Zoek op liefde

maandag 12 januari 2009 14:57

Auteur: Herman Franke
Uitgever: Podium

Zoek op liefde

Herman Franke is bezig aan wat hij een 'megaproject' noemt. Onder de titel Voorbij ik en waargebeurd presenteert hij een 'doorlopende roman'. Een soort kettingbrief waarbij de ene roman begint waar de andere eindigt. In 2007 verscheen de eerste aflevering, Uit het niets .

Onconventioneel
Nu is deel twee uit, Zoek op liefde . Hoewel de uitgever beweert dat beide boeken afzonderlijk te lezen zijn, is een korte introductie op haar plaats. Frankes aanpak is onconventioneel en niet altijd even makkelijk volgbaar, om het zacht uit te drukken.

Uit het niets begint James Joyce-achtig met de geboorte van het hoofdpersonage, kortweg 'ik' genaamd. 'Ik' heeft een merkwaardig beroep: hij schrijft portretten van anderen, in opdracht. Net als de kunstschilders van weleer verfraait en verdraait de ik-figuur de portretten. Zijn klanten vinden dat niet erg: ze komen er alleen maar beter uit.

Anekdote
Ergens rond pagina vijftig van het boek wordt een anekdote verteld over een vete tussen twee neven. Ze gaan elkaar te lijf omdat de een tegen de ander ‘het ergste’ heeft gezegd wat je tegen iemand kunt zeggen.

Wat is het ergste wat je tegen iemand kunt zeggen? In Zoek op liefde , roman twee dus, wordt het een bijna obsessieve vraag. De ik-figuur achterhaalt het adres van een van de neven, spreekt af en probeert hem de woorden te ontfutselen. De alcoholische neef is al aardig op leeftijd, maar onderhandelt scherp. Hij zal de vreselijke woorden prijsgeven, mits het ik-personage zoveel over zichzelf vertelt dat de neef het gevoel heeft dat hij hem voldoende kent. Een mooi excuus voor een nieuwe achtbaan aan associaties en gedachtenstromen.

Ouderwets
Franke verdicht, verdraait, laat zinnen dansen op papier. De auteur bevindt zich soms op grote filosofische hoogte, tuimelt net zo makkelijk naar beneden voor wat ouderwetse anekdotiek.

Via verhalen over eerste en tweede vriendinnetjes en een zoektocht naar de identiteit van een naakt poserende vrouw op een oude foto trekt de mist rond de ik-figuur langzaam op. Hij blijkt een gevoelige, wat introverte Groningse jongen die vrouwen op een voetstuk plaatst. Ze zijn allemaal mooi en bijzonder. Als ze dan ook nog een logische zin weten uit te brengen, is hij verkocht.

Zoek op liefde klinkt als een typisch geval van een 'weglegboek', maar is dat toch ook weer niet. Daarvoor zijn de brokstukken die Franke presenteert te meeslepend. Maar een roman is geen kettingbrief en zeker geen film. Franke rekent hier te veel op de welwillendheid van de lezer om een en ander aan elkaar te lijmen. Dat een roman een kunstmatige constructie is, is bekend. Daarmee voortdurend spelen wordt op een gegeven moment ronduit hinderlijk.

Weinig spectaculair
Wat nu de 'meest verschrikkelijke woorden' zijn die je iemand kunt toevoegen, wordt nogal terloops medegedeeld en blijkt weinig spectaculair. Eigenlijk hadden de romanpersonages uit de eerste roman van de cyclus daarover meer oorspronkelijke gedachten.

Dé universele belediging bestaat niet, om iemand echt te raken moet je specifiek zijn. 'Het meest verschrikkelijke' blijkt uiteindelijk toch wat mager om uit te spinnen tot een complete roman.

Deze recensie verscheen 10 januari 2009 in weekblad Elsevier

Bestel hier het boek

Door Irene Start