Kabinet van ongeremde staatsbemoeienis

Vice-premier Wouter Bos trekt honderd-dagenshow van Balkenende IV volledig naar zich toe. Waar waren de 'normen en waarden' en de 'eigen verantwoordelijkheid' waar de premier ooit de mond vol van had? 

Eric Vrijsen

Meer jeugdhonken, extra bemoeienis met 'vervuilende mensen' en scherpe maatregelen tegen drankmisbruik door jongelui. De eerste oogst van de honderd-dagenperiode van het kabinet Balkenende IV is nog mager.

Gisteren, aan het slot van hun verkenningstocht door Nederland, presenteerden de ministers in Utrecht vooral zichzelf. De concrete beleidsvoornemens laten tot 14 juni op zich wachten. Maar  welke kant het opgaat, is duidelijk. De ministers problematiseren Nederland op een manier die tot ongeremde staatsbemoeienis leidt.

Het woord marktwerking viel niet één keer. Ook de term eigen verantwoordelijkheid – voorheen stokpaardje van CDA-leider Jan Peter Balkenende – was taboe. Het beeld van Nederland als een geëmancipeerde natie, waar de overheid hooguit mensen stimuleert zichzelf uit het moeras te trekken, raakt uit de gratie.

Derde viool 
Opvallend was dat vice-premier Wouter Bos (PvdA) de bijbehorende tv-show volledig naar zich toe trok. Regeringschef Balkenende had de tweede, misschien wel derde viool.

Vaardig speelde Bos de bal telkens naar partijgenoot Ella Vogelaar, die als minister van Integratie en Wonen de achterbuurten zal omtoveren in ‘prachtwijken’ en daarom de verzorgingsstaat wil uitrekken tot ‘achter de voordeur’.

Balkenende ratelde wat over ‘een dialoog met de samenleving’. Toen een discoportier vertelde over doodsbedreigingen en heroïne – ‘die in het uitgaansleven net zo makkelijk te krijgen is als een hamburger’ - begon Balkenende over het softdrugsbeleid. Een alarmerend gebrek aan autoriteit.

Normen en waarden
Balkenende zette vijf jaar geleden de normen en waarden op de politieke agenda. Het was een goed punt. Balkenende had in de gaten dat de multi-etnische samenleving smacht naar verbindende thema’s.

Waar was dit onderwerp gisteren? Bos wil dat professionele hulpverleners en zelfs consultatiebureau’s voor peuters de toekomstige criminaliteit gaan bestrijden. Zij moeten ouders ertoe bewegen hun kinderen niet te laten ontsporen. ‘Met dwang en drang. Met duwen en trekken,’ zei Bos.

Je zou bijna vergeten dat we in een vrij land wonen.