Kamp: PvdA moet rol Heerts onderzoeken

woensdag 31 januari 2007 11:25

Henk Kamp neemt genoegen met een intern PvdA-onderzoek naar de rol van kamerlid Ton Heerts. Elsevier interviewt de Defensieminister.

Door Eric Vrijsen

Wat vindt u erger: de manipulatie van de verkiezingen in november of de ondervraging van Irakese gevangenen door Nederlandse militairen in 2003?
‘Ik neem het woord manipulatie niet in de mond. Ik weet alleen dat het geruchtmakende artikel in de Volkskrant onjuist was. Gebaseerd op een eenzijdige greep in de documenten. En daar dan weer een enkel zinnetje uitgepikt. Daarop berustte de beschuldiging van martelen en een doofpot, terwijl de krant kon weten dat daar geen sprake van was. Ik weet niet of het een misverstand was. Misschien was men zó gefixeerd op wat men dacht te weten, dat men daarop doorging. De commissie-Van den Berg en de toezichtcommissie inlichtingendiensten zoeken nu uit wat  rond die ondervraging van Irakezen gebeurde. Ik wil ook laten uitzoeken hoe die publicatie tot stand kwam.’

De krant vroeg het ministerie van Defensie vlak voor  publicatie nog even om commentaar. PvdA-kandidaat Heerts kreeg meer tijd om met de PvdA-campagneleiding te praten over het Irak-verhaal.
‘Als wij één dag hadden gekregen om te reageren op de informatie die de Volkskrant bezat, dan hadden wij de krant kunnen behoeden voor foute berichtgeving. Maar die gelegenheid kregen we niet. Anderen kregen kennelijk wél zoveel tijd.'

Stel dat de PvdA een intern onderzoek instelt naar de rol van Heerts en zijn contacten met de campagneleiding. Is dat voor u voldoende?
‘Het gaat om het resultaat. Duidelijk moet worden wie betrokken was bij dat stuk.'

Het hoeft niet per se een onafhankelijk onderzoek te zijn?
‘Bij Defensie zoeken wijzelf ook dingen uit die ergens zijn misgelopen. Zo’n intern onderzoek levert hetzelfde op als een onderzoek door buitenstaanders. Zo hoort het ook.'

Tegen Elsevier zei Heerts dat hij vóór publicatie in de Volkskrant contact had met D66-kamerlid Bakker, maar ook met CDA’ers, onder wie staatssecretaris Cees van der Knaap van Defensie.
‘De staatssecretaris verzekert mij dat zoiets absoluut niet het geval is. Onze vertrouwensrelatie is honderd procent.’

De beschuldiging van een doofpot was gebaseerd op de nota die toenmalig bevelhebber generaal Neisingh van de Marechaussee in 2003 schreef. Maar in dat stuk werd de behandeling van vijftien gevangenen door de militaire inlichtingendienst MIVD toch niet aangestipt?
‘Generaal Neisingh had het destijds in het bijzonder over de cultuurverschillen en de minder goede samenwerking tussen de mariniers en de Marechaussee in Irak. Dat was een reële kwestie, waar wij veel aandacht aan hebben besteed en die we ook hebben kunnen oplossen. Al bij de volgende rotatie was de samenwerking wèl goed. Dat is sindsdien ook zo gebleven.
Voor wat betreft het verhoren van gevangenen deed de commandant van de mariniers destijds een melding over mogelijk onzorgvuldig gedrag. In reactie daarop is onder meer besloten in het vervolg een militaire juridische adviseur bij de verhoren aanwezig te laten zijn. Inmiddels zijn de zaken zó georganiseerd dat in Afghanistan geen adviseur meer bij de verhoren is.'
 
Is het niet vreemd dat Neisingh in zijn nota met geen woord rept over de aangifte tegen de MIVD en het daarop volgende onderzoek door justitie? Was dat te onbelangrijk om in die nota te vermelden?
‘Tijdens een uitzending is alles belangrijk, zeker ook de behandeling van gevangenen. Dit sprong er echter niet in het bijzonder uit, juist vanwege de afhandeling. De melding kwam zoals gezegd van onze eigen commandant, er vond onderzoek door de Marechaussee plaats, het OM besloot er geen vervolg aan te geven en een juridische adviseur was daarna bij de verhoren aanwezig.'
 
Stel, Wouter Bos ziet het onderzoek naar Heerts’ rol niet zitten en de PvdA weigert medewerking. Wat dan?
‘Dan moet ik praten over andere modaliteiten. Voordat ik een extra onderzoek voorstelde, had ik géén contact met Bos.’

Wanneer moet het onderzoek klaar zijn?
‘Wat volgens mij onderzocht moet worden is de gang van zaken voorafgaand aan de publicatie in de Volkskrant. Waarom was die publicatie gebaseerd op onvolledige informatie? Waarom kreeg Defensie geen faire kans die informatie aan te vullen? Waarom vijf dagen voor de Tweede Kamerverkiezingen? Beantwoording van deze vragen is van belang omdat de kop "Nederlanders martelden Irakezen" de hele wereld over ging en de goede naam van de krijgsmacht heeft geschaad. Bovendien bestond het risico van verstoring van het verkiezingsproces.
De Kamer wil zo snel mogelijk het onderzoeksrapport van de twee commissies. Het beeld is echter pas compleet als dan ook een onderzoeksrapport beschikbaar is over de gang van zaken voorafgaand aan de publicatie in de Volkskrant.

Kan Heerts hangende het onderzoek functioneren?
‘Conclusies kunnen pas getrokken worden als de feiten op tafel liggen. Nu komt het er vooral op aan dat voor elkaar te krijgen. Ik hoop op de medewerking van Heerts en zijn fractie.'

Hoe reageert  u op de uitlatingen van generaal b.d. Neisingh in Elsevier van deze week?
‘Generaal Neisingh zegt dat hij Hoedeman en Heerts heeft verteld dat aangifte was gedaan bij het OM van de mogelijk onzorgvuldige behandeling van gevangenen. In het verhaal dat de Volkskrant vijf dagen voor de verkiezingen publiceerde, wordt juist gesteld dat het Openbaar Ministerie er buiten zou zijn gehouden. Dit staat dus haaks op elkaar. Hiermee wordt eens te meer duidelijk dat het van belang is te weten wat zich voorafgaand aan de publicatie nu precies heeft afgespeeld. Het beste zou zijn dat de Volkskrant zelfonderzoek doet en openheid van zaken geeft.