Akkoord over looneis kan desastreus uitpakken

Terwijl de economie aan de rand van de afgrond staat maakt het kabinet de afspraak dat de lonen met 3,5 procent mogen stijgen. Dat kan het land nog jaren bezuren

Door Syp Wynia

Op Prinsjesdag liet het kabinet de koningin nog zeggen dat Nederland ‘zelfbewust en met vertrouwen’ naar het komende jaar kon kijken. Vandaag, nog maar drie weken later, maakt dat zelfvertrouwen een wat groteske indruk.

De wereldwijde kredietcrisis spaart Nederland niet, de staat heeft zich genoodzaakt gezien een derde van het Nederlandse bankwezen op te kopen. De onafwendbare, wereldwijde recessie zal niet om Nederland heen gaan.

Niets aan de hand
Toch praten het kabinet, de georganiseerde ondernemers en de vakcentrales vandaag alsof er niets aan de hand is. Hun belangrijkste afspraak zal luiden dat er niet meer over het ontslagrecht zal worden gepraat en dat de centrale looneisen tot 3,5 procent zullen worden ‘beperkt’.

Om de vakbonden gunstig te stemmen schrapt het kabinet de WW-premie voor werknemers en heeft het kabinet op de valreep de chronisch zieken nog een kleine half miljard euro koopkrachtsteun toegezegd.

In die afspraken ijlen de afgelopen jaren na, maar op de nabije toekomst spelen ze niet erg adequaat in. Dat is een gebruikelijke kwaal van het Nederlandse polderoverleg. Het kabinet Balkenende-Bos trad aan in een sfeer alsof de bomen in de hemel zouden blijven groeien en omarmde vorige maand nog een plan om de lasten met nog eens 1,5 miljard euro per jaar te verhogen omdat men aanneemt dat de zeespiegel deze eeuw 1,3 meter stijgt.

Desastreus
In diezelfde geest vindt het kabinet het goed dat de vakcentrale looneisen stelt van 3,5 procent. Die eis klinkt redelijk, omdat de inflatie ook tot boven de 3 procent is gestegen.

Maar in de praktijk kan zo’n centrale looneis desastreus uitpakken. Veel bedrijven zullen het moeilijk krijgen en een stevige loonsverhoging kan ze de das omdoen.

Pensioenfondsen zijn nu al in grote problemen omdat door de inzakkende aandelen hun tegoeden onvoldoende zijn. Die fondsen moeten door de hogere lonen ook nog eens hogere verplichtingen aangaan, wat hun problemen ernstig vergroot.

Log mechanisme
Het was daarom beter geweest als er helemaal geen centrale loonafspraken waren gemaakt. Het was altijd al een log mechanisme, dat bovendien geen recht doet aan de verscheidenheid van de Nederlandse ondernemingen. Het overleg van vandaag kan tot effecten leiden die Nederland nog jaren moet bezuren.