Nederlandse mode als museaal glijmiddel

Als 22 november 2009 bekend is hoeveel extra bezoekers de tentoonstelling ‘Gejaagd door de wind’ te Enkhuizen heeft getrokken, weten we of mode ook als goed smeermiddel voor het oorspronkelijk traditionele Zuiderzeemuseum functioneert. Zaterdag 22 maart gingen er in ieder geval al boten vol mensen uit de Nederlandse mode naar het museum voor de opening.

Geen hoop op zegen
Wie naar Enkhuizen afreist voor de mode-expo 'Gejaagd door de wind',  doet er verstandig aan om de ingang van het Zuiderzeemuseum te kiezen bij het grote parkeerterrein, net buiten Enkhuizen. Van daar ga je per veerboot naar het werkelijke museum (een open lucht-opstelling van oude boten, huizen, werkplaatsen, een kapel en de nieuwe expo-ruimte met het leeuwendeel van de mode). Behalve de genoeglijke aankomst per water, geeft de tocht per Museumveerboot ook een pracht zicht op de dijk.

Daar bovenop laten maar liefst 104 zwarte poppen zien wat modestudenten van diverse academies vrij haastig ontworpen en uitgevoerd hebben in zwart nylon. De gladde etalagefiguren (er zitten grappig genoeg ook enkele mannen tussen) ogen wat macaber.

Een spannend effect dat door regen en zon de komende maanden ongetwijfeld versterkt zal worden. De beelden in volumineuze en wapperende nylon kleren verbeelden de vissersvrouwen die in weer en wind wachten op de thuiskomst van schip en bemanning. En daarmee is meteen de naam van de tentoonstelling verklaard. Toch leuker dan ‘Hoop op zegen’, de titel die de organisatie eerst in gedachten had.

Kritiek en kwaliteit
De vertrekkende directeur Erik Schilp (hij stapt vroegtijdig over naar het nieuwe Nationaal Historisch Museum) heeft de nodige kritiek gekregen in de drie jaar dat hij leiding gaf aan het traditionele Zuiderzeemuseum. Zo was er onlangs nog het nodige gesteggel over bezoekersaantallen,  die hij hoger in zou schatten dan zijn critici. Voortvarendheid is Schilp niet te ontzeggen. Evenmin gevoel voor kwaliteit. Hij koos als gastcuratoren de ontwerpers Alexander van Slobbe en Francisco van Benthum en stelde Jose Teunissen (ex-conservator Centraal Museum Utrecht en daar verantwoordelijk voor enkele mooie en goede tentoonstellingen) aan als conservator kostuum en textiel. Mode van hoog niveau moet de komende tijd het glijmiddel zijn om veel extra museumbezoekers naar Enkhuizen te trekken. En dat zal zeker lukken.

Verstoffen
Met een museum vol historische panden en schepen en veel aandacht voor traditionele ambachten en klederdrachten loop je, hoe interessant de geschiedenis ook is, het risico langzaam te verstoffen. Voor je het weet ben je hooguit het geliefde adres voor jaarlijkse uitjes van gezelligheidsverenigingen. Nou dat heeft de ondernemende Schilp voorkomen. Met deze grote tentoonstelling en de hulp van Van Slobbe, Van Benthum en Teunissen haalde hij het modieuze werk van zo’n vijftigtal Nederlandse ontwerpers, stylisten, fotografen en illustratoren naar binnen. En daarmee ongetwijfeld heel wat mensen geïnteresseerd in moderne mode. Zaterdag bij de opening viel al op hoe gretig die ook dwaalden in het historische open lucht-deel van het museum.

Zoektocht
Er valt veel moois aan mode in de breedste zin van het woord te zien op ‘Gejaagd door de wind’-tentoonstelling. Niet allemaal even goed, en zeker niet allemaal even voordelig geëxposeerd of toegelicht (vervang die minieme aanduidingbordjes onmiddellijk voor teksten in een letter die zonder knielen en loep te lezen zijn!).

Maar alles bijeen een pracht zoektocht (ook letterlijk door het labyrint van zalen) naar de band tussen eigentijdse mode en oude ambachten en klederdrachten. Veel visueel genot. Drie persoonlijk favorieten: het op witjes gebakken tegeltableau van een shockerend mooie mannelijk naakt van modetekenaar Peter Jeroense. Een Urker-oorbel nieuwe stijl van Ted van Noten.  En de modeproductie van stylist Frans Ankoné en fotograaf Maarten Schets waarmee ze hun oude reportage vol klederdracht-inspiratie uit tijdschrift Avenue opnieuw interpreteerden.