Inburgeringscursussen: geldverslindende illusie

Geldverslindend integratiebeleid kan niet goed maken wat het immigratiebeleid laat liggen

Gertjan van Schoonhoven

Of een immigrant wel of niet slaagt in Nederland, is afhankelijk van oneindig veel factoren. In het politieke denken over 'inburgering' gaat vrijwel alle aandacht uit naar taal. Maar wie ook maar een seconde nuchter nadenkt over wat het betekent om immigrant te zijn in een hoogontwikkelde westerse samenleving als de Nederlandse, ziet meteen dat er veel meer een rol speelt bij een succesvolle immigratie. Opleidingsniveau natuurlijk en de 'cultuur' van het herkomstland.

Persoonlijke kenmerken als ambitie, ondernemingszin, doorzettingsvermogen, flair en karakter zijn misschien nog wel crucialer dan beheersing van de nieuwe taal. Uiteraard is het voor een immigrant van belang of hij zich verstaanbaar kan maken.

Maar zaligmakend is het niet. Elke buurt waar veel immigranten wonen, levert de voorbeelden. De een maakt zijn gebrekkige Nederlands meer dan goed door zich met ziel en zaligheid op zijn winkel te storten, de ander spreekt de taal, maar slijt zijn dagen in koffiehuis of coffeeshop. Niets, kortom, is zo doorslaggevend voor een succesvolle immigratie als de wil om het te maken.

Is zoiets te leren? Natuurlijk niet. Toch is dat wel de pretentie van het gestaag uitdijende inburgeringswezen – tegen de klippen op. Keer op keer blijkt dat inburgeringscursussen weinig zoden aan de dijk zetten; nu weer blijkt het uit een inventarisatie die PvdA-minister Ella Vogelaar voor Integratie heeft laten maken.

Maar in plaats van de conclusie te trekken dat het hele inburgeringsdenken op een fictie berust, krijgt de kwaliteit van die cursussen weer de schuld. Die moet weer eens worden 'verbeterd'.

De minister, en met haar heel politiek Nederland, jaagt een – geldverslindende – illusie na. De slechte ervaringen met inburgeringscursussen maken telkens weer duidelijk dat te veel immigranten die zich hier hebben gemeld niet kunnen en/of niet willen.

Een inburgeringscursus bieden, is dan trekken aan een dood paard: 'integratiebeleid' kan niet goed maken wat het immigratiebeleid laat liggen. En de immigranten die wel willen en kunnen dan? Die redden zich echt wel zonder cursus.