door
Stagiair Kennis en Cultuur
5 mei 2009
Pim Fortuyn heeft geen charisma volgens de hoogleraar van de Rijksuniversiteit Groningen
Dictators Adolf Hitler, Jozef Stalin en Benito Mussolini hadden het wel maar Pim Fortuyn had het niet: charisma. Dat zegt hoogleraar antropologie Yme Kuiper die vindt dat de term steeds vaker verkeerd wordt gebruikt.
Kuiper is hoogleraar historische en religieuze antropologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Volgens hem speelde Fortuyn een leider met charisma. Maar dat betekent nog niet dat hij charisma bezat.
‘Fortuyn had een groot retorisch talent en een grote persoonlijkheid. Hij is meer een personality dan een charismatisch leider', vertelt Kuiper dinsdag tegen elsevier.nl.
Charisma
Volgens Kuiper hadden Hitler, Mussolini en Stalin, 'de booswichten van de politieke religies van de vorige eeuw,' wél charisma. 'Ze fascineerden veel mensen en kregen ze in beweging voor hun waanbeelden', zegt de hoogleraar.
Talent
Een leider met charisma heeft volgens Kuiper een bepaalde afstand nodig, 'hij komt van buiten en wil het anders'. De hoogleraar is van mening dat charismatisch leiderschap afhankelijk is van drie factoren: talent, de situatie, maar vooral een emotionele band met volgelingen.
Begrip
Charisma is van oorsprong een theologisch begrip. In het Nieuwe Testament wordt het woord gebruikt in de betekenis van ‘genadegave’. Kuiper definieert charismatisch leiderschap als een wisselwerking tussen de leider en zijn volgelingen, waarbij de aanhangers geloven in een zekere religieuze dimensie van hun leider.
Het begrip charisma verliest steeds meer zijn betekenis. De hoogleraar vindt dat termen als leiderschap, x-factor en charisma op één hoop worden gegooid. 'Nog even en elke bekende Nederlander wordt charismatisch genoemd'. Hij vindt dat het begrip alleen nog in heel uitzonderlijke gevallen gebruikt mag worden.
Door Eva van der Steen
Morgen is het zeven jaar geleden dat Pim Fortuyn werd vermoord door Volkert van der Graaf.
De extremist schoot hem van dichtbij door het hoofd in het Mediapark in Hilversum. Van der Graaf werd veroordeeld tot een gevangenisstraf van achttien jaar.