Extra belasting heffen voor het groene doel

vrijdag 30 maart 2007 14:33

Sinds een paar dagen kan iedereen die is geïnteresseerd meedenken over ‘op marktwerking gebaseerde’ instrumenten om het energie- en milieubeleid in de Europese Unie te versterken.

De Europese Commissie publiceerde namelijk een  discussiestuk, een zogenoemd groenboek , over dat onderwerp. Marktgebaseerde instrumenten is een wat verwarrende term. Het gaat deels om het tot stand brengen van een markt die eerst niet bestond.

'Broeikasgas'
Zo is het gegaan met de emissierechten voor ‘broeikasgas’ waarmee in de EU sinds een paar jaar wordt geprobeerd zulke emissies te beperken door ze aan verhandelbare vergunningen te binden. Het systeem werkt nog verre van perfect, omdat veel lidstaten erg gul waren met het toekennen van de rechten.

Waar geen schaarste is ontstaat ook geen handel. Een evaluatie met het oog op verbetering van het systeem is in voorbereiding.

De Europese Commissie heeft intussen de lidstaten gedwongen om minder gul te zijn met de rechten.

Autogebruik
Maar vaker gaat het om het inzetten van (belasting) heffing om gewenst gedrag van consumenten en bedrijven teweeg te brengen. Veel gebeurt dat nog niet. De belangrijkste ‘milieubelastingen’ die de experts van de Commissie in een begeleidende notitie bij het groenboek noemen, blijken de heffingen op autogebruik te zijn.

Die dateren uit een tijd dat milieu- en energieoverwegingen helemaal niet zo zwaar wogen, al zijn ze later op grond van zulke overwegingen wel aangepast.

Geslaagd
De notitie noemt een paar voorbeelden van geslaagde milieuheffingen. De elektronisch geheven congestieheffing van vijf pond (zo'n 6,5 euro) die automobilisten moeten betalen als ze centraal Londen inrijden, heeft de congestie in het gebied met 26 procent verminderd en het totale verkeer met 15 procent, zonder dat de druk in het omringende heffingsvrije stadgebied toenam.

Een simpele Ierse belasting op plastic wegwerpzakken van 0,15 cent, ingevoerd in 2002, reduceerde het gebruik van zulke zakken met 90 procent.

Heffen werkt dus.

Maar werkt ook het idee om belastingen te ‘vergroenen’ door de opbrengst van milieuheffingen te besteden aan het verlagen van de inkomstenbelasting?

Dat is onder economen omstreden. De Commissieambtenaren menen op grond van recente studies van wel. Maar ook zij wijzen er op dat een geslaagde milieuheffing, die leidt tot de beoogde flinke gedragsverandering bij consumenten of ondernemers, na verloop van tijd steeds minder opbrengt.

Paul de Hen