Zonder harde discipline blijft er van SP niets over

Onderdanigheid vormt de kern van het succes van de SP. Het is dus niet verbazingwekkend dat Marijnissen de touwtjes verder aantrekt, nu het rommelt in zijn partij

Syp Wynia

Het rommelt in de SP. Kaderleden worden geroyeerd, er is een roep om meer inspraak en democratie.

Maar de SP-leiding voelt daar niets voor. Bij het SP-congres morgen, wil de partijtop de touwtjes juist steviger aantrekken. Nieuwe leden krijgen meteen huisbezoek en worden opgeleid in het SP-gedachtegoed.

Alleen wie voldoende door de SP-wateren is gewassen, mag nog een positie in de SP of in gemeenteraden, provinciale staten of in Den Haag krijgen.

Vertrouwelingen
Die reactie van partijleider Jan Marijnissen en de kleine kring van vertrouwelingen om hem heen was te verwachten. De SP leeft namelijk van de discipline. De partijdemocratie bestaat er uit dat van bovenaf de koers word vastgesteld en dat de rest heeft te volgen.

Dat is al zo sinds de SP in 1972 werd opgericht en die lijn werd in de Marijnissens succesafdeling Oss gevolgd. Toen Marijnissen midden jaren tachtig ook landelijk de touwtjes in handen kreeg, royeerde hij al meteen opstandige afdelingsbesturen in Zwolle, Almelo in Enschede die sympathiseerden met de opzij gezette SP-oprichter Daan Monjé.

Dat was het begin van een geschiedenis van royementen. De SP staat geen dissident gedrag toe.

Lenin en Mao
De discipline en centrale leiding zijn direct terug te voeren op de ontstaansgeschiedenis van de SP, die gegrondvest is op het gedachtegoed van Lenin en Mao.

De partij gaat boven alles, gewone leden moeten zich wel permanent inzetten, maar hebben niets te zeggen. Ook de verplichte afdracht van inkomsten uit raadslidmaatschappen en het kamerlidmaatschap aan de SP past in die ideologie.

Het is geen fijn beeld, dat van de dictatoriaal geleide partij die er toch zo aardig in slaagt om naar buiten toe een gemoedelijk, mensvriendelijk imago op na te houden. Maar het is vaker gezegd: het socialisme houdt wel van de mensheid, maar niet zo van mensen.

Wilders en Verdonk
Toch verschilt de SP in de praktijk niet echt hemelsbreed van andere politieke partijen. Het CDA wordt van bovenaf geleid. Ook het CDA ontsloeg onlangs de hoofdredacteur van een partijblad omdat die ongewenste opvattingen toeliet.

En de problemen bij de VVD begonnen vorig jaar maart, toen de partijtop de lijsttrekkersverkiezing wilde sturen door Mark Rutte naar voren te schuiven. En Geert Wilders en Rita Verdonk hebben bij het opzetten van hun bewegingen wel degelijk met een schuin oog naar de werkwijze van Marijnissen gekeken.

Maar vooral bij de SP vormen discipline en ondergeschiktheid aan de partijlijn de ruggegraat van de partij. Als die SP dat afschaft, kan ze zich net zo goed meteen opheffen.