Juliana & Bernhard. Het verhaal van een huwelijk 1936-1956

woensdag 12 november 2008 17:17

Auteur: Cees Fasseur
Uitgever: Balans

Een portret van een huwelijk is dit niet. Wel het verhaal van een huwelijkscrisis die zeven jaar duurde. Juliana en Bernhard trouwden in 1936 en hadden het eerst goed, ondanks hun verschillen. Zij gewoon, idealistisch, hij zorgeloos en mondain.

Greet Hofmans
Maar eind 1948 verschijnt Greet Hofmans aan het hof en begint tegen Bernhard te ageren. De verschillen werden enorm aangescherpt. Deze Jomanda van de jaren vijftig deed de monarchie op haar grondvesten schudden.

Fasseur had toegang tot het Koninklijk Huisarchief en voegt het befaamde, met geheimzinnigheid omgeven 'rapport Beel' toe. Op een totaal van 496 pagina’s neemt deze al vaak beschreven affaire een onevenredig groot deel in. Dat maakt het boek onevenwichtig. Vreemd ook dat Fasseur iets mocht dat anderen niet werd gegund.

Gerommel
In de jaren vijftig liepen de spanningen op Soestdijk zo hoog op dat een driemanschap onder leiding van minister Louis Beel de banden tussen de majesteit en haar man moest herstellen. Het gerommel begon al eerder.

Juliana had het moeilijk met de escapades van haar man, getuige een zielig briefje uit 1940. 'Ik weet nog steeds niet wat voor baan je hebt wat ik kan opgeven als 't beroep van mijn wederhelft; ik weet niet in wiens gezelschap je slaapt.' Nu, over dat laatste hoefde ze zich geen, of juist wel, zorgen te maken. Toen in 1947 prinses Marijke werd geboren, bijna blind, voelde Juliana zich schuldig. Zo werd ze een prooi voor Hofmans, die vage 'doorgevingen' kreeg van Boven en genezing beloofde.

Zweverigheid
De Koningin had een groot gevoel voor zweverigheid en omringde zich met een groep gelijkgestemden, de Baarnse Kring. Onder hen had vooral Juliana's particulier secretaris Walraven van Heeckeren invloed. Fasseur weet met soms vileine zinnetjes de ingewikkelde intriges duidelijk uiteen te zetten.

De verwijdering tussen de echtelieden werd steeds groter. Hofmans stookte in het huwelijk en Juliana was daar gevoelig voor. Ten slotte wilde ze scheiden. Hofmans leek ook de politiek te willen beïnvloeden. Ze zou concrete adviezen aan de Koningin hebben gegeven. Maar, zegt Fasseur, dat staat nergens in het rapport.

Pesterig
Waarom kwam Juliana zo onder de invloed van Hofmans? Het blijft gissen. Tegen de commissie-Beel had ze het over een 'innerlijke behoefte'. De commissie kwam in drie weken tijd 28 keer bijeen en sprak met tientallen betrokkenen. Uit de gesprekken met Juliana blijkt wel hoe geëmotioneerd ze was. En hoe onzinnig. Ze verwijt haar man jarenlang treiteren – zo sprak hij haar soms pesterig aan met 'Majesteit' terwijl zij juist altijd gewoon wilde doen – met als doel haar krankzinnig te verklaren.

Drie belangrijke punten staan niet in het rapport, aldus Fasseur. Echtscheiding, de escapades van de prins, een mogelijke troonsafstand. Het ging de commissie – een 'bemoeizuchtig gezinsbemiddelingsbureau' – om verzoening. Die kwam er. Juliana moest breken met Hofmans en de vrienden van de Baarnse Kring. Ze schikte zich, met moeite. Bernhard, die was verdacht van de idiootste plannen, won. In 1956 was de boze droom voorbij.

Deze recensie verscheen 15 november 2008 in weekblad Elsevier

Bestel hier het boek

Door Liesbeth Wytzes