Nieuws

Politiek

Tweede Kamer ontneemt staatshoofd rol bij formatie

door Arne Hankel 19 mrt 2012

Het beeld van partijleiders die tijdens de formatie op bezoek gaan bij de Koningin, zal mogelijk verdwijnen
Het beeld van partijleiders die tijdens de formatie op bezoek gaan bij de Koningin, zal mogelijk verdwijnen

Het staatshoofd speelt in de toekomst geen rol meer bij de kabinetsformatie na nieuwe landelijke verkiezingen. Een meerderheid in de Tweede Kamer steunt een wijziging van het eigen reglement zodat de Kamer het heft zelf in handen neemt.

PvdA, PVV, SP, GroenLinks, D66 en de Partij voor de Dieren - samen 91 zetels - steunen de wijziging.

Aanwijzen informateurs
De uitkomst is dat de Kamer altijd binnen een week na de installatie van de nieuwe parlementariërs debatteert over de verkiezingsuitslag en over de volgende stappen. De Kamer wijst dan zo snel mogelijk een of meerdere (in)formateurs aan en geven die ook een opdracht mee. Tot nog toe was dat altijd de taak van het staatshoofd.

De eerste opdracht kan verkennend zijn. De informateur gaat dan praten met de fractievoorzitters voor hij rapport uitbrengt aan de Kamer, die dan debatteert over de volgende stap.

Proces sturen
De Kamer heeft al sinds de motie-Kolfschoten uit 1971 de mogelijkheid om zelf het initiatief te nemen in de kabinetsformatie, maar heeft dat nog nooit met succes gedaan. Altijd was het het staatshoofd (eerst koningin Juliana, daarna koningin Beatrix) die haar raadgevers consulteerde en dan een informateur benoemde.

Beatrix had daarin ruimte om het proces te sturen. Zo lastte ze vorig jaar een tussenronde in met toenmalig vicepresident van de Raad van State Herman Tjeenk Willink, terwijl VVD, CDA en PVV op dat moment zo snel mogelijk met informateur Ivo Opstelten verder wilden.

De Tweede Kamer neemt een 'groot risico' door het staatshoofd buitenspel te zetten bij de kabinetsformatie. Dat stelt hoogleraar staatsrecht Douwe Jan Elzinga van de Rijksuniversiteit Groningen (RuG) nadat een ruime meerderheid hiertoe maandag heeft besloten. 'Dit is een vrij zware ingreep op de regeringsvorming. En het is vrij gemakkelijk om het reglement van de Kamer te omzeilen. Ik had zelf een terugvaloptie aangehouden om indien nodig toch het staatshoofd in te schakelen.'

Tags

zie ook

59 reacties

  • Goeie zaak, zo heeft de vorst(in) geen invloed meer op het democratische proces (voor zover nog aanwezig in dit land, u weet wel, EU en zo).
    Nu nog een BINDEND referendum invoeren en Wilders tot premier bevorderen (heeft ie echt verdiend), dan komt het misschien nog goed met dit knotsgekke landje.
    Amen.

  • Een klein stapje in de goede richting. De volgende stap: Laat ons niet alleen stemmen op een individu binnen een partij (bindend zoals nu), maar tevens op een voorkeurscoalitie (adviserend, niet bindend).

  • Een eerste maar niet onbelangrijke stap die hopelijk uiteindelijk gaat leiden naar een ceremonieel koningschap. Of nog beter, het volledig afschaffen van de monarchie.

  • hehe, een stapje in de goede richting ... Je moet er toch niet aan denken dat over een jaar of wat WA met Maxima in zn kielzog die invloed nog zou hebben.

  • Mevrouw heeft bij de laatste formatie haar hand overspeeld en plukt nu de wrange vruchten Met het vooruitzicht dat de toekomstige koning het werk zou overlaten aan Maxima heeft de kamer zich nu ingedekt.