door
Annebelle de Bruijn
23 jul 2012
Wraak blijkt nauwelijks een rol te spelen bij het bestraffen van valsspelers
Straffen bestaan al zo lang als de mensheid zelf. Onze motivatie voor het bestraffen van anderen blijkt echter niet gebaseerd op wraak of een verlangen om de ander evenveel schade toe te brengen. We kiezen voor vergelding omdat we het vervelend vinden dat iemand op oneerlijke wijze een voorsprong krijgt.
Dat schrijven onderzoekers in het wetenschappelijke tijdschrift Biology Letters.
Eerder werd al bekend dat oneerlijk gedrag negatieve emoties oproept, die kunnen worden verholpen door de valsspeler een straf te geven.
Boos
Nu hebben Britse wetenschappers uitgevonden waarom dit soort schadelijk gedrag ons boos maakt. Valsspelen zit ons vooral dwars wanneer de boosdoener er echt van profiteert.
Tijdens hun onderzoek verdeelden de wetenschappers 570 proefpersonen in paren, waarbij ieder tweetal uit een valsspeler en een eerlijke kandidaat bestond. Beide proefpersonen stonden vervolgens voor verschillende mogelijkheden.
Dieven
De oplichters konden ervoor kiezen om 20 cent van de ander te stelen, terwijl de eerlijke spelers hierna de keus kregen om voor tien cent de dief te straffen. In het geval van straf moest de dief 30 cent inleveren.
In het saldo brachten de wetenschappers van tevoren subtiele verschillen aan. Bij één van de groepen had de valsspeler alsnog minder geld dan zijn tegenstander, bij een andere groep kwamen de dief en zijn tegenspeler uit op een gelijk saldo en alleen bij de laatste groep had de valsspeler een hoger bedrag dan zijn partner na het stelen van de 20 cent.
Profiteur
Bij de eerste twee scenario’s koos een vrijwel gelijk aantal eerlijke spelers ervoor zijn stelende tegenstander te bestraffen. In de derde groep lag het percentage opgelichte spelers dat de valsspeler besloot te straffen echter twee keer zo hoog.
Deze resultaten wijzen er sterk op dat onze afkeer voor oneerlijkheid ertoe leidt dat we willen straffen. Wraakgevoelens spelen een beduidend kleinere rol, volgens de onderzoekers.
We walgen ervan wanneer iemand door middel van valsspelen een voorsprong krijgt, concluderen de wetenschappers, maar laten de zaak rusten als oneerlijke speler er niet in slaagt te profiteren van zijn daden.