Syp Wynia Syp Wynia

Meebuigen met de moslims: hoe de islam Nederland verandert

Door Syp Wynia - 14 april 2017

Nederland telt al veel moslims, en door de komst van asielzoekers uit Syrië worden dat er alleen maar meer. Dat de islam Nederland – van zichzelf geneigd tot aanpassen – verandert, is ­zeker. De islamisering van Nederland is een beladen begrip, niet in de laatste plaats omdat Geert Wilders het tegengaan van die islamisering tot politiek speerpunt heeft gemaakt. Maar dit wil niet zeggen dat die islamisering niet bestaat.

Dit artikel verscheen in 2015 in Elsevier. Bekijk ook onderaan deze pagina de reeks incidenten die zelfislamisering in Nederland zichtbaar maken. Deze indrukwekkende reeks gaat terug tot 1951.

In elk geval demografisch is dat het geval. Een gestaag toenemend deel van de ­bevolking vindt zichzelf moslim. Dat aandeel groeit door immigratie en tegenwoordig vooral door de toestroom van immigranten die als asielzoeker binnenkomen. Deze immigranten nemen hun gewoonten, tradities, folklore, denkbeelden en hun religie mee. En de religie – de islam, in de meeste gevallen – vormt vaak de basis van de gewoonten, waarden en normen.

De geïmporteerde opvattingen en reflexen verschillen vaak nogal van wat in Nederland gangbaar is. Dat wil zeggen: heden ten dage. Veel opvattingen die moslims nu meenemen, wijken niet zo af van wat in Nederland vijftig jaar geleden gangbare opvattingen waren.

De Nederlanders van toen stonden gemiddeld ook afwijzend jegens homoseksualiteit. De ­gelijkberechtiging van de vrouw was allerminst vanzelfsprekend, scheiden was een met schande beladen uitzondering, seks voor het huwelijk was in brede kring een ­taboe, het maagdelijke huwelijk werd geacht de standaard te zijn, en verlichte gedachten over abortus en euthanasie moesten nog ingang vinden.

Nauwe banden met land van herkomst

Naast een demografische is er dus ook een culturele islamisering en die confronteert Nederland met de terugkeer van denkbeelden die doorgaans met liefde zijn verlaten. Dat leidt uiteraard tot ergernis, zoals het ook niet helpt dat nogal wat moslims, leunend op de islam of anderszins, een afkeurende houding jegens hun land van aankomst etaleren en nauwe banden blijven onderhouden met het land van herkomst.

De nog steeds jonge islamitische bevolkingsgroep is bovendien assertief. Moslims eisen hun plaats op, klagen – zeker in de beeldvorming – nogal gauw over discriminatie, eisen het toestaan van islamitisch geïnspireerde kleren, bouwen dominante moskeeën en stellen eisen op het gebied van eten en bidden, ook in publieke gebouwen.

Dat overheden van herkomstlanden (Marokko, en vooral Turkije) dat soort eisen ondersteunen en hun emigranten blijvend in hun invloedssfeer willen houden, maakt het er niet beter op. De islamisering wordt op begrijpelijke gronden niet al te vaak als een verrijking gezien, maar eerder als een Paard van Troje.

Macht van het getal

De islamisering voltrekt zich via de macht van het getal, via de stembus bijvoorbeeld. Dat weegt vooral in steden met veel moslims zwaar. De islamisering voltrekt zich ook vanuit de hoofdsteden van herkomstlanden. Turkije runt de meeste Turkse moskeeën in Nederland en de Marokkaanse overheid houdt onder meer grip via de grootste Marokkaanse moskeekoepel.

De islamisering verloopt ook vanuit rijke Arabische Golfstaten en Saoedi-Arabië, van waaruit openlijk dan wel in het geniep moskeeën worden gefinancierd, zoals de Blauwe Moskee in Amsterdam en de Essalammoskee in Rotterdam, die beide banden onderhouden met de radicale Moslimbroederschap.

Ook de dreiging van terreur uit islamitische kring verandert Nederland. Die vergroot de invloed van zich als gematigd presenterende moslims, die als remedie bijvoorbeeld islamitisch onderwijs op openbare scholen eisen, om de ‘goede’ islam te onderwijzen. De dreiging van (islamitische) terreur leidt niet alleen tot angst. Veiligheidsmaatregelen leiden ook tot verlies van privacy en maatschappelijk vertrouwen.

13 mythes over migratie.Hebben we migranten nodig voor onze oude dag? Echt niet. En zo is er zeker nog een dozijn hardnekkige mythes.

Zelfislamisering

Dan is er nog de zelfislamisering, weinig opgemerkt maar hoogst aanwezig. Volgens de socioloog Ruud Koopmans, die ook veel in Duitsland werkt en op Europese schaal onderzoek doet, is er geen land in Europa waar moslims zo veel rechten hebben als Nederland. Waarbij die rechten zowel door moslims kunnen zijn verworven als hun in de schoot geworpen.

De lijst van voorbeelden van meegaand ­gedrag jegens moslims en de islam vanuit overheden, instellingen, bedrijven, scholen en kerken groeit met de dag. ­Gemeenten subsidiëren moskeeën, verlenen bouwvergunningen voor culturele centra die nadien moskeeën blijken.

De Amsterdamse burgemeester Job Cohen (PvdA, 2001-2010) was van mening dat de integratie van moslims prima via de ­moskee kon verlopen. Integratieminister Ella Vogelaar (PvdA, 2007-2008) riep dat de islamitische vastenmaand ramadan een jaarlijks evenement voor heel Nederland was.

Nederland is meegaand

Bedrijven dringen er bij de overheid op aan om vooral vriendjes te blijven met islamitische regimes uit angst om orders te verliezen. Minister Lodewijk Asscher (PvdA, Integratie) kondigde een jaar geleden aan de Turkse moskeeorganisaties in Nederland te zullen controleren (‘monitoren’). Die clubs bleken dit jaar plotseling samenwerkingspartners bij de integratie te zijn geworden. Haatimams worden zelden het land uitgezet. Bezoekende haatpredikers krijgen in de regel probleemloos een visum.

Waarom juist Nederland meegaand is, is nooit onderzocht, maar laat zich wel duiden. Zo is er de macht van het getal. Van alle Nederlanders is zo’n 6% moslim, in 2050 is dat naar verwachting bijna 10%, met hoge concentraties in sommige stadsdelen. Het is te verwachten dat in delen van steden waar moslims in de meerderheid zijn, zij zich steeds meer als de meerderheidscultuur zullen gedragen.

Bondgenoot

Er is ook de religieus, politiek of door kosmopolitische wereldbeelden aangestuurde Nederlandse naïviteit. Waarbij het niet helpt dat de rest van Nederland snel ontkerkelijkt en weinig kaas heeft gegeten van de betekenis van religie voor wie religieus is en al helemaal voor wie orthodox religieus is. Orthodoxe, laat staan fundamentalistische (christelijke) gelovigen zijn een kleine minderheid, maar in islamitische kring ligt dat heel anders. Uitgerekend progressieve christelijke voorlieden zien in de islam een bondgenoot.

Verder zijn er de postkoloniale en post-Holocaust-trauma’s die ertoe bijdragen dat iedere immigrant – de arme voorop – als een hulpbehoevend wezen wordt gezien. Vandaar het lang populaire adagium van ‘de integratie die van twee kanten moet komen’, dat culturele verschillen ontkent. Niet alleen de immigrant, ook Nederland als zodanig en de autochtoon in het bijzonder dienden zich aan te passen volgens het nog niet verdwenen ideaal van de multiculturele samenleving.

Het tot schuldgevoel neigende calvinisme biedt een andere verklaring. De ‘feminiene’ Nederlandse karaktertrekken zijn in beginsel een zacht eitje voor een collectivistische, masculiene, op eer en schaamte gerichte cultuur die bovendien de eeuwigheid als horizon heeft. De Nederlandse morele superioriteit is niet opgewassen tegen de islam.

Islam wordt niet zwakker

Nederland islamiseert, ook al is het geleidelijk.

Hoe dan ook: de islam is er, zal blijven en groeien. De islam komt van buiten, maar wordt, anders dan integratie-optimisten denken, niet per se zwakker omdat hij zou worden aangelengd met alles wat Nederlands is. Handige woordvoerders uit islamitische kring bespelen de Nederlandse volksaard door hun versie van de islam als probaat middel tegen zowel misdaad, terrorisme als ander ongerief aan te bieden.

Overheidsfunctionarissen trappen graag in de belofte uit islamitische kring dat hun activiteiten zijn gericht op integratie, werk of de ontmoeting met andere bevolkingsgroepen, terwijl ze dienen als platform om de Koran uit het hoofd te leren of de taal van het herkomstland bij te spijkeren.

De islamitische gemeenschappen zijn internationaal en blijven dat ook, geholpen door goedkope vliegverbindingen, satelliet- tv en vooral ook internet, tevens hét instrument voor snelle radicalisering van jonge moslims. Naarmate gemeenschappen groter zijn, kunnen ze meer op zichzelf en minder op de buitenwereld gericht zijn. Dat na een halve eeuw immigratie van Turken en Marokkanen nog steeds slechts één op de tien huwelijken buiten de eigen kring wordt gesloten, is een helder signaal.

Nederland islamiseert, ook al is het geleidelijk. Er is de druk van buiten, door immigratie, door de invloed van islamitische landen, door de angst voor geweld. Maar er is evenzeer de zelfislamisering: door naïviteit, onkunde, kortzichtigheid en wegkijkende ontkenning.

Geschiedenis van de islamisering

Van het meest recente incident terug naar het begin in 1951, toen de eerste moslims groepsgewijs naar Nederland kwamen: Molukse militairen

2015

5 oktober De gemeente Bunschoten-Spakenburg plakt in de sporthal die is ingericht voor de noodopvang van 150 asielzoekers foto’s af van bierdrinkende jongeren en de Amsterdamse Wallen. De foto’s zouden aanstootgevend kunnen zijn.

5 oktober Er zijn een miljoen moslims in Nederland. Volgens het PEW Research Center groeit dat aantal tot 1,6 miljoen in 2050.

30 september In Rotterdam is er beroering door de komst van de Egyptische ‘haatimam’ Fadel Soliman. Het hele jaar was er verbazing over de vele salafistische imams die Nederland aandeden. In februari trok het kabinet onder druk van de publiciteit het visum van drie imams in en beloofde beter op te letten.

29 september Minister Lodewijk Asscher (PvdA) maakt bekend dat er een compromis is met Marokko, over het verlagen van Nederlandse uitkeringen aldaar. Het kabinet was er veel aan gelegen de betrekkingen met Marokko goed te houden, ook om samen te kunnen werken tegen ‘radicalisering’.

29 september De Nederlandse Politiebond wil dat mensen in asielzoekerscentra worden gescheiden naar etniciteit en geloof om politie overwerk te besparen.

28 september In een noodopvang voor asielzoekers in Rotterdam zijn volgens het Reformatorisch Dagblad christenen ‘doodsbang’. Nederlandse moslims zouden massaal langskomen en zich kanten tegen hulp door niet­ moslims. Christelijke asielzoekers worden onder druk gezet om aan Offerfeest mee te doen.

28 september De Universiteit van Amsterdam sloot een ‘stilteruimte’, maar studenten willen die heropend zien. Studentenbond ASVA vindt dat zo’n ruimte ‘hoort bij de tijdsgeest’.

24 september Kamerleden Tunahan Kuzu en Selcuk Öztürk (ex-PvdA) zijn niet in de Tweede Kamer. ‘In verband met het Offerfeest.’

4 september In Zeeland was het voor het eerst: oproepen tot gebed vanaf een minaret van de nieuwe Yildirim Beyazit-moskee in Middelburg. Omroepen vanaf de moskee is in 1988 wettelijk gelijkgesteld met het luiden van kerkklokken.

3 september D66-Kamerlid Wassila Hachchi zegt in tv-programma Pauw dat ‘radicalisering’ niets met de islam te maken heeft.

September Radicale Syrisch-Libanese imam Fawaz Jneid zamelt geld in voor eigen moskee. Hij werd in 2012 door de salafistische As-Soennahmoskee ontslagen, omdat zelfs die zijn uitlatingen te extreem vond worden.

Augustus In de Amsterdamse Kinkerbuurt is de (Turkse) Westermoskee althans van buiten eindelijk klaar. De gemeente, lang tegen de Westermoskee, gaf de moskee na de eeuwwisseling in het geniep miljoenensteun.

Augustus Amsterdam gaat op voorstel van D66 en VVD gevallen van ‘islamofobie’ registreren.

17 juli Abdelaziz Aouragh van marketingbureau Pure Safy Branding pleit ervoor de Amsterdamse P.C. Hooftstraat aantrekkelijker te maken voor islamitische shoppers uit de Golfstaten: een gebedsruimte, winkels ook na zonsondergang open en Arabisch sprekend personeel.

Juli In verschillende Nederlandse asielzoekerscentra lopen de spanningen op tijdens de vastenmaand ramadan. Syrische christenen klagen dat moslims gemeenschappelijke ruimten confisqueren als gebedsruimte.

Juni De Marokkaanse overheid stuurt met instemming van minister Lodewijk Asscher voor de ramadan 53 imams naar Nederland, die in Marokkaanse moskeeën theo­logische les zullen geven tegen radicalisering en IS. Asscher prees bij een bezoek aan Marokko de plaats  van ‘de gematigde islam’ in het land en zei dat Nederland daarvan nog veel kan leren.

1 juni Staatssecretaris Sander Dekker (VVD) wil leraren ondersteunen die problemen ondervinden bij het bespreken van de Jodenvervolging, antisemitisme, vrijheid van meningsuiting, islamitisch fundamentalisme en homoseksualiteit. Duizenden leraren – één op de vijf – gaven aan zich onvoldoende geruggesteund te voelen.

19 maart Stadsdeelvoorzitter Achmed Baâdoud van Amsterdam-Nieuw West had voorgesteld gratis taallessen te verstrekken in moskeeën. Met de scheiding tussen kerk en staat ‘moeten we een beetje ontspannen omgaan,’ aldus de PvdA’er. B en W wijst zen het plan af.

Maart Onderzoeksbureau Rand Europe zegt dat het niet mogelijk is goede cijfers boven water te halen over de buitenlandse financiering van Nederlandse moskeeën, die niet meewerken en geen jaarverslagen publiceren.

Maart Minister Jet Bussemaker (PvdA) zegt dat docenten in de communicatie met moslimleerlingen moeten worden bijgestaan door islamitische geestelijken, rolmodellen, opiniemakers en kunstenaars. Die kunnen volgens haar verband leggen tussen de Koran en de actualiteit.

Januari Islamitische terroristen plegen aanslagen in Parijs, onder meer bij het satirische blad Charlie Hebdo. Een school in Heemskerk laat cover van het weekblad verwijderen. De docent die de afbeelding ophing, wordt berispt.

2014

13 november PvdA-Kamerleden Kuzu en Öztürk worden uit hun fractie gezet, omdat ze zich verzetten tegen onderzoek van PvdA-minister Asscher naar vier Turkse moskee-organisaties. ‘Moge Allah je straffen,’ roept Öztürk tegen fractiegenoot Ahmed Marcouch.

2013

December Socioloog Ruud Koopmans presenteert onderzoek in Nederland en vijf andere  Europese landen, waaruit blijkt dat tweederde van de moslims zijn religieuze wetten belangrijker vindt dan de wetten van het land. Driekwart vindt dat de Koran op maar één manier kan worden geïnterpreteerd. De helft van de moslims vindt dat Joden niet te vertrouwen zijn en dat het Westen de islam wil vernietigen. Zestig procent wijst het idee af bevriend te kunnen zijn met een homo.

December Een door de Tweede Kamer met ruime meerderheid aanvaard verbod op onverdoofd ritueel slachten haalt het niet in de Eerste Kamer. Verschillende PvdA-Statenleden hadden gedreigd bij de Eerste Kamerverkiezingen de steun aan hun partij te onthouden. Nederland stond als een van de eerste Europese landen in 1977 het onverdoofd slachten volgens islamitisch gebruik toe.

September Nederland krijgt zijn eerste ‘Moskeeplein’ als straatnaam, in Utrecht, bij een nieuwe grote Turkse moskee. Het was een wens van de gemeente.

19 maart Bezoek van de Turkse premier Recep Tayyip Erdogan wordt overheerst door campagne van de Turkse regering tegen het onderbrengen van Turks-Nederlandse kinderen bij christelijke, of ‘zelfs’ lesbische pleegouders.

2012

November De Amsterdamse corporatie Eigen Haard heeft na inspraak van de vorige bewoners – voor 85 procent Marokkanen en Turken – besloten na renovatie de inrichting van een woonblok aan te passen. Er is een inbouwkast voor schoenen, er zijn extra wateraansluitingen voor het ritueel reinigen voor het gebed, schuifdeuren om een mannen- en een vrouwengedeelte te kunnen creëren en een centrale schotel voor achthonderd zenders.

Zomer Marokkaanse, Turkse en Palestijnse Nederlanders melden dat ze onder grote sociale druk staan om tijdens de ramadan te vasten, maar daaraan trachten te ontsnappen, door te gaan eten bij vrienden.

10 april Wim van de Camp, europarlementariërs voor het CDA, meldt op Twitter: ‘In een sterk  deconfessionaliserende wereld kies ik voor de Islam als bond­genoot van het Christendom’.

Januari Koningin Beatrix draagt bij een staatsbezoek aan Oman een sjaal over haar hoed. PVV-leider Geert Wilders laat zijn afkeer blijken, maar de Koningin stelt dat het échte onzin’ is dat het dragen van een hoofddoek een teken van vrouwenonderdrukking zou zijn.

2011

Mei In het Amsterdamse Mercatorbad worden de ramen afgedekt met zeildoek als er moslima’s zwemmen. Ze dragen een zwempak met legging. Jet Bussemaker, PvdA-staatssecretaris in het vierde kabinet-Balkenende, betoonde zich eerder voorstander van de ‘boerkini’, omdat die de integratie zou bevorderen.

2 april Supermarkt Aldi wijst een sollicitant af wegens het dragen van een hoofddoek, maar keert op zijn schreden terug als de broer van de sollicitant de publiciteit zoekt.

2010

17 december De – op dat moment – grootste moskee van Nederland wordt geopend. De Essalammoskee in Rotterdam heeft minaretten van 51 meter hoog en er kunnen drieduizend moslims tegelijk terecht. In de volgende jaren ontstaat er een conflict tussen de Marokkaanse initiatiefnemers en de sponsor uit Dubai. Volgens islam-watcher Carel Brendel heeft de sponsor banden met de Moslimbroederschap.

Augustus Veel gemeenten blijken te stoppen met het subsidiëren van iftars, avondmaaltijden tijdens de ramadan. De subsidies beoogden bevolkingsgroepen bijeen te brengen, maar bleken niet te werken.

2009

December Haagse Hogeschool ziet af van een kerstboom. Die zou niet passen bij het ‘internationale en diverse karakter’ van de school.

Mei De VVD werkt aan een initiatiefwet om de vrijheid van meningsuiting te verruimen, mede in reactie op optreden van het Openbaar Ministerie, dat tekenaar Gregorius Nekschot van zijn bed lichtte. Het voorstel kwam er niet. Een voorstel om de vrije meningsuiting in te perken door een verbod op blasfemie – zoals voorgesteld door de CDA-ministers Piet Hein Donner en Ernst Hirsch Ballin – haalde het evenmin.

2008

December Burgemeester Job Cohen haalt in de Amsterdamse gemeenteraad bakzeil met zijn beleid om religies die op achterstand zouden staan – waarbij vooral aan de islam werd gedacht – financieel te ondersteunen. Zowel ­Cohen als de toenmalige Amsterdamse PvdA­leider Lodewijk Asscher wilde toewerken naar een ‘vrijzinnige, Amsterdamse islam’.

Oktober Veel Amsterdamse scholen geven tijdens het Suikerfeest vrijaf, nadat in eerdere jaren klassen vrijwel leeg bleven.

Juni Drie PvdA-deelraadsleden in Amsterdam- Slotervaart stappen uit hun fractie uit protest tegen ‘islamiseringsdrang’ van PvdA-stadsdeelvoorzitter Ahmed Marcouch. Marcouch drong onder meer aan op islamles op openbare scholen. Marcouch was, voor hij in de politiek belandde, onder meer woordvoerder van de Amsterdams-Marokkaanse moskeeën.

Januari Werkgeversvoorzitter Bernard Wientjes bespreekt met premier Jan Peter Balkenende verbod van de door Geert Wilders aangekondigde film Fitna, omdat die slecht zou vallen in islamitische landen. Blijkt juridisch onhaalbaar.

2007

31 maart De Turkse ambassadeur in Nederland wil dat de Turkse taal en cultuur opnieuw onderdeel worden van het Nederlandse lespakket. De Turkse overheid, die zelf ongeveer 140 van de ruim 500 Nederlandse moskeeën controleert en imams uit Turkije stuurt, verzet zich ook tegen het Nederlandse beleid om geen buitenlandse imams meer toe te staan.

30 maart Volgens de onderwijsinspectie presteert een kwart van de islamitische basisscholen onvoldoende.Twee weken eerder deed staatssecretaris Sharon Dijksma (PvdA) van Onderwijs aangifte tegen de Stichting Islamitische Scholen Helmond en omstreken. Dijksma vermoedt ‘malversaties’ met overheidsgeld, wil dat geld terug hebben en heeft de lopende rijkssubsidie ingetrokken. Het Islamitisch College Amsterdam kreeg in december al de aankondiging dat het wellicht moet sluiten wegens de ondermaatse kwaliteit van het onderwijs en onduidelijke geldstromen. Het wordt de school tevens kwalijk genomen dat het onderwijs zich afzet tegen de Nederlandse samenleving.

27 maart Volgens onderzoek van het multiculturele instituut Forum vinden jonge moslims in Nederland zich meer moslim en Marokkaan of Turk dan Nederlander of Europeaan.

24 maart De Tilburgse burgemeester Ruud Vreeman (PvdA) heeft, zo blijkt, imam Ahmed Salam drie maanden eerder op de vingers getikt. De Syrische imam zou hebben opgeroepen om de Nederlandse staat schade toe te brengen en geen belasting te betalen. Salam en zijn zoon Suhayb verklaren in het tv-programma Pauw & Witteman dat het een misverstand is. Ze krijgen gedaan dat er in het programma geen wijn op tafel komt. Salam senior kwam in 2004 al in opspraak omdat hij weigerde minister Rita Verdonk (WD) de hand te schudden.

18 maart In het Amsterdamse Oosterpark wordt ter herdenking van de moord op Theo van Gogh in 2004 het beeld ‘De Schreeuw ‘van Jeroen Henneman onthuld. Spreker is stadsdeelvoorzitter Martin Verbeet (PvdA) die in 2005 nog bezwaar maakte tegen een monument voor Van Gogh, ‘om onrust in de buurt te voorkomen’.

15 maart Ondernemersvoorzitter Bernard Wientjes van VN0-NCW waarschuwt voor de Nederlandse handelsbelangen, omdat ‘anti-islamretoriek’ ‘de naam van Nederland’ geen goed doet. ‘Parlementariërs moeten beseffen wat de reikwijdte van hun woorden is,’ vult woordvoerder Ahmed Dadou van het ministerie van Buitenlandse Zaken aan.

7 maart Het stoffelijk overschot van de Rotterdamse politieagente Habiba Yaakoubi wordt niet gecremeerd, zoals zijzelf had gewild. Haar Marokkaanse familie verzet zich daar om religieuze redenen tegen.

6 maart Het Amsterdamse stadsdeel De Baarsjes verleent een bouwvergunning voor de Westermoskee van de Turkse Milli Görüs-beweging. Op dezelfde dag besluit de Autoriteit Financiële Markten onderzoek te doen naar illegale handel in effecten in Turkse moskeeën als de Aya Sofia, voorganger van de Westermoskee, waar geld zou zijn ingezameld voor duistere ‘islamitische’ beleggingsfondsen. Moskee-initiatiefnemer Uzeyir Kabaktepe haalde geld op in Saoedi-Arabië en wil invoering van de sharia voor Nederlandse moslims.

Naar buiten toe gold Milli Görüs in Amsterdam als een op integratie gerichte organisatie, die uit zou zijn op de verspreiding van een ‘liberale’ islam. Een jaar voor de bouwvergunning legde minister Piet Hein Donner (CDA) van Justitie al de eerste steen.

6 maart Khadija Arib, Kamerlid voor de PvdA, is in opspraak omdat ze lid is van een adviesraad van de Marokkaanse overheid.

1 maart Geert Wilders (PW) dient wegens hun tweede nationaliteit een motie van wantrouwen in tegen PvdA-staatssecretarissen Nebahat Albayrak en Ahmed Aboutaleb. Ondanks zijn ontkenning zeggen fractievoorzitters Jacques Tichelaar (PvdA) en Mark Rutte (WD) dat het Wilders te doen is om de islamitische achtergrond van de bewindslieden.

Maart De Onderwijsraad pleit voor het aanpassen van het onderwijs aan de etnische en religieuze achtergronden van de leerlingen.

27 februari De Amsterdamse hoogleraar Annelies Moors zegt dat modeverschijnselen in islamitische vrouwendrachten in het Midden-Oosten ontstaan en van daar naar Nederland komen.

26 februari Directeur Ernst Veen van de Nieuwe Kerk in Amsterdam bevestigt dat de Turkse overheid hem heeft gedwongen hoofdstukken te schrappen uit de catalogus bij een tentoonstelling over Istanbul. De gewraakte passages gingen onder meer over de genocide op (christelijke) Armeniërs ten tijde van de Eerste Wereldoorlog en over homoseksualiteit in Ottomaanse badhuizen.

2 februari Het Amsterdamse ‘islamitische debatcentrum’ Marhaba (‘islam, cultuur en ontmoeting’) mag van minister Rita Verdonk (WD) voor Integratie gesubsidieerd worden. In december 2006 hadden de fracties van CDA, WD en SP in de Amsterdamse gemeenteraad bezwaar gemaakt tegen een subsidie van om te beginnen 800.000 euro die burgemeester Job Cohen (PvdA)voor het islamitische debatcentrum wil geven, overigens zonder dat er ooit een subsidieaanvraag was ingediend. Anders dan de oppositionele fracties in de raad ziet Verdonk de subsidie van Marhaba niet als een schending van de scheiding tussen kerk en staat. Marhaba is de Amsterdamse vestiging van wat premier Jan Peter Balkenende (CDA) eerder opperde als ‘Huis van de Arabische Cultuur’. Het overkoepelende idee heet nu ‘Kosmopolis’ en wordt voorgezeten door Medy van der Laan, die als D66-staatssecretaris het plan nog bij de ministerraad indiende.

Januari Minister Maria van der Hoeven van Onderwijs (CDA) subsidieert het Cosmicus-college, een Rotterdamse school die volgens critici een verkapte onderneming is van de fundamentalistische Turkse Nurcubeweging.

23 januari Cabaretier Ewout Jansen krijgt afzeggingen en minder boekingen omdat hij grappen maakt over moslims. Na een optreden op een vmbo-school kwamen drie scholieren op Jansen af. Eén van hen: ‘De islam is geen gewelddadige godsdienst. Als je dat nog één keer zegt, ram ik je in elkaar.’ Cabaretiers blijken beducht voor het maken van islamgrappen.Youp van ’t Hek: ‘Ik let wel op mijn woorden. Ik denk wel na.’

17 januari De veroordeelde terrorist Samira. krijgt na een hongerstaking zijn zin: de eveneens veroordeelde vrouwelijke terroriste Soumaya S. en een tweede vrouwelijke gedetineerde worden van de speciale terroristenvleugel in Vught overgeplaatst naar Rotterdam. Soumaya zelf wil dat helemaal niet. Maar Samir vindt de aanwezigheid van de vrouwen strijdig met zijn geloof.

1 januari 2007 De omstreden islamitische filosoof Tariq Ramadan wordt voor twee jaar gasthoogleraar aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit. De Verenigde Staten weigerden hem eerder een visum vanwege zijn steun aan terroristische groepen.

2006

25 december Koningin Beatrix zegt in haar kersttoespraak dat er naast wettelijke grenzen aan de vrije meningsuiting’ normen van moraal en beschaving’ zijn: ‘Een recht om te beledigen bestaat niet. (…) Om spanningen te beheersen is inspanning vereist en bereidheid met elkaars opvattingen rekening te houden.’

20 december De verantwoordelijke ministers melden dat het ‘dreigingsniveau’ qua terrorisme voor Nederland ‘substantieel’ is. ‘Islamitische huwelijken’ blijken als instrument te fungeren voor de bekering van autochtone vrouwen en meisjes.

19 december Het Rode Kruis organiseert een kerstdiner in de Diamantbuurt in Amsterdam en schrijft voor dat er bij dit diner alleen ‘halal’ mag worden gegeten.

9 december Bang om moslims te kwetsen verbiedt de Nederlandse ambassadeursvrouw Marinka van Dam-Bogaerts in Jakarta de verkoop van rookworsten op jaarlijkse bazaar.

28 november Volgens onderzoeker Jean Tillie van de Universiteit van Amsterdam staan 1.500 moslims in Amsterdam op het punt de Nederlandse samenleving af te wijzen. 40 Procent van de Marokkaanse jongeren wijst de westerse waarden af en 6 a 7 procent zou de islam met geweld willen ‘verdedigen’.

18 november De in Turkije geboren PvdA-politica Hatice Can-Engin zegt dat islamitische werknemers onder valse voorwendselen gebedsruimtes claimen om die vervolgens voor andere doeleinden te gebruiken. ‘Ze speuren de wet af naar bepalingen waar ze gebruik van kunnen maken. Dat kun je hen niet kwalijk nemen, want zo werkt het hier.’

Oktober De Kamerleden John Leerdam (PvdA) en Kathleen Ferrier (CDA) klagen over de onevenredige aandacht voor islamitische allochtonen. Alle allochtonen zouden erop worden aangekeken moslim te zijn. Ze vinden ook dat er verhoudingsgewijs te veel subsidies naar islamitische immigrantengroepen gaan.

28 oktober De uit Marokko afkomstige wetenschapper Fouad Laroui heeft de ervaring dat vanwege hun islamitische partner tot de islam bekeerde studenten het fanatiekst religieus zijn. Sinds enkele jaren lijkt het aantal bekeringen van niet-moslims toe te nemen, vooral vrouwen bekennen zich tot de islam en hun leeftijd wordt steeds lager.

24 oktober Het CNV trekt na protesten uit de achterban een plan in om christelijke feestdagen in te ruilen voor islamitische.

21 oktober De islamitische thuiszorgorganisatie U enzo uit Eindhoven gaat ook in Limburg steunpunten vestigen om te voorzien in de behoeften van oudere moslims aan thuishulpen met een islamitische achtergrond. ‘Het afstoffen van de Koran is iets waarmee je allochtone cliënten erg kunt beledigen.’

19 oktober Palestijnse ambtenaren krijgen ter gelegenheid van de Ramadan ieder 280 euro. De helft van de 20 miljoen euro wordt betaald door de Nederlandse regering.

13 oktober Albert Heijn begint in 45 winkels ‘halal’ vlees te verkopen. Dierenbeschermers protesteren.

27 september Ondernemer Paul Sturkenboom wil binnen twee jaar een islamitisch ziekenhuis openen in Rotterdam.

20 september Niet lang na 2020 zal het stijgende aantal moslims even groot zijn als het dalende aantal katholieken, zegt het Sociaal en Cultureel Planbureau.Van de Marokkanen vindt ruim eenderde dat meisjes een hoofddoek moeten dragen, bij de Turken een kwart. Er zijn inmiddels 350.000Turken in Nederland, 315.000 Marokkanen, 44.000 Irakezen, 37.000 Afghanen, 29.000 Iraniërs en 22.000 Somaliërs.

7 oktober Hoogleraar Ruud Peters meldt dat sharia-testamenten in het Nederlands recht passen. Op die manier kunnen erflaters dochters maar de helft laten erven van wat zonen krijgen. Nederlandse notarissen zouden daaraan meewerken.

9 september Geestelijk leider Mohammed Noorani Siddiqui van de World Islamic Mission komt naar Amsterdam. In de Tweede Kamer is verbazing dat deze Bin Laden aanhanger een visum heeft gekregen.

September Er komen, vanwege de terreurdreiging, scherpere eisen aan pasfoto’s. Die gelden niet voor vrouwen die om godsdienstige redenen een hoofddoek dragen.

Augustus Bij InHolland in Amstelveen begint een imamopleiding. Ook in Leiden en aan de Vrije Universiteit in Amsterdam zijn islamitische religieuze opleidingen.

4 augustus De Haagse VVD en de Islam-Democraten pleiten voor een ‘halal-hypotheek’. Het renteverbod uit de Koran is zo te omzeilen, terwijl de belastingaftrek van hypotheekrente overeind blijft. Enkele maanden later komt het Leidse Bilaa-Riba al met een halal-hypotheek.

Juni De Utrechtse universiteit schrapt in de afscheidsrede van hoogleraar theologie Pieter van der Horst, om dat sommige passages ‘islamofoob’ zouden zijn, islamitische studenten in beroering zouden kunnen komen en de veiligheid van de professor in het geding kan komen, Hoogleraar Van der Horst wilde in zijn rede waarschuwen voor het islamitisch antisemitisme, dat in het Midden-Oosten gemeengoed is.

2005

25 februari Minister Agnes van Ardenne (CDA) van Ontwikkelingssamenwerking kritiseert naar aanleiding van de Deense ‘Mohammed-cartoons’ in een artikel in de Arabische krant Asharq Al-Aswat de islam critici. ‘Deze houding van fundamentalistische secularisten is niet alleen betreurenswaardig, maar ook intrinsiek gevaarlijk.’

25 december Koningin Beatrix in haar kersttoespraak: ‘Woorden als “Gode zij dank!” maar ook “Allah zij geprezen!” verwijzen naar een godsvertrouwen dat een aloud gevoel van eerbied en geborgenheid uitdrukt.’

November De Rotterdamse wethouder Marco Pastors (Leefbaar Rotterdam) moet aftreden omdat een raadsmeerderheid afkeurt dat hij heeft gezegd dat criminele moslims hun daad legitimeren met een beroep op de islam.

30 september Het Deense dagblad Jylands Posten publiceert politieke cartoons over en met de islamitische profeet Mohammed. Nadat er maanden later in het Midden-Oosten rellen uitbreken stelt premier Balkenende dat de vrijheid van meningsuiting beperkingen kent. Hij pleit voor respect en dialoog.

September Negentien veroordeelde jongeren blijken hun ‘taakstraf’ te hebben verricht in de omstreden Haagse As Soennah-moskee.

12 april De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid adviseert contact te zoeken met terreurbewegingen.WRR-rapporteurJan Schoonenboom beticht Ayaan Hirsi Ali (WD), Geert Wilders en Maxime Verhagen (CDA) van ‘islam-bashing’

23 maart Stadsdeelvoorzitter Martin Verbeet van Amsterdam-Oost/ Watergraafsmeer bevestigt dat de politie tot dan toe zelden actie ondernam tegen acties van moslims tegen homoseksuelen. Wie klaagde, werd afgescheept: ‘Waarom gaat u niet in een andere wijk wonen, U weet toch dat hier moslims wonen?’

15 maart Kamerlid Ayaan Hirsi AN (WD) door de rechter op de vingers getikt. Ze wordt vrijgesproken van discriminatie van moslims, maar moet van de rechter in de toekomst wel beter op haar woorden letten.

Januari De schilder Rachid ben Ali wordt bedreigd en bewaakt. Hij maakt controversiële schilderijen met islamitische figuren.

2004

13 november Tijdens een CDA-congres zegt minister Piet Hein Donner (CDA) van Justitie dat het kabinet wettelijke mogelijkheden om godslastering aan te pakken strenger zal gaan toepassen.

November De Rotterdamse politie verwijdert de tekst ‘Gij zult niet doden’- naar aanleiding van de moord op Theo van Gogh op 2 november- van een Rotterdamse kunstenaar omdat een nabije moskee die tekst ‘racistisch’ vond.

21 september Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek zullen er op 1 januari 2006 een miljoen moslims in Nederland zijn, twee keer zoveel als in 1990.

29 augustus De korte film Si/öm/ss/ö/7 – ‘onderwerping’ – van Ayaan Hirsi Ali op tv vertoond. Na de moord op de regisseur van de film, Theo van Gogh, op 2 november 2004, is de film om veiligheidsredenen nergens meer te zien geweest.

11 mei De gemeente Amsterdam wil het voor nieuwe ambtenaren mogelijk maken de ambtseed af te sluiten met de woorden: ‘Zo waarlijk helpe mij Allah, de erbarmer, de barmhartige.’

11 maart Islamitische terroristen plegen aanslagen in Madrid.Twee weken later zegt premier Balkenende op een Europese top dat terreur niet alleen moet worden bestreden met veiligheidsmaatregelen, maar ook met ontwikkelingshulp en ‘dialoog met andere culturen en religies’.

2003

December Leraren in Amsterdam en elders zeggen dat ze niet meer over de Holocaust durven te beginnen omdat er dan een dreigende sfeer in de klas ontstaat. Homoseksuele onderwijzers durven niet meer voor hun geaardheid uitte komen.

2002

5 december Een kwart van de basisscholen in de Randstad verschuift de viering van Sinterklaas omdat het islamitische Suikerfeest samenvalt met Sinterklaas.

13 september Moelah Krekar, oprichter van de Iraakse terroristische organisatie Ansaral-lslam wordt op Schiphol gearresteerd op verdenking van terrorisme, op verzoek van zowel Jordanië als de Verenigde Staten. Maar de Nederlandse autoriteiten laten hem naar Noorwegen gaan en betalen hem ook nog 45.000 euro schadevergoeding.

13 april Enkele tienduizenden demonstranten, overwegend Marokkanen, demonstreren in Amsterdam voor de Palestijnen. Hakenkruisen wapperen aan het oorlogsmonument op de Dam. Spandoeken vergelijken de Israëlische premier Sharon met Hitler en spreken van ‘De leugen van de zes miljoen’ en ‘Joden, het leger van de profeet Mohammed is in opmars’. Een deel van de demonstranten valt joden en homo’s aan.

1 januari Burgemeester Job Cohen zegt op zijn eerste nieuwjaarsreceptie dat hij imams als sleutelfiguren wil inzetten voor de integratie.

2001

7 november D66-Kamerlid Olga Scheltema wil de wijn uit het kerstpakket, ter wille van moslims. Albert Heijn deed alcohol en varkensvlees in 2001 al uit kerstpakket.

2 november Tientallen islamitische bezorgers van NRC Handelsblad weigeren het magazine M te verspreiden omdat er op het omslag een afbeelding van de Koran staat. De voorzitter van de Nederlandse Moslimraad steunt de bezorgers.

14 september Veel scholen willen wegens ‘onbeheersbare reacties’ geen drie minuten stilte ter herdenking van de aanslagen in de Verenigde Staten op 11 september.

11 september Aanslagen in New York en Washington. Minister Klaas de Vries (PvdA) van Binnenlandse Zaken kondigt aan dat de Binnenlandse Veiligheidsdienst scherp zal letten op personen die ‘een koude oorlog tegen de islam’ willen beginnen. In Ede dansen tientallen Marokkaanse jongeren uit vreugde over de aanslagen. Volgens een Contrastpeiling heeft grote meerderheid van Nederlandse moslims in meer of mindere mate begrip voor ‘9/Ji’.

Voorjaar Minister van Afghaans Taliban-regime kan ongehinderd aanhangers in Nederland toespreken.

2000

December Het opera-project Aïsja voor Rotterdam Culturele Hoofdstad 2001 wordt afgeblazen, nadat spelers en andere medewerkers zowel in Marokko als in Nederland met de dood zijn bedreigd.

Jaren 90

1997 In Rotterdam wordt een Islamitische Universiteit opgericht.

1995 De BVD rept in het jaarverslag over 1994 voor het eerst over de aanwezigheid van leden van islamitische terroristische netwerken.

1995 Bij de Raad van Kerken bestaan vergevorderde plannen om drie christelijke feestdagen op te geven voor Islamitische feestdagen. Het zou gaan om Tweede Paasdag,Tweede Pinksterdag en Tweede Kerstdag.

1993 De Nederlandse Moslim Omroep wordt opgericht.

September 1991 WD-leider Frits Bolkestein voorspelt dat de tegenstellingen tussen oost en west opgevolgd zullen worden door die tussen de islam en de democratie. PvdA-politicus Jacques Wallage vindt Bolkesteins uitlatingen ‘ongepast’, Groen Linkser Paul Rosenmöller beticht hem van ‘een verkeerde toon’.

Jaren 80

14 februari 1989 De Iraanse ayatollah Khomeiny vaardigt een islamitisch doodvonnis uit tegen schrijver Salman Rushdie die de profeet Mohammed zou hebben beledigd. Nederlandse moslimleiders, onder wie de latere GroenLinks-lijsttrekker Mohammed Rabbae, eisen van het kabinet Lubbers dat het boek De Duivelsverzen wordt verboden. Ambtenaren van Justitie toetsen het boek op strafbaarheid. Het verzoek wordt afgewezen. Er volgen demonstraties.

1988 In de Haagse Schilderswijk wordt een nieuwbouwproject opgeleverd, waarin het mogelijk is gemaakt om in de woningen twee aparte ‘verkeerscircuits’ te creëren.’Wanneer de man bezoek ontvangt, kan de vrouw zich terugtrekken in het privécircuit.’

1988 De eerste islamitische basisscholen worden opgericht.

1988 Het omroepen vanaf de moskee wordt wettelijk gelijkgesteld met het luiden van klokken van kerken.

Jaren 70

1977 Het Vleeskeuringsbesluit zo aangepast dat slachtvee volgens islamitisch gebruik onverdoofd gedood mag worden.

1971 Het aantal moslims in Nederland, vooral pas geïmmigreerde Turken en Marokkanen, bedraagt 54.300 personen.

Jaren 50

1956 In het Friese Balk en in Den Haag worden de eerste twee moskeeën van Nederland geopend. Koningin Beatrix viert in Den Haag in 2006 het vijftigjarig bestaan. Ze komt tevoren overeen geen handen te zullen schudden.

1954 De eerste Nederlandse vertaling van de Koran verschijnt.

1951 Zeventig gezinnen van islamitische Molukse militairen komen naar Nederland. Het zijn de eerste moslims die groepsgewijs naar Nederland komen.

Ingelogde abonnees van Elsevier kunnen reageren.