjeenk Willink van '91 tot '97 voorzitter van de Eerste kamer.
Advies
Met de benoeming wijkt Beatrix af van het advies van oud-informateur Uri Rosenthal. Hij stelde gisteren in zijn eindverslag voor twee informateurs te benoemen: een VVD'er en een PvdA'er.
Vrijdagavond heeft Beatrix urenlang met Tjeenk Willink over het moeizame formatieproces gesproken. Eerder werd bekend dat het staatshoofd zich 'grote zorgen' maakt.
Vijf partijen
Ook adviseerde Rosenthal het formatieproces toe te spitsen op vijf partijen: VVD, PvdA, CDA, D66 en GroenLinks. Volgens de informateur is een 'brede middencoalitie' of Paars-plus de meest voor de hand liggende optie. Met het eindverslag is de PVV (24 zetels) aangewezen op de oppositiebankjes.
Mark Rutte (VVD) sprak vervolgens zijn voorkeur uit voor een kabinet met PvdA en CDA, en eventueel, om PvdA-leider Job Cohen over de streep te trekken, aangevuld met D66. Cohen blijft echter hardnekkig vasthouden aan de Paars-plusvariant omdat hij een rechts overwicht vreest in een 'middenkabinet'. Na de mislukte Paars-plusformatie, raadde hij Rosenthal overigens aan het nogmaals te proberen met VVD en PVV, maar dit is niet gebeurd.
- D66-leider Alexander Pechtold heeft verheugd gereageerd op de benoeming van Tjeenk Willink. Hij spreekt van 'een logische keuze die past bij de patstelling waarin we ons bevinden'.
- Tevens ziet de liberaal nieuwe kansen voor Paars-plus: '[Tjeenk Willink] kan de patstelling doorbreken. Dit is bedoeld om de fractievoorzitters te dwingen het achterste van hun tong te laten zien. Dat geldt met name voor Mark Rutte die over Paars-plus zei dat hij dat op dit moment niet zag zitten.'
- Ook Femke Halsema (GroenLinks) is content met Tjeenk Willink als informateur, omdat deze 'ver van partijpolitiek' afstaat.
- Mark Rutte (VVD) heeft 'kennisgenomen' van de benoeming en wil de stappen van de informateur afwachten.