Den Uyl hielp monarchie ten onrechte

Door voor het parlement te verzwijgen dat prins Bernhard ook zijn zakken had gevuld met steekpenningen van Northrop, schond premier Joop den Uyl essentiële democratische normen

Gerry van der List

De biografie van Joop den Uyl die deze week verscheen, werpt weinig nieuw licht op de PvdA-politicus. Dat hij, zoals auteur Anet Bleich laat zien, een drammerige doordouwer was die grotendeels mislukte in het realiseren van zijn enorme ambities en die de mensheid belangrijker vond dan mensen, wisten we al.

Dat het boek toch veel aandacht kreeg, komt door twee dingen. Jonge Joop bleek te flirten met het nationaal-socialisme. Wat een opmerkelijke, maar verder weinig belangrijke jeugdzonde was.

Steekpenningen
Belangrijker was een politieke doodzonde die hij als premier beging. Den Uyl wist dat prins Bernhard niet alleen zijn zakken had gevuld met steekpenningen van Lockheed, maar ook 750.000 dollar had ontvangen van vliegtuigfabrikant Northrop.

Maar hij verzweeg deze informatie voor de Tweede Kamer uit angst voor een constitutionele crisis. Mede onder druk van het koningshuis. Daarom wordt hij nu de redder van de monarchie genoemd.

Maar het geeft geen pas om leden van het Koninklijk Huis te hulp te schieten met het misleiden van de volksvertegenwoordiging. Het valt koningin Juliana moeilijk kwalijk te nemen dat zij haar invloed probeerde aan te wenden om haar criminele echtgenoot in bescherming te nemen. Maar het is aan de politiek weerstand te bieden aan het gelobby van de Oranjes voor hun eigen belang.

Bleich noemt Joop den Uyl een ‘hartstochtelijke democraat’. Maar als redder van de monarchie schond hij essentiële democratische normen.