Artikel

Geert Wilders' koranfilm: alle ophef en paniek

woensdag 23 januari 2008 13:46

Er is veel rumoer over de koranfilm die Geert Wilders heeft aangekondigd. De regering heeft een draaiboek, moskeeën openenen hun deuren na de vertoning en moslims hebben een comité opgericht. Iedere dag komt er nieuws bij. Hieronder de feiten op een rij.

Wie maakt de film?
De film, genaamd Fitna, wordt gemaakt door Geert Wilders, fractievoorzitter van de Partij voor de Vrijheid. Wie nog meer meewerkt aan de film, is niet bekend. Mogelijk dat PVV-fractielid Dion Graus, een voormalig tv-producent, zich over de film ontfermt.
Wanneer werd bekend dat Geert Wilders de film ging maken?
Woensdag 28 november 2007 werd via een uitgelekt bericht in De Telegraaf bekend dat Wilders een korte film ging maken over de Koran. In augustus 2007 vergeleek Wilders de Koran met Mein Kampf en pleitte hij voor een verbod op het boek.
Wat is de inhoud van de film?
Op zijn weblog schreef Wilders op 30 november met het ‘filmpje’ te willen aantonen dat de Koran geen stoffig oud boek is, maar nog steeds ‘aanleiding en inspiratiebron voor intolerantie, moord en terreur’. De film zal ongeveer tien minuten duren.

Verschillende politici menen te weten dat Wilders in de film 'agressieve' passages uit de Koran zal voorlezen, begeleid door beelden van moslimterroristen (zoals de aanslagen op de Twin Towers). Aan het einde van de film zou Wilders de Koran verscheuren en vervolgens in brand steken.

In een interview met De Telegraaf van 26 januari zegt Wilders dat de film niet alleen gaat over de Koran, maar zich ook afspeelt in de Koran. ‘De randen van het boek zullen steeds zichtbaar zijn, en daarbinnen worden beelden vertoond van wat er in de koranteksten wordt beschreven,’ aldus Wilders.

In het openingsshot is links in beeld de kaft van de Koran te zien en rechts de tekst ‘waarschuwing: dit boek bevat schokkende beelden’. Wilders zegt dat na het openingsshot het boek opengaat en dan zijn vooral al bestaande beelden van andere bronnen te zien. Dat kan een onthoofding in Irak zijn, een steniging in Iran of een executie in Saoedi-Arabië.

De film zal Fitna gaan heten. Het is Arabisch voor beproeving en volgens Wilders synoniem voor 'het kwaad'. Dit zei hij op 9 februari in een interview met de GPD-bladen.
Waar wordt de film uitgezonden?
Op 22 januari hebben hoofdredacteuren van de actualiteitenprogramma's van de publieke omroep een bijeenkomst gehad over het uitzenden van (delen van) de film. Geert Wilders heeft eerder aangekondigd de film sowieso op de videowebsite YouTube te zetten. Ook is er gespeculeerd dat de film zou worden vertoond in de zendtijd voor politieke partijen die is toegewezen aan de PVV.

Geen enkele omroep, publiek of commercieel lijkt de film te willen uitzenden. Wilders mag zijn film wel in het perscentrum Nieuwspoort in Den Haag presenteren. De kosten voor de beveiliging tijdens de presentatie zijn voor rekening van Wilders. 'Hij is welkom,' zei voorzitter Max van Weezel op 5 maart in NOVA.
Wanneer wordt de film uitgezonden?
Geert Wilders heeft in zijn weblog aangegeven dat de film eind januari uitkomt, zodra de film af is. In het interview met De Telegraaf heeft Wilders laten weten dat de film in maart uitkomt. De film zou eind februari klaar zijn. Wilders bekijkt nog wat de kosten zijn voor de beveiling, wanneer hij zijn film presenteert in het perscentrum Nieuwspoort. Het is nog onbekend wanneer Fitna precies wordt getoond.

Wat zijn tot nu toe de politieke reacties op de film?

Het kabinet staat voor de vrijheid van meningsuiting maar deelt de mening van Wilders ‘absoluut niet’. Ministers hebben met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTb) geheim overleg gevoerd over de 'mogelijke consequenties' van de film.
Premier Jan Peter Balkenende (CDA) vindt dat in de discussie over koranfilm geen levensovertuigingen en bevolkingsgroepen onnodig mogen worden gekwetst.
Minister Maxime Verhagen van Buitenlandse Zaken (CDA), waarschuwde Wilders op de dag dat hij zijn film aankondigde meteen voor de gevaren van een controversiële film.
Ayaan Hirsi Ali heeft aangegeven de film provocerend te vinden. Ze gelooft niet in de antwoorden van Geert Wilders op de grote vraagstukken in het islamdebat.
Korpschef Bernard Welten van Amsterdam vreest voor rellen door de film. Om 'commotie op straat te matigen' gaat de politie daarom in gesprek met imams en andere moslimleiders over de film.
Woordvoerder van de Nederlandse Moslim Raad Abdelmajid Khairoun vreest ook voor rellen en waarschuwde voor Parijse toestanden.
In een opiniestuk in de Volkskrant van 23 januari schrijft Geert WIlders dat Nederland verkeert in een staat van 'hysterische paniek' om zijn film. Hij stelt dat de ophef zijn gelijk bewijst.
Minister Ella Vogelaar (PvdA) van Integratie zei op 29 januari dat de koranfilm goed is voor het integratiedebat. De mogelijk film leidt er volgens de minister toe 'dat mensen uit de islamitische gemeenschap opstaan en een duidelijk statement geven,'verklaarde zij.
Staatssecretaris Ahmed Aboutaleb (PvdA) van Sociale Zaken zei op 3 februari in het tv-programma Buitenhof dat moslims Wilders hebben groot gemaakt. Hij verwacht dat de reactie van moslims op de koranfilm mee zal vallen.

Welke tegengeluiden zijn gehoord?

CDA'er Doekle Terpstra, voorzitter van de HBO-raad, heeft op 2 december een anti-Wildersbeweging opgericht, in reactie op de film van Wilders. In dagblad Trouw riep Terpstra eerder op tot actie tegen Wilders. De PVV-politicus vindt de tegenbeweging walgelijk, omdat hij persoonlijk wordt aangevallen.
De radicale islamitische beweging Hizb Ut Tahrir heeft eind december in verschillende steden pamfletten verspreid die moslims oproepen de islam te verdedigen tegen 'een film over de Edele Koran'.
Op 2 januari komt Doekle Terpstra met de beweging Benoemen & Bouwen. In dagblad Trouw verschijnt een 'tolerantiepamflet' van verschillende moslimorganisaties ondertekend door onder anderen Elco Brinkman, Foppe de Haan, Annemarie Jorritsma, Geert Mak, Erica Terpstra en Abraham Soetendorp. In het pamflet wordt de naam van Wilders niet meer genoemd. In totaal wordt de beweging door bijna 8.000 mensen gesteund.
Op 13 januari protesteerden diverse anti-Wildersactivisten in Amsterdam met posters waarop Wilders een extremist wordt genoemd. Er werden tien activisten opgepakt en later weer vrijgelaten, onder wie GroenLinks-Kamerlid Tofik Dibi.
Een overleg tussen vooraanstaande Marokkanen op 20 januari over de film van Wilders resulteerde in het Landelijk Beraad Marokkanen. Tijdens het overleg is besloten dat alle Marokkaanse moskeeën hun deuren openen nadat de film te zien is geweest.
GroenLinks-Kamerlid Tofik Dibi, die eerder opgepakt en weer vrijgelaten is in een demonstratie tegen Wilders, vertelde op 21 januari een film te willen maken als reactie op de koranfilm van Wilders.
De Marokkaanse schrijver Mohammed Jabri gaf op 21 januari aan een comité op te willen richten dat iedereen die de islam beledigt juridisch zal vervolgen. Hiermee wil hij bijvoorbeeld voorkomen dat Wilders nog 'discriminerende' opmerkingen over moslims kan maken.
Advocaat Gerard Spong maakte op 23 januari bekend in samenwerking met dertig studenten van Universiteit van Amsterdam een strafzaak te beginnen tegen Geert Wilders wegens 'het aanzetten tot haat'.
Op 19 februari ging de eerste 'tegenfilm' in première, gemaakt door Vincent van der Lem en Ersin Kiris, in opdracht van het gesubsidieerde Multiculturele Televisie Nederland (Mtnl). Kiris zou een fulltime-contract bij de NOS hebben gehad tijdens het maken van de film. De PVV heeft minister Ronald Plasterk (Media, PvdA) om opheldering gevraagd.
De katholieke omroep KRO heeft overwogen een derde 'tegenfilm' te maken. In de film zouden gewelddadige en intolerante bijbelteksten gekoppeld worden aan actuele gebeurtenissen. De omroep besloot er later toch van af te zien.

Hoe is er internationaal op de film gereageerd?

De grootmoefti van Syrië, Ahmad Badr El Din El Hassoun, zei op 15 januari dat wanneer de film van Wilders leidt tot rellen, bloedvergieten en geweld, Wilders daarvoor verantwoordelijk is. Dat zei hij tijdens een toespraak in het Europees Parlement.
Een Iraanse parlementariër heeft de Nederlandse regering gewaarschuwd dat wanneer Den Haag de vertoning van de film niet zou tegenhouden, dat consequenties heeft voor de betrekkingen tussen Iran en Nederland.
Een meerderheid van de Iraanse parlementsleden heeft president Mahmoud Ahmadinejad gevraagd de economische en politieke banden met Nederland te verbreken, naar aanleiding
Pakistan heeft de beveiliging van Nederlandse diplomatieke vestigingen en bedrijven aanzienlijk opgevoerd in verband met de Koranfilm. Dit zei Arif Ahmed Khan, minister van Binnenlandse Zaken van de Pakistaanse deelstaat Sindh op 8 februari.
De Pakistaanse overheid eist van alle internetproviders in het land dat de videowebsite YouTube wordt geblokkeerd, vanwege de film van Wilders.
In Afghanistan zijn diverse protesten geweest. De demonstranten eisen berechting van Wilders en de Deense cartoonist en scandeerden onder meer 'Dood aan Nederland'. Ook willen ze dat de Nederlandse regering Wilders tegenhoudt de film uit te zenden.
Op een afgeschermd deel van de website aleklaas.net, dat is gelieerd aan Al-Qa'ida, staat een oproep tot het 'afslachten' van Wilders wegens het beledigen van de islam en de profeet Mohammed. Dat heeft De Telegraaf gemeld.
De Europese Unie heeft op 5 maart al zijn afgevaardigden in islamitische landen gewaarschuwd dat Fitna waarschijnlijk binnenkort uitkomt. De EU maakt zich ernstige zorgen over mogelijke vergeldingsacties.

Lees voor een reconstructie van de opstelling van het kabinet de weblog van Afshin Ellian, Koranfilm: amateurisme en emoties van kabinet. Lees ook het dossier over de koranfilm

Samengesteld door Maartje Willems

Nu ook elsevier op uw mobiel. Ga naar www.elsevier.nl/mobiel
Abonneer u op de gratis dagelijkse nieuwsbrief van elsevier.nl
Neem een (proef)abonnement op Elsevier

Naar de homepage

Er is veel ophef over de koranfilm die Geert Wilders heeft aangekondigd

Waar? In het parlement!

In een commentaar schreef Elsevier op 21 januari:

Over de islamfilm van de fractieleider van de Partij voor de Vrijheid in de Tweede Kamer wordt al weken gediscussieerd zonder dat iemand buiten de kring van Wilders de productie heeft gezien.

Het kabinet heeft al maatregelen genomen om mogelijke tegenacties van gelovige moslims in binnen- en buitenland op te vangen. Ook kerken, burgemeesters en politiekorpsen bereiden zich voor. Naar verluidt hebben het televisieprogramma NOVA en de website van een ochtendblad Wilders geweigerd zijn film in zijn geheel te vertonen.

Maar als Wilders iets te beweren heeft over een onderwerp dat hem hoog zit, is voor een fractieleider van de Tweede Kamer der Staten-Generaal het parlement de aangewezen arena.

Gekozen volksvertegenwoordigers (en leden van de regering) dienen in de Tweede Kamer rechtstreeks met elkaar in discussie te gaan. Dat is de functie van een nationaal parlement.