Diamant: Hebbeding voor de liefhebber

donderdag 8 februari 2007 17:48

De diamanthandel was en is een wereld van geheimzinnigheid en gefluister. De wens om de branche open te breken groeit, maar voor de doorsnee belegger blijft vooralsnog de boodschap: afblijven!

Eind 2006 werd in de Antwerpse Hovenierstraat, het epicentrum van de internationale diamanthandel, een zelfs voor deze contreien zeer bijzondere ruwe diamant geveild: de 603 karaat wegende Lesotho Promise, ofwel de Belofte van Lesotho.

Voor de leek: één karaat staat gelijk aan 200 milligram. De geveilde steen weegt, kortom, zo’n 120 gram. De diamant, de op veertien na grootste die ooit is opgegraven, is zo groot als een mensenhand en van een buitengewone helderheid. Hoe minder kleur een diamant heeft, hoe groter zijn waarde is.

Dure steen
Waarde heeft deze in het Zuid-Afrikaanse koninkrijk Lesotho opgegraven steen zeker. De winnaar van de veiling, South African Diamond Corporation (Safdico), was bereid er 9,9 miljoen euro voor op te hoesten. Grootaandeelhouder van Safdico, de in Londen gevestigde puissant rijke juwelier Laurence Graff, toonde zich via woordvoerder Yves Alexis tevreden over zijn aankoop. ‘Wij zijn uitermate gelukkig de veiling voor dit buitengewone en historische sieraad te hebben gewonnen.’

De bedoeling is om naast een reeks kleinere stenen één grote diamant uit de Belofte te slijpen. Gehoopte opbrengst, zo liet Safdico weten, is 20 miljoen euro. Het is een opvallend heldere voorspelling in een branche die wordt gekenmerkt door geheimzinnigheid. Directeur Emma Muller van Polished Prices, een Brits bureau dat prijzen over diamanten verstrekt: ‘Die uitspraak van Safdico valt op. Vijf jaar geleden had niemand zoiets durven roepen.’

Openheid brengt ongeluk, is het heersende devies in de diamantbranche. Hiervan getuigt de legende (of zou het toch een waar verhaal zijn?) van de slijper die informatie openbaar maakte over de waarde van een van zijn stenen. Muller: ‘Hij liep daarna hier door de Hovenierstraat en struikelde. De steen viel in duizend stukjes.’ Dat Graff openhartig is over zijn doelen, maakt van hem een buitenbeentje in de industrie. ‘Hij is een waaghals, een man die risico’s durft te nemen. Dat verklaart meteen deels ook zijn succes,’ zegt Muller.

Rijkdom
De Antwerpse diamantbuurt, die zich vanaf de Pelikaanstraat bij het Centraal Station naar het historische centrum van de stad uitstrekt, toont zijn rijkdom alleen in de etalages van de juweliers. En ’s avonds in de processie van dure auto’s, vooral Jaguars, die na een werkdag uit de ondergrondse garages komen rijden. Overdag echter worden de straten bereden door gewone Fiats en oude Volkswagens. De gebouwen in de buurt zijn veelal grijze, in zichzelf gekeerde betonnen gedrochten. Vóór de ingang en in het portiek hangen steevast meerdere bewakingscamera’s. Alleen aan de gebouwen van de mindere goden, de met permanent in het haar en in fout pak rondlopende handelaren, hangen naambordjes.

De Diamantclub van Antwerpen in de Hovenierstraat, sinds 1886 de eerste handelsbeurs voor diamanten in de havenstad en nog steeds een van de belangrijkste ter wereld, is alleen toegankelijk op uitnodiging. Metaaldetectors, camera’s, een chagrijnig beveiligingsteam en toegangspoortjes houden kwaadwillenden op afstand. Fotograferen in de publieke ruimtes van het gebouw is verboden. Binnenin ademt het pand de sfeer van een gevangenis. Het steriele wit in de doolhof aan gangen wordt alleen doorbroken door een opeenvolging van dezelfde grijze deuren, van het type dat automatisch in het slot valt. Daarachter schuilen de kantoren van de diamanthandelaren.

Club
Meer dan honderd kantoren zijn er. De hele diamantbuurt telt ongeveer 1.100 ondernemingen. Binnen de Diamantclub heeft steevast hetzelfde ritueel plaats. Er worden in hoofdzaak ruwe diamanten uit de hele wereld te koop aangeboden.

Geïnteresseerde partijen, van grote juweliers uit New York tot vermogende Arabieren, mogen beurtelings de waar bekijken, betasten en letterlijk onder de loep nemen. Het verkoopproces is even simpel als ondoorzichtig. Kijkers laten hun biedingen achter en worden achteraf geïnformeerd of ze de hoogste bieder zijn.

Op deze manier wisselen dagelijks voor tientallen miljoenen euro’s aan diamanten van eigenaar. Het Israëlische diamant–adviesbureau Tacy becijferde dat in 2005 wereldwijd voor 11,2 miljard euro aan ruwe diamanten werd verhandeld en voor 19,3 miljard euro aan geslepen diamanten. Naar schatting 85 procent van alle ruwe en de helft van alle geslepen diamanten gaan door de handen van de Antwerpse handelaren.

Macht
Een handvol grote partijen controleert de handel. Onmiskenbare heerser over de branche is al bijna 150 jaar het Zuid-Afrikaanse De Beers, dat via controlerende belangen in diamantmijnen wereldwijd de handel in zo’n 50 procent van alle ruwe diamanten in handen heeft – en dus ook de prijszetting. Als De Beers vindt dat diamanten te duur worden, dan worden grote partijen in de markt gedumpt. Omgekeerd kan het bedrijf ook schaarste creëren.

Weg van het politieke strijdperk waar bijvoorbeeld oliemonopolist OPEC zich constant bevindt, heeft De Beers decennialang zijn spierballen in stilte kunnen laten rollen. Maar of dat de prijsevolutie van diamant ten goede is gekomen? Inmiddels veel transparantere en meer liquide grondstoffenmarkten zoals die van goud en olie, hebben de afgelopen paar jaar stormachtige prijsstijgingen gezien. De gemiddelde prijs van diamanten echter is nauwelijks veranderd (zie ‘Verloren glans’ op deze pagina).

Diamanten zijn, kortom, geen alternatief voor beleggers die op zoek zijn naar andere grondstoffen dan goud, zilver, nikkel of koper. Er zit nauwelijks beweging in de prijs en voor transacties zijn investeerders aangewezen op de goodwill van een handvol handelaren.

Kennis
Die handelaren zijn veel beter op de hoogte van de vele complexe eigenschappen die een diamant waardevol of waardeloos maken: kleurschakeringen, afmetingen, helderheid en vormen.

Charles Wyndham, vroeger directeur bij De Beers, nu onder meer tussenpersoon in de diamanthandel en medeoprichter van adviesbureau Polished Prices: ‘Je moet als gewone belegger volstrekt gek zijn als je denkt dat je in deze branche geld kunt verdienen. Dat is niet mogelijk.’

De vier c's
Wat van een diamant een waardevolle diamant? Handelaren refereren graag aan de vier c’s: carat, clarity, colour en cut. Ofwel karaat, helderheid, kleur en afwerking. In theorie bepaalt de mate waarin een diamant op deze criteria scoort, hoe duur de steen is. De waarde van zware, zeer heldere en kleurloze stenen, die bovendien door een getalenteerde vakman zijn geslepen, kan oplopen tot miljoenen euro’s.

Hoe duidelijk de criteria ook zijn, in de praktijk bepalen de handelaren nog steeds hoe veel een diamant kost. Dit is voor beleggers oninteressant. Maar misschien verandert dit binnenkort wel. Om tot een transparantere markt te komen, verzamelt adviesbureau Polished Prices de transactieprijzen van zo veel mogelijk handelaren. Op basis hiervan hoopt directeur Charles Wyndham betrouwbare prijsindices te creëren. ‘Enkele jaren terug stonden diamantairs ronduit vijandig tegenover het idee. Nu komt er stilaan meer waardering voor ons werk.’

Het initiatief van Wyndham heeft de interesse van de banken. ABN AMRO, prominent aanwezig in de Antwerpse diamantbuurt, laat bij monde van directeur Internationale Diamanthandel Loet Kniphorst weten Wyndham te steunen. ‘Het eerste doel is een betrouwbare index die wordt aanvaard door informatiepartijen als Bloomberg. Als die er is, kunnen wij zelf gaan werken aan afgeleide producten zoals diamantderivaten.’ Deze derivaten zouden, aldus Kniphorst. producten zijn die de diamantwereld veel dichter bij de belegger brengen. Voor een investering in een prijsindex is geen specialistische kennis nodig, maar alleen het geloof in een rooskleurige evolutie van de diamantprijs.

Door Philip Willems