Lot EU-verdrag blijft onzeker ondanks akkoord

zaterdag 23 juni 2007 11:15

Angela Merkel heeft gepresteerd: er is een akkoord over het nieuwe Europese verdrag, deze zaterdag om zowat half vijf in de ochtend. Het kan als alles goed gaat voorjaar 2009 in werking treden.

Merkels prestatie is het resultaat van zware onderhandelingen die na het introductiediner van donderdagavond al begonnen in de nacht van donderdag op vrijdag toen Merkel en de Franse president Sarkozy met de Poolse president Lech Kaczynski spraken.

In die samenstelling Merkel-Sarkozy-Kaczynski is in de loop van vrijdag vanaf 9 uur in de ochtend nog meermalen onderhandeld. In de avond lieten de Duitsers uitlekken dat Merkel dreigde om de officiële Intergouvernementele Conferentie die het nieuwe verdrag definitief moet uitwerken dan maar zonder de Polen te beginnen.

Dat kan, voor de start van zo’n IGC is een meerderheidsbesluit van de regeringsleiders voldoende. Als ze maar unaniem zijn over de uitkomsten.

Uitstel
Of dat het Poolse verzet brak of dat er toch nog een extra concessie zit in wat hen werd voorgesteld (met name invoeren van de alleen door Polen gewraakte stemregel voor de raad van ministers pas in 2014 met nog een terugvaloptie tot 2017) is op dit moment nog niet duidelijk.

Maar het ging niet alleen om lastige Polen in het algemeen en om Lech Kaczynski die geregeld ruggespraak hield met zijn tweelingbroer, premier Jaroslaw Kaczynski, in het bijzonder.

Merkel moest, zei ze na afloop – en de stukken bevestigen het – wel met zes belangen rekening houden. Behalve de Polen waren er de Nederlanders, de Fransen, de Britten, de Tsjechen en de harde voorstanders van het zoveel mogelijk overeind houden van de vernieuwingen die waren bereikt in de onderhandelingen over de ‘grondwet’.

Negen van de achttien landen die ‘grondwet’ al goedkeurden (waarvan twee bij referendum: Spanje en Luxemburg) keerden zich tegen nog meer aantasting. Allemaal moesten ze wat krijgen.

Compromis
Commissiepresident Barroso, die Merkel tijdens de slotpersconferentie een boekt gaf als eerbetoon zei terecht dat de er ‘mogelijk geen mooie liedtekst’ is geschreven.

Het is integendeel een typisch Europees compromis dat alle betrokkenen een beetje ongelukkig zal maken maar ook allemaal het idee moet geven dat ze iets van hun eisen bereikt hebben.

Het mandaat dat de IGC krijgt is ongewoon gedetailleerd; daarom, zo is de bedoeling, kan de ‘regeringsconferentie’’ uitsluitend door juridische experts worden gevoerd die voor eind dit jaar met een definitief verdrag moeten komen.

Aannemen daarvan door een volgende Europese Raad hoort een simpele zaak te zijn. Daarna moeten alle 27 lidstaten het nieuwe verdrag goedkeuren. Ook de achttien die al met de grondwet instemden.

Referenda
Of dat bij referendum gebeurt of in een parlementaire procedure is een kwestie die iedere lidstaat zelf moet afwegen. Van een land staat vast dat het een referendum zal houden, omdat het daar uit de wet voortvloeit: Ierland.

Sarkozy heeft een nieuw Frans referendum afgewend door voor zijn verkiezing aan te kondigen hoe hij een nieuw verdrag zag. De Britse premier Tony Blair wilde heel zeker voorkomen dat zijn opvolger Gordon Brown een referendum moet uitschrijven, waar de veelal eurosceptische Conservatieve oppositie (en een invloedrijk deel van de Britse pers) zeker op zal aandringen.

De Britten hebben onder meer concessies gekregen in de vorm van bepalingen die speciaal voor hen niet gelden. Ondanks Merkels zichtbare tevredenheid na een werkdag van zowat twintig uur is het lot van het verdrag dus nog steeds niet definitief beslecht.

Paul de Hen