Wees eerlijk: Rouvoet heeft een beetje gelijk

zondag 1 juni 2008 12:41

De commotie van de afgelopen week over embryoselectie verbaast me. Waarom redeneert niemand logisch?

Raar dat zoveel verstandige mensen (Bert Wagendorp in de Volkskrant, mijn collega Carla Joosten op deze website) de ChristenUnie zonder goede argumenten verketteren.

Argumenten
Begrijp me goed, ik ben niet van de ChristenUnie, heb er nooit op gestemd, zal dat waarschijnlijk ook nooit doen en krijg jeuk van Balkenende en Rouvoet.

Maar feiten en argumenten zijn heilig. Het gaat er niet om wie er leuk uitziet of leuk praat, maar om wat er wordt gezegd.

En er is het een en ander te zeggen voor het standpunt van de ChristenUnie over de embryoselectie bij erfelijke borstkanker. Even recapituleren: er is inmiddels in Nederland de gewoonte ontstaan om op pre-embryo’s (klompjes cellen die nog nauwelijks iets voorstellen) te selecteren bij gruwelijke ziekten.

Selectie
Nu heeft de afgelopen week staatssecretaris Jet Bussemaker (Volksgezondheid, PvdA) naar de opvatting van de kleinste regeringspartij, de partij van de gemalen poppenstront zoals mijn vader (zelf ook redelijk fijn) vroeger placht te zeggen over strenggereformeerden, er even snel door heen gejast dat er ook op pre-embryo’s met erfelijke borstkanker mag worden geselecteerd.

Ze bedoelt dat pre-embryo’s met aanleg voor erfelijke borstkanker door de wc mogen worden gespoeld.

Ik vind dit ingewikkelde onderwerpen – ik schrijf hier dan ook met enige schroom over – maar vind dat het mogelijk moet zijn om pre-embryo’s die later, mochten ze tot mens uitgroeien, veel leed zouden ervaren, door de wc te spoelen. Ik durf zelfs geen scherp oordeel uit te spreken over vrouwen in de Derde Wereld die een mismaakt kind na de geboorte doden. Laat staan een klompje van 32 of 64 cellen waarover je kunt kissebissen of dat wel of niet een mens is.

Hoe dan ook, dit alles gezegd hebbende, er zijn toch wel degelijk cruciale verschillen tussen de selectie van pre-embryo’s op bijvoorbeeld een open ruggetje en tussen de selectie op erfelijke borstkanker.

Verschil
Het meest principiële verschil is dat je bij erfelijke borstkanker niet zeker bent van je zaak. Zo’n zeventig tot tachtig procent van de vrouwen die een gen voor erfelijke borstkanker dragen, krijgt later deze vorm van kanker. Dat is wezenlijk minder dan honderd procent. Je spoelt dus deels gezonde pre-embryo’s door de wc.

Nogmaals, er zijn ergere dingen (zoals het doodschieten van een volwassen gorilla), maar het is wel degelijk een principieel verschil met een ziekte waar je honderd procent zeker bent dat iemand daar aan zal lijden.

En bovendien zie ik in de loop van de dertig jaar dat ik dit debat volg, de zekerheid afnemen. We weten nog weinig van kanker en welke genen daar allemaal een rol bij spelen. Twintig jaar geleden was er sprake van 80 tot 90 procent zekerheid, nu is het 70 tot 80. En straks?

Ziek
Bovendien vind ik erfelijke borstkanker toch van een andere orde dan een open ruggetje en zelfs minder ernstig dan bijvoorbeeld een mongooltje. Ik heb een aantal vrouwen met erfelijke borstkanker gesproken voor een artikel dat ik in Elsevier heb geschreven.

Dat waren dramatische verhalen van vrouwen die hun moeders, tantes en zussen hadden zien sterven maar het waren wel vrouwen die twintig tot dertig jaren onbezorgd hadden geleefd, die iets aan hun ziekten konden doen (bijvoorbeeld het afzetten van een of twee borsten) en waarvan ik denk dat ze liever niet door de wc waren gespoeld.

Met andere woorden, ik ben bang dat veel mensen de oppositie van de ChristenUnie tegen de brief van staatssecretaris Bussemaker aangrijpen om de opgekropte ergernis over de partij van de gemalen poppenstront eruit te gooien.

Die ergernis heb ik ook, maar ik stel wel prijs op argumenten en feiten. En helaas, die wijzen uit dat Rouvoet en co een punt hebben.

Simon Rozendaal