Een compromis over de vrije meningsuiting

dinsdag 17 april 2007 18:31

Zoals vrijwel dagelijks in Brussel spraken ook deze dinsdag ‘diplomatieke bronnen’ met de geïnteresseerde media. Diplomatieke bronnen weten veel, op sommige terreinen misschien zelfs meer dan de insiders die bij de Europese Commissie werken.

Ze weten bijvoorbeeld waar de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken het woensdagavond, donderdag en vrijdag over zullen hebben als ze voor hun vrijwel maandelijkse ‘JuBiraad’ in Luxemburg bijeenkomen.

Niet zo vreemd, de bronnen nemen zelf deel aan menige voorbereidende bespreking, en de agenda van de vergadering is publiek. In diverse lidstaten overleggen de ministers vooraf met het parlement, ook in Nederland waar dat deze dinsdag gebeurde. Zo tegen de tijd dat wat eerder in beslotenheid gebeurde toch al half-publiek is, gaan de diplomatieke bronnen het beeld nader inkleuren.

De ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken verdienen aandacht. Daar gaat het niet over de juiste maten voor melkpakken of andere technische dossiers (moet ook geregeld worden, zeker, maar spannend is het zelden).

Echtscheiding
Het gaat over onderwerpen die ook niet melkverpakkende burgers heel direct raken. Echtscheiding bijvoorbeeld, met als vraag: welk recht is van toepassing als de partners uit verschillende landen afkomstig zijn (en misschien in nog weer een ander land wonen), zoals Europa-breed bij niet minder dan zestig procent van de echtscheidingen het geval is?

Het gaat over innen van schulden in het buitenland, de rechten die je hebt als je in een andere EU-lidstaat voor de strafrechter wordt gebracht of over de vrijheid van meningsuiting. Al die onderwerpen, en nog een paar meer, staan de komende dagen op de agenda van de ministers.

Xenofobe gedragingen
Laten we er de vrijheid van meningsuiting uitpikken. De diplomatieke bronnen weten zeker dat de Duitse voorzitter van de JuBiraad goede hoop heeft op een compromis, een ‘politieke overeenstemming’, zoals het in het jargon heet. Het gaat om een Europese wet die alle lidstaten verplicht tot het stafbaar stellen van ‘racistische en xenofobe gedragingen’ zoals de Nederlandse minister Ernst Hirsch Ballin het noemt. Het gaat om oproepen tot geweld of haat tegen een groep van personen op grond van hun ras, huidskleur, godsdienst of herkomst.

Voor veel mensen is het logisch dat dat verboden is, zeker voor de Duitsers en de Oostenrijkers die hier heel strikte wetgeving over hebben, maar vooral de Noord-Europese landen hadden er grote moeite mee en ook Nederland had bedenkingen tegen de aanvankelijk gekozen aanpak. Daar is dan ook flink aan gesleuteld; Hirsch Ballin is nu wel tevreden met het resultaat.

Subtiel
Want na lange, en naar verteld wordt soms heftige, onderhandelingen ligt er een Duits compromisvoorstel. Dat is volgens experts die de nog geheime tekst kennen zo subtiel geformuleerd dat – voorbeeld uit diplomatieke kring – de oproep ‘sla de christenen dood’ niet zonder meer onder de strafbaarstelling valt.

Het billijken, loochenen of als onbeduidend bestempelen van genocide wordt ook verboden, maar dan wel zó geformuleerd dat genocide op de joden door de nazi’s er wel onder valt, maar genocide door Turken op de Armeniërs niet. Het staat lidstaten vrij om hun eigen strengere regels te handhaven, zoals het Franse verbod op het loochenen van de genocide op de Armeniërs. Maar geen regels, dat kan niet langer.

Als het compromis het inderdaad haalt. De vrijheid van meningsuiting moet dan ook een stukje opzij in de landen die vinden dat abjecte meningen liever in het openbare debat bestreden moeten worden dan voor de rechter.

Paul de Hen