Er is meer nodig om het onderwijs te redden

Geen diploma bij een onvoldoende voor Nederlands, Engels en wiskunde. Een zinnig voorstel van de Onderwijsraad om het niveau van scholieren op te krikken. Maar het is te weinig

Arthur van Leeuwen

Het kennisniveau van scholieren in het voortgezet onderwijs moet omhoog, want anders blijven hogescholen en universiteiten dweilen met de kraan open.

Elk jaar weer moeten allerlei oplapcursussen de hiaten in kennis en vaardigheden van pas-gediplomeerden dichten. Daarom adviseert de Onderwijsraad aan PvdA-minister Ronald Plasterk dat scholieren in het voortgezet onderwijs in ieder geval voor Nederlands, Engels en wiskunde een voldoende halen. Zo niet, dan geen diploma.

Het is een praktisch en goed uitvoerbaar advies, dat snel tot enige verbetering zou moeten leiden. Maar in het advies van de Onderwijsraad staat ook dat zo ongeveer iedereen die zich met onderwijs bemoeit in Nederland over de normering en het niveau – van basisschool tot eindexamen vwo, moet meepraten. En dat klinkt weer als een ouderwets slecht en typisch Nederlands plan. Zet een kleine commissie aan het werk, en voer de eis tot voldoende halen meteen volgend jaar in.

Rigoureus
Maar genoeg is het niet. Voor de zomer al stelde hoogleraar Jaap Dronkers voor om de examens rigoureus aan te pakken. Want in het voortgezet onderwijs compenseren de scholen potentieel slechte cijfers voor het landelijk schriftelijk maar al te vaak met boterzachte scores bij schoolexamens – wat vroeger ‘schoolonderzoek’ heette. Daarvoor had hij een even strak als hanteerbaar plan: leerelingen moeten voor allebei de examens afzonderlijk een voldoende halen. Ook het plan van de Onderwijsraad rekent af met dat vermaledijde compenseren, want volgens het voorstel mogen onvoldoendes voor Nederlands, Engels en wiskunde niet meer worden verrekend.

Tel de twee plannen op, en Nederland maakt weer meer kans op een gezonde, waarachtig discriminerende examencultuur: goede leerlingen horen te slagen, slechte horen te zakken.

Wordt er niets gedaan, dan dreigt een horrorscenario. Dat luidt: Nederland heeft zijn beste tijd gehad, de volgende generaties zullen slechter opgeleid de arbeidsmarkt betreden – met desastreuze gevolgen voor welvaart en welzijn.