De honderd van Balkenende

dinsdag 3 april 2007 16:54

Voor de vierde keer achtereenvolgende keer leidt Jan Peter Balkenende een kabinet. Wie omringen de CDA-premier? Een overzicht van de honderd mannen en vrouwen die hem iets mogen influisteren.

Willem-Alexander en Maxima

Prins Willem- Alexander en Máxima
Kroonprinselijk paar Premier Balkenende kan het uitstekend vinden met het kroonprinselijk paar. Het contact is tamelijk direct en open. 'De premier is een sfeermens en is daar zeer gevoelig voor,' zeggen politieke vrienden. Met de kroonprins (39) gaat hij tamelijk informeel om. Prinses Máxima (35) waardeert hij om de ongecompliceerde wijze waarop ze contacten onderhoudt. (Lees ook De honderd van kroonprins Willem-Alexander).

Pieter van Vollenhoven
Veiligheidssvorser Geldt sinds het rapport over de Bijlmerramp als een krachtpatser. Hij kreeg Piet Hein Donner – Balkenendes belangrijkste steunpilaar – op de knieën. Van Vollenhoven (69) kan als voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid wijzen op blunders van de ministeries. Omdat hij tot het Koninklijk Huis behoort, krijgen zijn vermaningen extra kracht. Lastig voor Balkenende.

Piet Hein Donner
Minister De in CDA-kringen mateloos populaire minister Piet Hein Donner (58) laat zich op Sociale Zaken niet door de linkse koopkrachtplaatjes ringeloren. Donner moet de rol van huisadvocaat van Balkenende overlaten aan Ernst Hirsch Ballin, minister van Justitie. Gezaghebbende figuur die foutloos zal omspringen met de sociale partners.

Jan Peter sr. en Toos Balkenende
Ouders Het beeld van Nederland dat premier Balkenende voor ogen staat, ontleent hij sterk aan zijn ouders. Dat zijn gelovige, maatschappelijk geëngageerde mensen. Vader Balkenende (77) is een handelaar in ruste. Moeder (76) is oud-onderwijzeres. De premier probeert hen elke dag te bellen.

Bianca Hoogendijk
Echtgenote Stille kracht. Denkt actief mee over politieke vraagstukken. Voormalig medewerkster van de CDA-fractie. Balkenende ontmoette haar dankzij Maxime Verhagen en werd verliefd. Bianca Hoogendijk (46) verschijnt op partijcongressen en protocolaire verplichtingen, maar houdt zichzelf en dochter Amélie (8) liever buiten de pers. Volgens insiders bepaalt zij als geen ander hoe lang haar man nog partijleider blijft.

Maxime Verhagen
Minister Vijf jaar lang hield de as Balkenende- Verhagen de CDA-machinerie draaiend. Nu moet de premier het redden zonder de katholieke tacticus die in campagnetijd het gooi- en smijtwerk opknapte. Als minister van Buitenlandse Zaken zwerft Verhagen (50) over de wereld, terwijl het CDA hem hard nodig heeft voor de alledaagse politiek met de kleine 'p'. Dat wordt veel bellen.

Ernst Hirsch Ballin
Minister Net als Balkenende altijd nauw betrokken bij het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA. Echte vertrouwensman voor de premier. Ernst Hirsch Ballin (56) was Balkenendes reddende engel toen er afgelopen zomer een tijdelijke minister van Justitie nodig was. Iedereen was blij toen hij bijtekende. Belangrijke connectie met het katholieke deel van het CDA.

Ab Klink
Minister Oud-directeur Wetenschappelijk Instituut voor het CDA. Partij-ideoloog en vertrouwensman. Bleef altijd min of meer op de achtergrond. Balkenende sleept Klink (48) nu mee naar de voorgrond als minister van Volksgezondheid in het kabinet. Hij moet het CDA-gedachtengoed bewaken tegen aanstormende PvdA-bureaucraten.

Koningin Beatrix
Staatshoofd Tussen koningin Beatrix (69) en Balkenende klikt het beter dan voorheen. Ze zag hem eerst waarschijnlijk als een politieke eendagsvlieg. Maar Balkenende houdt het hoofd boven water. 'Constant en consequent contact,' zeggen ingewijden. Kan het maandagse gesprek onder vier ogen geen doorgang vinden, doordat de Koningin op reis is of Balkenende campagne voert in de provincie, dan maken ze dat later goed met een extra lang telefoongesprek. Balkenendes gehamer op het eenheidsgevoel van Nederland schept een band. Tussen staatshoofd en premier bestaat nu volgens CDA-toppers 'wederzijds respect'. Maar: 'Het zal nog enige tijd duren voordat het zo wordt als tussen Beatrix en haar generatiegenoten Ruud Lubbers en Wim Kok.'

Roland Balkenende en Ernst-Jan Balkenende
Broers De twee jongere broers werken in het bedrijfsleven. Zij houden de premier vooral via e-mail op de hoogte van wat zij in hun omgeving waarnemen. Roland werkt voor een Amerikaans/Argentijnse multinational die pijpleidingen fabriceert. Ernst-Jan (47) is logistiek manager van een afvalverwerkingsbedrijf in Overijssel.

Ank Bijleveld
Staatssecretaris Keert na vijf jaar burgemeesterschap in Twente terug naar het Binnenhof. Ank Bijleveld (45) wordt als staatssecretaris belast met de altijd lastige portefeuille Antillen, maar zat tot voor kort als kroonlid in de Sociaal-Economische Raad (SER) en kan Balkenende ook behulpzaam zijn in de contacten met de vakbeweging.

Marja van Bijsterveldt
Staatssecretaris De eeuwige glimlach van het CDA raakt nu bedolven onder de onderwijsdossiers. Van Bijsterveldt (46) – sinds november 2002 voorzitter van het CDA – moet er ook op letten dat Balkenende een ware partijman blijft. Van Bijsterveldt zal als staatssecretaris van Onderwijs optreden als de 'schoonmoeder' van PvdA-minister Ronald Plasterk.

Balkenende kent Hoekstra als informateur van kabinet Balkenende IV

Rein Jan Hoekstra
Lid Raad van State Staatsrechtelijke steun en toeverlaat. Was als informateurverkenner opnieuw wegbereider voor kabinet-Balkenende. De CDA'er Hoekstra (65) is geroutineerd voorzitter van tijdelijke onderzoekscommissies. Wil de premier een lastig dossier even in de ijskast zetten, dan kan hij de breed gerespecteerde Hoekstra inschakelen. Intellectueel biechtvader.

Wouter Bos bedenkt een antwoord

Wouter Bos
Minister Het gratis dagblad De Pers kopte: 'Bos draait kont kabinet in'. Zo is het maar net. Wouter Bos (43) bezwoer niet onder Jan Peter Balkenende te zullen dienen, maar doet het nu toch. Het draaikont-etiket kreeg hij van het CDA. Nu gaan SP en GroenLinks ermee aan de slag. Dat drukt op de nu ineens prima verhoudingen tussen de premier en de minister van Financiën.

Gerda Verburg
Minister De Jeanne d'Arc van het CDA krijgt eindelijk een post in het kabinet. Als landbouwminister staat de in Zwammerdam geboren boerendochter Gerda Verburg (39) voor het belang van de boeren, nog altijd een belangrijke klantenkring van de partij. Verburg moet uitstralen dat het CDA van Jan Peter Balkenende het platteland verdedigt.

Camiel Eurlings
Minister Door het plotselinge vertrek van Joop Wijn krijgt Camiel Eurlings (33) automatisch het aureool van CDA-kroonprins. Maar de relatie tussen de premier en zijn potentiële opvolger kan gevaarlijk zijn. Daar komt bij dat Eurlings opereert in het mijnenveld rond het ministerie van Verkeer. Kilometerheffing, Betuwelijn, HSL – het dreigen hoofdpijndossiers te worden.

Frans Timmermans
Staatssecretaris Degelijke socialist met katholieke politieke antenne. Kan het prima vinden met de premier, ook omdat hij zich vlak voor het Grondwet-referendum sterk maakte voor samenwerking tussen Balkenende en Bos. Timmermans (45) bereidt als staatssecretaris Europese Zaken het Europese werk van de premier voor. Bij conflicten tussen Bos en Balkenende kan hij plooien gladstrijken.

Jan Kees de Jager, een druk man.

Jan Kees de Jager
Staatssecretaris Representant Balkenendegeneratie in het CDA. De Jager (37) deed drie wetenschappelijke studies tegelijk, richtte een ict-bedrijf op en was ook nog actief in het CDA. Tot op heden als penningmeester. In het Innovatieplatform was hij Balkenendes oogappel. Uitgeroepen tot 'ict persoonlijkheid 2007'. Treedt nu aan als staatssecretaris van Belastingen. Mist politieke ervaring.

André Rouvoet
Minister De kritiek van Rouvoets oppositiepartijtje ChristenUnie trok Balkenende zich bijna persoonlijk aan. Nu moet hij in de vicepremier een bondgenoot zien. Geen probleem zolang de ChristenUnie het CDA maar niet naar de kroon steekt als de gezinspartij. Ook moet André Rouvoet (45) niet net gaan doen of hij slimmer is dan de premier.

Pieter van Geel
CDA-pion Ooit CDA-hoop in bange dagen. Toen concurrent van Balkenende voor het leiderschap. Straks vrijwel zeker als fractieleider ausputzer tegenover de linkse kamermeerderheid. Balkenende moet de loyale Brabander Van Geel (55) ook electoraal meer ruimte gunnen dan de laatste vijf jaar.

Met Tjeenk WIllink(l) klikt het niet zo, met Hirsch Ballin (r) stukken beter

Herman Tjeenk Willink
Onderkoning Balkenende raadpleegt Tjeenk Willink (65), omdat die nu voor het tiende jaar 'onderkoning' is. Een echte 'klik' ontbreekt. Hij ziet de vicepresident van de Raad van State redelijk frequent. Door de wisseling van coalitiepartner zal er, beweren insiders, wel iets meer weerklank ontstaan tussen Balkenende en PvdA'er Tjeenk Willink. Ook belangrijk voor relatie met staatshoofd.

Richard van Zwol
Secretaris-generaal (plv.) Geldt als de politiek-bestuurlijke rechterhand van Balkenende. CDA'er Van Zwol (42) kwam via de ministeries van Financiën en Binnenlandse Zaken als raadadviseur terecht op Algemene Zaken. Onder Balkenende promoveerde hij vrijwel meteen tot plaatsvervangend secretaris-generaal. Enorm harde werker. Zeer gedienstig ten opzichte van Balkenende, maar geen ja-knikker.

Wim Kuijken
Secretaris-generaal De belangrijkste ambtenaar op Algemene Zaken zou minder het oor van de premier hebben dan Richard van Zwol. PvdA'er Kuijken (54) is voorzitter van het college van secretarissen-generaal. Voorheen werd het schaduwkabinet van hoogste ambtenaren geleid door de SG met de meeste dienstjaren: de PvdA'er Roel Bekker. Hij droeg het over aan Kuijken.

Karel van Oosterom en Jan Versteeg
Raadadviseurs Van Oosterom (49) adviseert de premier bij alle buitenlandse onderwerpen, exclusief Europa. Versteeg (42) staat de premier terzijde bij Europese zaken. Versteeg moet Balkenende inhoudelijk voorbereiden op Europese Raden en reist als 'bomverkenner' langs de hoofdsteden om een oplossing te vinden voor de Europese Grondwet.

Bart van Poelgeest
Raadadviseur Bart van Poelgeest (47) is raadadviseur voor juridische en staatsrechtelijke zaken. Hij is essentieel voor de premier. Van Poelgeest adviseert inzake kwesties rond de monarchie en de ministeriële verantwoordelijkheid. Dat is het terrein waar Balkenende tijdens het Margarita-debat onkundig bleek en politieke averij opliep. De historicus en jurist Van Poelgeest is lid van D66.

Ruby Hoogerboord
Raadadviseur Ruby Hoogerboord adviseert premier Balkenende op het terrein van onderwijs, kennis, innovatie en media. Nu het desbetreffende ministerie niet meer door een CDA'er wordt geleid maar door de PvdA'er Ronald Plasterk, heeft Jan Peter Balkenende extra behoefte aan de door Hoogerboord (45) te leveren informatie van binnenuit.

Angelique Berg
Raadadviseur Is adviseur voor Economische Zaken (in het bijzonder de energie politiek) en Landbouw. Berg (37) staat op de nominatie om afscheid te nemen. Wie haar zal opvolgen, is nog onbekend.

Manon Leijten
Raadadviseur Is vanwege haar CDA-lidmaatschap maar vooral vanwege haar expertise een belangrijk adviseur van Balkenende. Zij verstrekt vooral adviezen op het terrein van de volksgezondheid. Manon Leijten (40) behoorde eerder tot het 'groepje slimmeriken' van Gerrit Zalm op Financiën, maar zit nu al zes jaar op Algemene Zaken.

Peter Martens
Raadadviseur Oud-medewerker van de PvdA-fractie Martens (53) is de meest ervaren raadadviseur. Belast met financieel- economische thema's. Nauw betrokken bij de kabinetsformatie.

Jacques van Eck
Raadadviseur Is raadadviseur op het brede terrein van de veiligheid en justitie. De inlichtingendiensten en de terrorismebestrijding blijven een belangrijk punt voor de premier, ook doordat de oprichting van een ministerie van Veiligheid achterwege is gebleven. Van Eck (54) opereert in het met coördinatieproblemen bezaaide mijnenveld tussen Binnenlandse Zaken en Justitie.

Annemiek Nijhof
Raadadviseur Vervaardigt de adviezen rond de opeens zeer actuele kwesties van milieu en verkeer en waterstaat. De chemisch technologe Nijhof (40) werkte eerder op het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer.

Marianne Hordijk
Secretaris ministerraad Zit elke vrijdag naast de premier in de Trêveszaal. Hordijk (50) trad in 2001 aan. Eerder was ze griffier van de Eerste Kamer. Zij staat Balkenende terzijde op een van zijn zwakke punten: het leiden van de ministerraad. Met PvdA-ministers zal Balkenende het de komende tijd nog zwaarder te stellen hebben dan met de D66'ers en VVD'ers.

Jan Peter van den Toren
Raadadviseur Heeft als raadadviseur de portefeuille strategie. Hij fungeert als secretaris van het Innovatieplatform, een politiek initiatief dat Balkenende na aan het hart ligt. Econoom Van den Toren (42) is CDA'er. Hij schreef tien jaar geleden, samen met Balkenende, het boek Vertrouwen in economie, een studie naar het Nederlandse overlegstelsel.

Annelies Rijken en Yvon Heeren
Secretaresses Bewaken de agenda en fungeren als Cerberus. Zonder hun medewerking krijgt niemand toegang tot het Torentje. Rijken (53) werkt al heel lang voor Algemene Zaken. Heeren was eerder secretaresse van de minister van Justitie. Meer dan zijn voorgangers Kok en Lubbers gebruikt Balkenende de mobiele telefoon en Blackberry.

Henny Giesbers
Kamerbewaarder Waakt als kamerbewaarder in het Torentje en het Catshuis over de premier. Ze mogen elkaar graag. Zijn er geen hoogwaardigheidsbekleders in de buurt, dan halen ze kwajongensstreken uit. Als de premier zin heeft in een Big Mac met frietjes, serveert Giesbers (59) die op roomwit porselein met een gouden randje en het staatswapen.

Ronald Immers en Erik Smit
Chauffeurs Immers (43) en Smit (38) besturen de dienstauto, een gepantserde BMW 7. Amicale verhouding met de autogekke premier. Bij het afscheid van collega Jan den Oudsten speelde de premier voor chauffeur. Hij ziet toe op hun welbevinden als ze ergens lang moeten wachten.

Koos van der Steenhoven
Secretaris-generaal Voor Balkenende een stijgende ster onder de topambtenaren. Hij zal voor de premier fungeren als de CDA-antenne op het door socialisten geleide ministerie van Onderwijs. De secretaris- generaal begon op jonge leeftijd in het partijbestuur van de ARP en was medewerker van gereformeerde Kamerleden. Van der Steenhoven (57) zat ook enige tijd in het CDA-bestuur.

De bedenker van het plan om Balkenende wat losser te laten overkomen

Gerard van der Wulp
Hoofd Rijksvoorlichtingsdienst Directeur-generaal Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) en bedenker plannen om Balkenende los te laten overkomen. Vooral hij was een bepleiter van het idee om de premier tijdens de wekelijkse persconferentie niet meer te laten zitten, maar achter een katheder te laten staan. Van der Wulp (57) was van 1979 tot 1982 onder Ruud Lubbers woordvoerder van de CDA-fractie.

Chris Breedveld
Persvoorlichter Chris Breedveld (45) verzorgt de communicatie van het Koninklijk Huis. Is voormalig woordvoerder van diverse ministers van Economische Zaken. Breedveld moet eventuele publicitaire relletjes rond het Koninklijk Huis proberen te vermijden, waardoor premier Balkenende gevrijwaard blijft van lastige vragen in het parlement.

Marjolein Voslamber
Politiek assistent Voormalig minister van Justitie Piet Hein Donner (CDA) leende Voslamber tijdelijk uit aan Balkenende omdat Jack de Vries de CDA-campagne moest leiden. Ze heeft een terugkeergarantie, maar het ziet ernaar uit dat Voslamber (37) bij Balkenende blijft. Voslamber onderhoudt – anders dan De Vries – weinig contact met journalisten.

Henk Brons
Woordvoerder De woordvoerder van premier Balkenende. Ofschoon Brons (50) bekendstaat als sympathisant van de PvdA, klikt het uitstekend tussen hem en de premier. Als domineeszoon voelt de plaatsvervangend directeur-generaal RVD de grapjes van de gereformeerde premier perfect aan. Achter de schermen gaan beiden soms als kwajongens met elkaar om.

Hans Borstlap
Lid Raad van State Na Rein Jan Hoekstra is Hans Borstlap (60) de belangrijkste raadgever van de premier in de Raad van State. Borstlap kent als oud-raadadviseur op het ministerie van Algemene Zaken het werk van de premier tot in de finesses. Typisch een man achter de schermen. Door en door CDA'er.

Pieter de Gooijer
Directeur-generaal Pieter de Gooijer (50) is directeur- generaal politieke zaken op het ministerie van Buitenlandse Zaken. De Gooijer is lid van het CDA. Voor premier Balkenende is hij een belangrijke informant inzake de internationale dimensies van het militaire optreden in Afghanistan.

Tom de Bruin
Vertegenwoordiger bij EU De Permanent Vertegenwoordiger van Nederland bij de Europese Unie moet het pad effenen voor Balkenendes optreden in Brussel. De Bruijn (58) is op Buitenlandse Zaken al bijna twintig jaar vrijwel onafgebroken betrokken bij het Europese beleid.

Peter van Uhm
Commandant Landmacht Commandant van de Koninklijke Landmacht en beoogd opvolger van Commandant der Strijdkrachten Dick Berlijn als hoogste militair. Daar zit ook het verschil. Berlijn was straaljagerpiloot en maakt op grond van cijfers koele inschattingen. Van Uhm (51) staat wat dichter bij het voetvolk. Hij geldt als een echte 'troepengeneraal'.

Coen Teulings
Directeur Planbureau De directeur van het Centraal Planbureau is uit hoofde van zijn functie een belangrijke bron voor de premier. Maar Coen Teulings (48) is een PvdA'er. Premier Balkenende belt hem liever niet rechtstreeks. Hooguit vraagt hij via partijgenoten als Lars Bovenberg of via de minister van Economische Zaken nadere uitleg bij de cijfertjes van het Centraal Planbureau.

Klaas Tuinstra
Rekenaar Verzekeringswiskundige geldt als de beste rekenaar van het CDA. 'Hij verslaat in zijn eentje en met alleen zijn pc'tje het complete Centraal Planbureau,' beweren partijvrienden. Als premier Balkenende écht wil weten of de cijfers van minister van Financiën Wouter Bos kloppen, doet hij een beroep op Tuinstra (62). Voormalig Kamerlid in de Lubbers-periode, maar ook toen viel hij nooit op.

Klaas van Egmond
Milieudirecteur Wat het Centraal Planbureau is voor de economie, is het Milieu- en Natuurplanbureau voor het milieu. Deze instelling valt onder het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne. Directeur Van Egmond (60) levert het cijfermateriaal waaraan het milieubeleid van Balkenende IV wordt getoetst. De media hangen aan zijn lippen. Hij kan zich ontwikkelen tot een onheilsprofeet.

Wim van de Donk
Voorzitter WRR Ooit was de bestuurskundige Van de Donk (44) lid van de Jonge Socialisten van de PvdA. Tegenwoordig is hij een toegewijde CDA'er en sinds twee jaar voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). Hij verloochent zijn katholieke origine niet en is als WRR-voorzitter een warm pleitbezorger van de religieuze renaissance in de moderne samenleving.

Lans Bovenberg
CDA-econoom Jarenlang de internationaal meest geciteerde econoom van Nederland. Toegewijd CDA'er. Specialist in het berekenen van de gevolgen van de vergrijzing. Lans Bovenberg (48) is het soms oneens met premier Balkenende, maar deze heeft groot respect voor zijn economische vakkennis. Bovenberg is onderdirecteur van het Centraal Planbureau