Kamp wil eerst de feiten op een rij zetten

vrijdag 17 november 2006 13:55

Pas als hem precies duidelijk is wat er in Irak is gebeurd, wil minister van Defensie Henk Kamp (VVD) reageren op de beschuldiging dat de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) de regels heeft overtreden bij het verhoren van verdachten in Irak.

De MIVD zou in Irak gebruik hebben gemaakt van 'hardhandige tactische ondervragingen'

Waarschijnlijk komt hij vrijdagmiddag met een reactie. Intussen eisen alle fracties in de Tweede Kamer opheldering. SP, PvdA en GroenLinks willen nu al een parlementair onderzoek, VVD en CDA vinden deze eis voorbarig.

De Nederlandse bataljonscommandant in Irak meldde in 2003 aan de Koninklijke Marechaussee dat functionarissen van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) internationale regels hebben overtreden bij het verhoor van verdachten. De Volkskrant noemt de overtredingen 'martelingen', maar over de precieze definitie van de overtredingen bestaat onder deskundigen grote onduidelijkheid.

Tijdens verhoren van Iraakse gevangenen zou geen juridisch adviseur aanwezig zijn geweest. Ook moesten verdachten een zwarte bril dragen, waardoor ze niets konden zien. Vervolgens werden ze blootgesteld aan fel licht. Sommige Irakezen zouden wakker zijn gehouden door koud water over ze heen te gooien, en zouden zijn blootgesteld aan bijzonder hoge tonen. Het zou gaan om tientallen gevangenen, die na hun verhoor zijn overgedragen aan Britse militairen.

Verkiezingsretoriek
VVD en CDA willen snel duidelijkheid van minister Kamp over de aard van de misstanden in Irak. VVD-kamerlid Hans van Baalen noemt de vraag om een parlementair onderzoek 'verkiezingsretoriek.' Minister-president Jan Peter Balkenende (CDA) noemt de overtredingen 'schokkend, als ze kloppen.' Ook Balkenende wil snel duidelijkheid. 

Hoogleraar internationaal recht, Willem van Genugten, noemt de overtredingen in de Volkskrant 'martelingen', maar het ministerie van Defensie wil het woord 'martelingen' niet gebruiken. Verschillende kenners van het internationaal oorlogsrecht zeggen tegen Elsevier dat niet zomaar van 'marteling' mag worden gesproken, zonder de precieze omstandigheden en jurisprudentie te kennen. Emeritus hoogleraar Internationaal Recht Frits Kalshoven verklaarde vanochtend voor Radio 1 de kwalificatie van Van Genugten onzin te vinden.  

Toenmalig Chef Defensiestaf Luuk Kroon zou in november 2003 op de hoogte zijn gebracht van spanningen in het Nederlandse militaire kamp als gevolg van de behandeling van gevangenen. Maar de misstanden zijn volgens de Volkskrant nooit gemeld aan het Openbaar Ministerie (OM).

Een woordvoerder van het ministerie van Defensie heeft tegen de Volkskrant bevestigd dat er 'dingen zijn gebeurd die niet passen in de instructie,' maar kan nog niet zeggen op 'welk niveau' de overtredingen bekend waren. Binnen het ministerie van Defensie moeten nu eerst 'alle feiten op een rijtje worden gezet.'

Lees de weblog van Leon de Winter Heilige verontwaardiging over 'martelingen'

Door Robbert de Witt