Rusland moet niet zo hoog van de toren blazen

Zoals de jaren tachtig ineens onderwerp zijn van binnenlands publiek debat, zo lijkt ook de relatie tussen Oost en West terug bij af. Een Tweede Koude Oorlog? De term lijkt steeds minder overdreven

Door Oene van der Wal

Wat de Russische machthebbers bezielt, is een raadsel. Het nationalistische geronk en de expansieve politiek ten opzichte van Georgië zouden kunnen komen door een aloude Russische angst voor ‘omsingeling’ door vijandige landen. Maar hoe kan de NAVO een bedreiging vormen voor Rusland? Het bondgenootschap is juist een garantie voor rust en vrede, ook aan de grenzen met Rusland.

Fout
Zeker, de NAVO heeft een fout gemaakt door Georgië veel te snel uitzicht op lidmaatschap te bieden. En president Saakasjvili blunderde met zijn militaire poging om Zuid-Ossetië onder zijn gezag te brengen. Ook de erkenning van Kosovo was niet erg gelukkig en het Amerikaanse raketschild in Polen en Tsjechië wordt in Moskou als een vijandige daad beschouwd.

Toch mag Moskou niet klagen over de Westerse bedoelingen, want ze zijn altijd met alle egards behandeld. Misschien wel te veel.

Rusland supermacht?
We stellen ons nog steeds op alsof Rusland een supermacht is – iets wat ze in Moskou dankzij de oliedollars ook graag weer geloven – maar feit is dat de Europese bevolking drie keer zo groot is als de Russische en de EU-economie zes keer zo groot, ondanks de vele Russische miljardairs. De Russische strijdkrachten stellen verhoudingsgewijs heel weinig voor. Dat noopt tot iets meer bescheidenheid van het Kremlin, zou je zeggen.

Landen als Estland, Letland, Litouwen, Polen en Oekraïne zijn als de dood dat hen eenzelfde behandeling staat te wachten als Georgië. Hun sentimenten worden in het ‘post-historische’ West-Europa vaak slecht begrepen, maar zeker voor de Baltische staten en Polen zijn de Russen wat de Duitsers zestig jaar lang voor Nederland waren.

Anders dan de Duitsers voeren de Russen echter een autoritaire, op machismo gestoelde politiek tegenover Europa en de Verenigde Staten. Wat jullie met Kosovo hebben gedaan – eenzijdige erkenning – doen wij nu met Abchazië en Zuid-Ossetië. Lekker puh.

Afhankelijkheid gas
Wat kunnen Europa en de Verenigde Staten doen als Moskou doof is voor diplomatie en een militaire confrontatie ongewenst is?

Een antwoord op lange termijn is mogelijk het verminderen van onze afhankelijkheid van Russisch olie en gas, hoewel Europa zich nu juist hier met handen en voeten gebonden heeft. Zo heeft Moskou Europa in de houdgreep.

Op korte termijn rest weinig meer dan beperking van de politieke schade, hopen dat de oververhitte koppen in het Kremlin kalmeren en dat Poetin en Medvedev zich niet nog meer gekke dingen in hun hoofd halen.