Het nut van databrokjes

Maakt meer technologie ons gezonder? Technologie-expert Maarten den Braber (32), medeoprichter van opleidingsinstituut SingularityU Nederland en start-up Rockstart Health, denkt van wel. ‘De toekomst van de zorg voltrekt zich buiten het ziekenhuis.’

De pacemaker, de titaniumschroef en een hersenimplantaat. Ze zijn inmiddels gemeengoed. Net zoals de vele apps, games en wearables die we gebruiken om gezonder te leven. ‘Een app of game werkt op de korte termijn motiverend, vanwege de continue feedback. Maar het effect is sterk afhankelijk van de motivatie van en noodzaak voor de gebruiker,’ legt Den Braber uit.

Maarten den Braber:
‘Het is al mogelijk om tamelijk nauwkeurig te voorspellen of een hartpatiënt een hartaanval zal krijgen’

Een voorbeeld is de mobiele game Skip a Beat, een spel dat stressverlagend werkt vlak voor een operatie. Het spel is aan te sturen via iemands hartslag. Den Braber: ‘Spelers hebben een hogere kans om een lagere hartslag te krijgen, waardoor medicijnen overbodig worden’.

 Dataverzameling

Anno 2016 verzamelen steeds meer mensen ‘contextuele data’ via hun smartphone of slimme polsbandje, ook al hebben ze geen zorgindicatie. Den Braber: ‘Dat is een kentering. Met contextuele data bedoel ik: onze locatie, onze beweging, ons voedsel- en slaappatroon et cetera. En voor patiënten is zelfdiagnostiek al mogelijk. Zo kunnen hartpatiënten met een geavanceerde app een meting verrichten zonder daarvoor een bezoek aan de specialist te brengen. Onder meer de bekende Amsterdamse cardioloog Igor Tulevski maakt hier gebruik van.’

1. Een 3D-geprinte prothese

Armen, benen en schedels rollen nu al uit de 3D-printer. Zo heeft het UMC Utrecht een aparte 3D-printafdeling voor medische toepassingen op maat. Den Braber: ‘Patiënten willen graag een gepersonaliseerde arm, zoals een meisje met een 3D-geprinte arm met illustraties van tekenfilmfiguren. Duurder? Nee, de oplossingen van de traditionele orthopedische industrie zijn duurder en tijdrovender. De 3D-printtechniek biedt nieuwe mogelijkheden.’

2. Biomedischestempels en tatoeages

Door middel van microsensoren op de huid, ook wel ‘biotattoos’ genoemd, kan iemands hartslag of bloeddruk gemeten worden of de gesteldheid van hart of lever. Toekomstmuziek? In Japan en in de Verenigde Staten worden hier al verregaande experimenten mee uitgevoerd.

3. Virtual reality (VR)

Volgens Den Braber is ‘VR een exponentiële technologie die sterk ondergewaardeerd is’. Door krachtigere computertechnologie zijn toepassingen buiten de game-industrie mogelijk. ‘Zo kan VR helpen bij een therapie voor angststoornissen. Door bijvoorbeeld situaties en trauma’s uit het verleden te simuleren en deze met een therapeut helpen oplossen.’

4. Augmented reality (AR)

Augmented reality legt ‘een extra laag op onze werkelijkheid’. Den Braber: ‘Een chirurg met een AR-bril op kan een tumor veel preciezer lokaliseren en behandelen. Vergelijk het met een motorblok: een monteur kan precies zien welke motorische onderdelen defect zijn.’

Den Braber ziet dat de zorgsector in toenemende mate samenwerkt met niet-zorgpartijen. Een goede ontwikkeling, vindt hij. Zo laten het Radboud Medisch Centrum en Google-dochterbedrijf Verily 650 parkinsonpatiënten een slim horloge dragen. De elektrische activiteit van hersenen en hart wordt gemeten, wat nieuwe inzichten in de ziekte en het gedrag moet opleveren.

Den Braber: ‘Meer van dit soort kleine databrokjes leiden tot een effectievere en efficiëntere zorg. Zo is het al mogelijk om tamelijk nauwkeurig te voorspellen of
een hartpatiënt een hartaanval zal krijgen. Een deel van de patiënten zal behoefte hebben aan zo’n signalerende functie. Maar dat is een zeer complex proces waar nog de nodige stappen in gezet moeten worden. Je wilt voorkomen dat een ambulance onnodig komt voorrijden’.

Slimme sensoren

Vernieuwing komt soms uit niet voor de hand liggende hoeken. Zo krijgen autofabrikanten steeds meer informatie over onze lichamelijke en emotionele gesteldheid, vertelt Den Braber. ‘De nieuwe modellen van Volvo zitten vol sensoren. Een bestuurder kan bijvoorbeeld een seintje krijgen dat hij te vermoeid is om te rijden. Een sensor kan de trilling van mijn stem continu meten tijdens dit gesprek. Die data kunnen belangrijk zijn voor de vraag of iemand een verhoogde kans heeft op vroege Parkinson. Ook onderzoeken de ANWB, zorgverzekeraar Menzis en zorgstart-ups of technologie helpt om automobilisten gezonder en veiliger onderweg te laten zijn.’

 

TerZake is een bijlage van Elsevier Media Lab en valt buiten de verantwoordelijkheid van de redactie van Elsevier. De thematiek komt tot stand op basis van wensen van adverteerders en de artikelen worden door onafhankelijke journalisten gemaakt.

Voldoende bewegen is het medicijn voor een lang gezond leven

We joggen ons suf, eten bewuster en hechten aan een goede nachtrust. Een groeiend aantal Nederlanders gelooft dat onze gezondheid maakbaar is. Dat is big business voor sport- en techbedrijven. Toch gaat de grootste winst straks naar de gezondheidszorg. In het weekend is het een vertrouwd beeld: grote aantallen sportievelingen die hun hardlooprondje maken. Mannenclubjes … Continued

Lees verder

Haartransplantatie nieuwe stijl

Nieuwe technologie maakt haartransplantatie beter en sneller. Arts en onderzoeker Coen Gho: ‘We verplaatsen niet de hele haar, maar slechts een deel ervan.’ Veel Nederlanders gaan gebukt onder haarverlies. Het haar wordt dunner en valt uit. Bij vrouwen boven op het hoofd, bij mannen worden de inhammen aan de zijkant van het hoofd groter en … Continued

Lees verder

‘Ik geloof vooral in voedselrestrictie’

De ouderdomsprofessor wordt Jan Hoeijmakers (65) wel genoemd. De hoogleraar moleculaire genetica aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit probeert te achterhalen hoe wij op een gezonde manier steeds ouder kunnen worden. ‘Eet minder,’ luidt zijn advies. Hoe verloopt het proces van lichamelijk verval, waar iedereen zo tegenop ziet? ‘In ons DNA, het erfelijk materiaal dat in … Continued

Lees verder

‘Patiënt moet wat te kiezen hebben’

Patiënten moeten meer betrokken worden bij de diagnose en behandeling van hun klachten, vindt Bart Malenstein, CEO bij Bergman Clinics. ‘Ze moeten kunnen kiezen waar ze bijvoorbeeld een heupoperatie laten uitvoeren.’ Dat vereist volgens hem een digitalisering van de processen. Wie een operatie moet ondergaan in de planbare ziekenhuiszorg, zoals een heup-, knie- of staaroperatie, … Continued

Lees verder

De bouwstenen

Wat je eet, is wie je bent. Het dieet van de Nederlander verandert voortdurend. Dat geldt niet alleen voor de samenstelling van maaltijden, maar ook voor de voedingswaarde van ons eten. Volgens Amerikaans onderzoek daalde de voedzaamheid van 25 van de 43 onderzochte groenten in een halve eeuw fors. Mede daardoor krijgen mensen minder bouwstoffen … Continued

Lees verder

Het leven na uw bril of contactlenzen

Wie zijn bril of contactlenzen beu is, kan zijn ogen laten laseren of lenzen laten implanteren. Dat hoeft geen ingrijpende operatie te zijn, aldus oogchirurg Gerard Groothuizen (65) van het Ooglasercentrum Drechtsteden. De bekendste ingreep is de laserchirurgie. ‘De sterkte van de bril wordt dan in het hoornvlies gelaserd. Daarbij blijf je aan de buitenkant … Continued

Lees verder