Verklaringen Heerts vergroten schade PvdA

Hoe meer PvdA'er Ton Heerts vertelt over zijn rol in de totstandkoming van de 'martelprimeur', hoe meer vragen hij oproept. Bij elke nieuwe lezing van Heerts neemt de schade voor de PvdA toe.

Eric Vrijsen

Maandenlang zat VVD-minister Henk Kamp van Defensie zich te verbijten. Hij voelde zich zwaar beschadigd door het verhaal in de Volkskrant van 17 november dat Nederlandse militairen Irakese gevangenen martelden. Maar wat kon hij doen?

Elsevier reconstrueerde deze week de totstandkoming van de 'martelprimeur' en de hoofdrol die PvdA'er Ton Heerts daarin speelde. Dat laatste is van groot belang, omdat de Volkskrant de Irak-beschuldingen vijf dagen voor de verkiezingen publiceerde. Een bijna terloopse opmerking van Heerts, donderdagavond in Nova, bood Kamp een handvat om toch ten strijde te trekken tegen de Volkskrant. Heerts zei dat 'de onderste steen boven moest komen'. Prima, vond Kamp. Hij wil nu dat er een extra onderzoek komt naar onder meer Heerts gedrag. Vice-premier Gerrit Zalm (VVD) ondersteunde Kamps voorstel.

Wat nu als Heerts de vermoorde onschuld blijft spelen? Op de Volkskrant hoeven de onderzoekers niet te rekenen. Hoofdredacteur Pieter Proertjes laat vanmorgen weten dat  zijn krant 'in het belang van de democratie' géén bronnen zal prijsgeven.

De onderzoekers zullen echter ook (voormalig) militairen en ambtenaren van Defensie horen. Als die bevestigen informatie te hebben gegeven aan voormalig vakbondsman Heerts, komt hij toch in de positie waarin hij steeds meer heeft uit te leggen.

Heerts vertelde Elsevier een week geleden dat hij slechts 'adviseur' van de Volkskrant was in deze affaire. Broertjes ontkende dat: 'Wij hebben alleen met bronnen gewerkt.'

Later bleek dat Heerts een Volkskrant-journalist begeleidde bij het ondervragen van een voormalig generaal. Daarop herinnerde Heerts zich opeens dat hij, behalve adviezen, ook hulp had geboden bij het vergaren van informatie.

Heerts zei donderdag eerst dat hij daarmee de kwestie wilde 'de-escaleren'. Daarmee wekte hij de suggestie dat hij invloed had op de berichtgeving van de Volkskrant. Later verklaarde Heerts de positie van militairen te hebben willen beschermen. Ook beweert hij de Volkskrant te hebben bijgestaan vanuit zijn functie als vakbondsman. Maar toen hij zijn diensten leverde, stond hij al op de PvdA-kandidatenlijst en was hij dus politicus. Hoe meer Heerts vertelt over zijn bemoeienissen, hoe meer vragen hij oproept.

Zo ontaardt de hele kwestie in een Haagse soap. Bij elke nieuwe lezing van Heerts neemt de schade voor de PvdA toe. PvdA-leider Wouter Bos verloor de laatste verkiezingen vooral doordat veel kiezers hem opeens als 'een draaikont' gingen zien. Heerts lijkt dat negatieve imago van de PvdA alleen maar te versterken.