Frustrerend voor aspirant-ontwerpers. Yves Saint Laurent (1936-2008) heeft op het gebied van elegante mode alles al eens perfect ontworpen. Doe dat maar eens beter! De grote, en vooral terechte overzichtsexpositie in het Petit Palais in Parijs bewijst dat de hypernerveuze en overgevoelige YSL, waarvan de initialen al jaren voldoen, vooral een geniaal createur was. Het zegt ook zeker iets over de huidige, veelzijdige mode en onze brede appreciatie voor allerlei tendensen dat de meer dan 300 getoonde ontwerpen (soms een halve eeuw oud, maar alle in ongeloofwaardig goede conditie) bijna niet gedateerd aandoen.
Spoorslags naar Parijs
Domgenoeg ging de YSL-expo pas van start toen de modeweek in Parijs in maart juist afliep. Met het idee dat ik al die oude creaties toch wel kende, haastte ik me niet om weer Parijs aan te doen. Waarop ik nu nederig moet bekennen dat deze tentoonstelling (nog tot 29 augustus, dus tijd genoeg) echt iedereen die van mode en/of schoonheid houdt, verplicht spoorslags (Thalys is wel zo makkelijk) naar Parijs te gaan. Pas op, maandag gesloten. Maar donderdagavond is kijkavond (op chique Frans: nocturne). U bent overigens niet de enige, dus houd rekening met wachtrijen.
Maar de vergaarde collectie, de voortreffelijke etaleerkunst en de voorbeeldige video's en foto's (alle 14 Jeanloup Sief YSL-naakten nu te zien - en ze hebben echt de beste gekozen als weergaloze promotie voor een mannengeur!) en niet te vergeten, de nagebouwde werkplek van YSL (een simpele geschraagde plank, maar wel voor een Jean Dubuffet-portet van bebrilde Yves) maken een bezoek een must.
Goed gejat
YSL's gevoel voor elegantie wordt breed uitgemeten, vooral in een balzaal vol tientallen feestelijke creaties. Maar ook daar is een aanpalende zwarte muur geheel gevuld met zijn duisterste en tevens helderste ontwerpen in pikzwart: zijn kleine zwarte jurkjes en zijn revolutionaire Le Smoking, de smoking gejat van de man en ó zo sensueel voor vrouwen vertaald.
Trendy tegendraads
YSL deed geen shabby, deed niet aan rommelige rafelranden, scheuren, versleten of verwassen textiel. Dat is misschien het tijdloze aspect dat zijn werk vanuit een actuele invalshoek sinds de jaren tachtig mist. Alles is vooral elegant en fraai en bovenal erg vrouwelijk.
Maar zijn kunst om kledingstukken van de straat en van de (werk-)man op geheel nieuwe wijze te transformeren voor de vrouw, laat zien dat juist deze meester van de mooie mode ook een hoogst eigentijdse en tegendraadse anti-fashion-attitude had en nu nog als vernieuwende modernist mag gelden. Net vers de opvolger bij huize Dior pikt hij het streetwise leren nozemjack en tovert het om tot een met nerts-afgezette kroko-kledingstuk dat chic en shocking ultra-eigentijds was en is! Hij gaf de vrouw ook de broek aan. Zonder hem hadden Angela Merkel enHillary Clinton geen broekpak gehad om in op te treden op het masculiene machtstoneel.
Afgebrand en voorspellend
In 1971 wordt de YSL-collectie afgebrand door de gehele modepers. Beledigende kritieken schieten tekort om YSL's ode aan de eerste oorlogsjaren veertig (brede schouders, sjofele sfeer) geheel de grond in te boren.
Achteraf hebben de critici zichzelf blootgegeven als verdedigers van een verloren tijdperk vol ouderwetse gratie, te begrijpelijk en te sierlijk. U mag me quoten: 'Modejournalisten kunnen de plank en de kop van de spijker soms lelijk misslaan'. Wie nu goed kijkt naar de slome mille fleurs-jurk en de langharige bontjas in vierkant silhouet uit '71 geinspireerd op de oorlogsmode ziet een pracht (achteraf ongelooflijk goede) voorspelling hoe de jaren zeventig iedereen in een nostalgische greep kregen. En hoe YSL de toekomende tijd vol vintage en folklore aanvoelde, terwijl zijn eigen couturehuis zou lijden onder die behoefte aan goedkope straatmode.
De expo besteed er veel ruimte aan en toont zijn gelijk zonder dat er allerlei andere ontwerpers bijgehaald worden. YSL blijft in de hoofdrol, ook al wordt 'zijn' actrice Catherine Deneuve als muze en mooiste kleerhanger flink veel aandacht gegund.
Bravo voor Bergé
Mode is geen kunst. Maar de meest getalenteerde kunstenaars werken er wel in de mode. Dat wordt duidelijk in het Parijse Petit Palais. Fijn dat twee jaar na zijn dood Yves Saint Laurent zo levendig blijkt dat al zijn schoonheid in textiel en artisticiteit zo voortreffelijk tentoon staan. En bravo voor zijn zakelijk- en lang ook levenspartner, de nogal alom gevreesde Pierre Bergé, om ons deze formidabele expo te gunnen. Want hij is het die het legaat van YSL zo goed beheert.