Mark Rutte wordt met de dag beter

vrijdag 23 mei 2008 09:42

De vakantie is voorbij. Eén jaar lang heeft het kabinet-Balkenende vakantie gevierd. Er was geen echte oppositie. Een parlementaire democratie zonder oppositie functioneert niet optimaal. En dat hebben wij het afgelopen jaar mogen aanschouwen. Gedurende één jaar regeerde Balkenende zonder een reële tegenspraak. Waarom eigenlijk?

Er waren verschillende redenen voor de afwezigheid van de oppositie. De SP van Jan Marijnissen vond in het begin dat het kabinet links genoeg was. Uiteraard dachten de socialisten hoe linkser hoe beter, maar Marijnissen verkeerde in een overwinningsroes.

Niets voor niets had hij ooit gezegd dat de SP op onzichtbare wijze aan de onderhandelingenstaffel had gezeten. Het linkse kabinet (Den Uyl II) onder leiding van de CDA'er Balkenende is in werkelijkheid een centrum-links kabinet. In de peilingen ging het ook goed met de SP. Hieruit concludeerde Marijnissen dat zijn kiezers hem als het linkse geweten van de PvdA zien. Maar vanaf de zijlijn kan niemand regeren.

Fortuyn
Daarna verscheen Rita Verdonk als politieke beweging. Ineens  bleek dat er een aantal kiezers van Marijnissen geen socialisten maar de aanhangers van Forutyn (en nu Verdonk) zijn. Het ging slecht met de SP. Het wordt met de dag erger voor de socialisten.

Opeens heeft Jan door dat hij gewoon oppositie moet voeren. Daarom zagen we gisteren de wedergeboorte van Marijnissen als een oppositieman. Dus, geen debatten meer met Geert Wilders maar met het kabinet. Dit zijn de echte machthebbers.

Nekschot
De VVD was het afgelopen jaar voornamelijk met zichzelf bezig. De onontkoombare breuk met Rita Verdonk is misschien de grootste tragische gebeurtenis die de VVD afgelopen decennia is overkomen. Maar Mark Rutte begint in zijn rol als de leider van de VVD te groeien.

Met de dag wordt Rutte beter. Hij was in staat om het debat over de cartoonist Nekschot te domineren. Terecht richtte hij zijn pijlen op het CDA. Daardoor was hij niet langer in debat met Geert Wilders of Rita Verdonk.

Gisteren presenteerde Rutte zich als een oppositieleider. Een oppositieleider is een politicus met een substantieel aantal zetels en bereidheid om het kabinet ten val te willen brengen. Het politieke bedrijf moet worden geleid door het principe van efficiëntie. Je valt dus niet iedereen aan. Volgens de politicologische wetten moet je de juiste politieke tegenstander aanvallen. Daardoor kan Rutte zich van anderen onderscheiden.

Henk Kamp
Door tegen Geert Wilders oppositie te voeren, kan Rutte zich onvoldoende onderscheiden als politiek alternatief voor dit kabinet. Dit is de fout die Henk Kamp regelmatig begaat. Kamp presenteert zich als een wedergeboorte van Hans Dijkstal.

Dat is jammer voor de VVD want deze rol wordt nu al door Alexander Pechtold vervuld. Kamp doet dit overigens onbewust: hij heeft oprecht een hekel aan afvallige liberalen die soms onfatsoenlijke uitspraken doen. Kamp is een toonbeeld van fatsoen en hoffelijkheid, maar in de politiek gaat het om de macht en belangen.

Pechtold hield bijna één jaar het land bezig met zijn grote tegenstander. Niet het kabinet, maar Geert Wilders. Dat deed hij met succes. Hij was zelfs zo succesvol dat de VVD en de SP achter hem aanliepen. Dit heeft D66 aan een aantal virtuele zetels geholpen. Niet Wilders, maar het kabinet regeert. De oppositie dient tegen het kabinet te opponeren, en niet tegen Wilders.

Strategie
De Algemene Beschouwingen van september 2007 werden gedomineerd door de strijd van Pechtold tegen Wilders. Maar sinds gisteren is hieraan een einde gekomen, immers Rutte en Marijnissen gingen oppositie voeren tegen het kabinet en niet langer tegen Wilders.

Pechtold moet naar een nieuwe strategie zoeken, want aan alles kleeft een houdbaarheiddatum. De virtuele feesten kunnen plotseling virtueel in een nachtmerrie veranderen.

De oppositie moet niet Wilders maar de regeerders controleren en bestrijden. Het kabinet-Balkenende is nog niet ter ziele, maar de strijd om deze wankelende ziel is al begonnen.

Wie voerde volgens u het beste oppositie tegen Balkenende IV tijdens het verantwoordingsdebat? Doe de poll

Lees ook het Elsevier-commentaar Sterk optreden Rutte helpt VVD niet

Afshin Ellian