Alleen een verdomd goeie film volstaat, Wilders!

donderdag 29 november 2007 10:26

Er zijn mensen die gewelddadig worden wanneer je ze ervan beschuldigt dat ze gewelddadig zijn. Hieruit ontstaat een eigenaardig dilemma.

Je kunt zwijgen over hun gewelddadigheid, maar dat neemt die gewelddadigheid niet weg. Het is wel zo dat de kans op een explosie van geweld vermindert wanneer je hun gewelddadigheid niet ter sprake brengt.

Toch is dit niets anders dan een capitulatie voor hun gewelddadigheid. Je zwijgt uit angst voor geweld, terwijl dat potentiële geweld juist bekritiseerd moet worden.

Radicale moslims
Geert Wilders lokt met zijn kritiek op de Koran, of misschien wel de hele islam, geweld uit, althans, hij stelt de tolerantie van radicale moslims op de proef.

Is dat verstandig wanneer je de boel bij elkaar wilt houden? Nee. Is wat hij teweegbrengt precies wat hij denkt te bewijzen? Natuurlijk.

Radicale moslims zijn niet tolerant aangezien zij in ideeën geloven die intolerant zijn. QED – of niet?

Rechtvaardigen
Wilders gaat nu verder dan hij ooit is gegaan, voor zover de berichten dat suggereren. Ik vind dat hij dit alleen kan rechtvaardigen wanneer de film de moeite van het maken waard is.

En daarmee bedoel ik niet alleen de inhoud – die kan ik min of meer voorspellen: de Koran is voor een groot deel een akelig boek – maar ook de vorm.

Dat was ook het lastige bij de beoordeling van Submission: de film was niet Theo van Goghs beste. De kwaliteit lag in het cultureel- religieuze taboe dat Ayaan Hirsi Ali doorbraak, de afbeelding van door velen als heilig ervaren teksten op de huid van een vrouw. Maar als film was Submission niet bijster geslaagd.

Flauwekul
Wat kan Wilders daaraan toevoegen?

Wanneer hij voor ons, Nederlanders, een film maakt over de intolerante kanten van de Islam, verricht hij overbodig werk. Wie wil weten wat de Mohammedaanse traditie aan flauwekul en onzin veroorzaakt, hoeft niet lang te zoeken: er liggen inmiddels genoeg kritische werken in de boekwinkel.

Maar ik kan me voorstellen dat een serieuze kritische film over Mohammed, die in het Arabisch wordt gemaakt, in een behoefte voorziet.

Zal een Nederlandse publieke omroep zo’n film durven uitzenden? De VARA zendt binnenkort een documentaire uit waarin wordt beweerd dat de Jezus-mythologie gebaseerd is op de verhalen rond Julius Ceasar, en dat dus de hele Jezus-figuur een fabeltje is.

Ben benieuwd hoe gewelddadig christelijk Nederland zal reageren. Maar dit verplicht de VARA wel om een mogelijk kritische film over Mohammed, mocht Wilders zoiets met flair gemaakt hebben, ook uit te zenden.

Anoniem
Het belangrijkste onderzoek naar de bronnen en de ontstaansgeschiedenis van de islam heeft momenteel in Duitsland plaats onder leiding van de wetenschapper Christoph Luxenberg, een pseudoniem van een Koranonderzoeker die anoniem wil blijven (waarom zou hij dat toch willen?).

Enige tijd geleden had dagblad Trouw een reeks artikelen over zijn fascinerende werk. Een documentaire over dat werk zou bijdragen aan een nuchtere discussie, maar mocht Wilders een Submission-achtige film willen maken, dan vraag ik me af wat hij daarmee kan bewerkstellen.

Beroering
Ik vind dat Wilders moet kunnen zeggen wat hij wil, maar het is niet altijd nodig om dat te doen.

Wilders zoekt doelbewust de grenzen van onze open samenleving op, en alleen al zijn voornemen om een film te maken (of heeft hij al materiaal gedraaid?) leidt tot (inter)nationale beroering.

Ministers praten op hem in omdat bekend is dat in sommige landen doorgedraaide moslimfanaten de brandbestendigheid van de Nederlandse ambassades zullen beproeven, en misschien komt er wel een verbod op de export van stoute bladen als Heleen en tv- programma’s als Spuiten & Slikken naar islamitische landen, maar niemand in een rechtsstaat kan een burger ervan weerhouden bepaalde filmplannen uit te voeren.

Homo's
Een imam kan in Nederland beweren dat zijn geloof hem ertoe aanzet homo’s van daken te gooien – de rechter sanctioneert dat. Wilders kan dus ook zijn gang gaan.

Maar wat ertoe doet, vind ik, is de kwaliteit van de film zelf. De vormgeving moet sterker zijn dan de voorspelde reacties. Als provocatie heeft Wilders deze film niet nodig – we weten waar hij staat, en ook al overdrijft hij vaak schromelijk en is zijn retoriek vaak te grof, hij heeft niet altijd ongelijk wanneer hij de pijnlijke plekken van de Islam aanraakt.

Wilders moet de film maken die hij wil maken. Maar hij heeft wel de plicht, gezien de verwachte gevolgen, er een verdomd goeie film van te maken.

Tegelijkertijd vind ik: wanneer een Nederlandse publieke omroep een programma uitzendt waarin de hele Jezus-figuur aan gruzelementen wordt geslagen, kan er ook nog wel een filmpje over de Koran of Mohammed bij. 

Multiculti, heet dat.

Leon de Winter

• Wat vindt u van de filmplannen van Wilders? Laat het weten in de poll.
• Lees ook het commentaar van Gerry van der List, Waarom bemoeit regering zich met film Wilders?

Ellian &