Ras: hoe noem je een Marokkaan of zwarte?

dinsdag 20 februari 2007 08:10

Op de voorpagina van de San Francisco Chronicle staat vandaag een fascinerend verhaal. Barack Obama wordt ervan beschuldigd de verkeerde kleur te hebben.

Obama is een senator van de democratische partij en zou wel eens de eerste zwarte Amerikaanse president kunnen worden. Hij heeft een Keniase vader en een blanke Amerikaanse moeder en is dus zwart (net als Ruud Gullit en Frank Rijkaard: zelfs met een paar druppels zwart bloed heet je al zwart - vreemd).

Maar nu zijn er heel wat zwarte Amerikanen (of zoals ze hier heten: Afrikaanse Amerikanen) die hem niet als een echte zwarte zien, want hij heeft geen voorouders die slaaf zijn geweest. Dominee Al Sharpton die in 2004 een zwarte presidentskandidaat was, zei: 'Alleen maar het hebben van onze kleur maakt je nog niet tot een van ons.'

Neger
Het blijft trouwens ingewikkeld wat voor termen je moet gebruiken. Ik gebruik de term zwarte. Mijn kinderen daarentegen zeggen neger, wat ik een vreselijk woord vind, zeker uit de mond van een blanke. Dat woord, blanke, vinden mijn kinderen weer misplaatst. Volgens hen is 'witte' beter.

In Amerika hebben ze het over Afrikaanse Amerikanen maar dat is eigenlijk ook bizar, in het licht van de wetenschap dat we zo'n tweehonderdduizend jaar geleden allemaal voorouders hadden die in Afrika leefden (en zo goed als zeker een donkere huidskleur hadden).

Teresa Heinz Kerry – de vrouw van de voormalige presidentskandidaat John Kerry en geheel blank – heeft zich ook al eens (om stemmen voor haar man te winnen) als een Afro-Amerikaan omschreven omdat ze in Mozambique geboren was, uit Portugese ouders maar eigenlijk zijn we allemaal Afrikanen.

Zo blijft het ook raar om Marokkaanse Nederlanders Marokkanen te noemen – ze doen het trouwens zelfs ook. Het zijn Nederlanders! Ze zijn bovendien nog eens blank ook – althans volgens de rassenindeling blank, zwart, Aziatisch. Alle Arabieren behoren tot het blanke ras. Wie er trouwens ook bij horen, zijn Hindoestanen – ondanks dat ze een donker uiterlijk hebben.

Bestaan niet
Op de conferentie van de AAAS in San Francisco heb ik gisteren een sessie over ras en wetenschap bijgewoond. Rassen bestaan niet, zeiden de meeste aanwezigen op de conferentie.

Dat is weer het andere uiterste. Er zitten veel rare onwetenschappelijke aspecten aan de notie van ras  - neem alleen al het officiële woord voor blanken, Kaukasiërs: bedacht omdat de uitvinder van het rassenconcept meende dat de beste blanken van de Kaukasus kwamen.

Ook staat inmiddels vast dat er grotere genetische variatie binnen mensen met een Afrikaanse achtergrond bestaat dan tussen de rassen. Simpeler gezegd: de genetische verschillen tussen een West-Afrikaan en een Oost-Afrikaan zijn groter dan het gemiddelde verschil tussen een blanke en een zwarte. Het begrip ras heeft dus een beperkte biologische betekenis maar om dan te zeggen dat het alleen maar een culturele uitvinding is, gaat weer veel te ver.

Simon Rozendaal