Zachte macht aan de Zwarte Zee

woensdag 11 april 2007 17:15

Dit zijn rustige dagen in Brussel, maar zoals het hoort, de Europese beleidsmaker zit niet stil. Onder meer stelde de Europese Commissie deze woensdag een 'Communicatie' vast over het Zwarte Zeegebied. Het Zwarte Zeegebied? Jazeker, sinds Roemenië en Bulgarije begin dit jaar als EU-lid (zij het onder curatele) werden toegelaten grenst het territorium van de Unie ook aan die Oost-Europese zee.

Bevroren conflicten
Een lastige plek om aan te grenzen. Behalve de twee nieuwste lidstaten ligt Turkije er aan, aspirant-lidstaat. Dat is bekend terrein. Maar verderop wemelt het van de 'bevroren' conflicten, zoniet aan, dan toch nabij de Zwarte Zee. Bevroren wil zeggen, ze bestaan, maar er wordt nu even niet gevochten.

Met al die landen afzonderlijk heeft de EU relaties, bijna allemaal krijgen ze ook EU-geld. Moldova heeft zijn afgescheiden regio Transdnjestrië. Georgië heeft wel twee regio’s die zich willen afscheiden. Er is Armenië dat zijn grens met Turkije potdicht houdt en een territoriaal conflict heeft met het juist weer Turks-vriendelijke buurland Azerbeidjan. Er is het grote Oekraïne, waar de westersgezinde partij graag een EU-lidmaatschap wil maar al jaren in een voortdurende machtsstrijd gewikkeld is met de partij van het zwaarder geïndustrialiseerde Russisch sprekende oosten. Rusland zelf grenst trouwens ook aan de Zwarte Zee.

Economisch interessant

De EU kan zich niet aan zulke nabije problemen onttrekken, want ze kunnen ook invloed hebben binnen de Unie. Bovendien is het Zwarte Zeegebied economisch interessant. Er zijn grondstoffen, en het is een steeds belangrijker doorvoergebied voor olie en aardgas die even verderop worden gewonnen.

Turkije dient zich graag aan als pijpleidingcorridor waarlangs de EU bevoorraad zou kunnen worden met ontwijking van Russisch grondgebied. De Russen werken aan goede relaties met Bulgarije om juist via dat land en Griekenland nieuwe leidingen te leggen.

BSEC
Kortom, net als de Middellandse Zee met zijn Arabisch/Afrikaanse Zuidkust en de Noordelijke zeeën waar de EU ook weer Rusland ontmoet, verdient de Zwarte Zee een eigen EU-beleid. Vindt de Commissie. Buitenlandcommissaris Benita Ferrero-Waldner presenteerde het betreffende voorstel, dat nog de instemming van de lidstaten behoeft. Uiteraard heeft zij de meest betrokken landen al gepolst. Het gaat niet om meer geld, verzekert Ferrero-Waldner, het gaat vooral om meer structuur in de samenwerking.

De Commissie hoopt vooral in gesprek te komen een Russisch-Turks initiatief, de Organisatie voor Economische Samenwerking rond de Zwarte Zee (BSEC) waarvan alle Zwarte Zeelanden deel uitmaken en ook nog een reeks andere zoals Servië en Albanië. Ferrero-Waldner hoopt door actievere EU-bemeoeienis niet alleen economische belangen te dienen, maar ook de BSEC-landen aan te moedigen tot beter onderling begrip en samenwerking. De EU als 'zachte macht', dat is een aanpak die in Brussel veel aanhang heeft.

Paul de Hen