Reanimeren PvdA vergt meer dan nieuwe leider

Niemand binnen de PvdA heeft enig idee hoe uit de malaise te komen – er is geen inhoudelijk ‘reanimatieplan’. De partij zal zich moeten beraden waar ze eigenlijk voor staat

Door Syp Wynia

Mariëtte Hamer, fractieleider van de PvdA in de Tweede Kamer, zegt drie dingen over haar eigen partij. Ten eerste zegt ze dat ze de PvdA wil ‘reanimeren’. Die woordkeus wijst er op dat ze er rekening mee houdt dat haar partij als afgeschreven moet worden beschouwd, maar dat ze toch nog een kansje wil wagen die weer tot leven te wekken – al heeft ze kennelijk geen idee hoe dat zou moeten.

'Bos slecht leider'
Ten tweede zegt Hamer dat partijleider Wouter Bos ‘het heel goed’ doet op Financiën. Een nette manier om aan te geven dat hij het als minister en technocraat goed doet, maar niet als politiek leider van zijn partij. Voor de goede luisteraar trekt Hamer hardhandig in twijfel of hij nog wel partijleider kan blijven.

Ten derde zegt dat Hamer dat politici van alles beloven en dat vervolgens niet waarmaken, dat burgers zich daar boos over maken en dat die boosheid vooral bij de PvdA belandt omdat de PvdA volgens haar de partij van de gewone mensen is.

Ook dat is een nauwelijks verhulde aanval op Wouter Bos, omdat het toch vreemd zou zijn als het niet-nakomen van beloften door Balkenende tot gevolg heeft dat burgers de PvdA de rug toekeren.

Geen inhoudelijk plan
Eigenlijk zegt Hamer dat Bos de kiezers te veel belooft, zijn beloften niet nakomt en dat hij het heel aardig doet op Financiën maar niet te handhaven is als PvdA-leider. Dat is precies zoals het kader van de PvdA tegen de situatie aankijkt. Niet dat er ook maar iemand een idee heeft hoe uit de malaise te komen – er is geen inhoudelijk ‘reanimatieplan’. De hoop is dus gevestigd op een nieuw gezicht – Job Cohen en Ronald Plasterk lijken zich warm te lopen.

De komende tijd zal het nog erger worden voor de PvdA. In juni volgend jaar zijn er verkiezingen voor het Europees Parlement. Die zullen vooral voor de PvdA gaan over verbroken beloften, in dit geval de belofte van Bos om weer een referendum te houden over het Europese verdrag.

Voedselbanken? Armoede?
Het voorjaar daarop zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Ook die zullen eindigen in een nederlaag voor de PvdA, al was het maar omdat Bos bij de raadsverkiezingen van 2006 op zijn top stond. Dat deed hij met hulp van de voedselbanken, die volgens hem illustreerden hoe erg het er voor stond met de armoede in Nederland. Bos zou een einde maken aan de voedselbanken. Maar niemand maakt zich nog druk over die voedselbanken en er zijn er echt niet minder sinds Bos regeert.

Voor de PvdA is het een schrale troost dat het vrijwel overal in Europa beroerd gaat met de sociaal-democraten, omdat zij geen antwoord hebben op de vragen van deze tijd.

De PvdA moet zich daarom afvragen waar de partij eigenlijk voor staat, wat ze vindt van vitale thema’s als immigratie en islam en van uitkeringen die vaak aantrekkelijker zijn dan werk. En dan zal het nog heel wat moeite kosten om weer vertrouwen te wekken, ook bij de gewone man. Want het verlies van vertrouwen is de basis van het verlies van de PvdA.