Wondermans eindspel

vrijdag 23 januari 2009 12:02

Auteur: Willem Asman
Uitgever: Cargo

Wondermans eindspel

Jan Pronk als inspiratiebron voor een literaire thriller, wie had dat ooit gedacht? De nieuwe Nederlandse thriller Wondermans eindspel is volledig geënt op het werkende leven van de oud-minister en ex-VN-gezant.

Joris Luyendijk
Schrijver Willem Asman doet er weinig aan om dat te verhullen. Hij geeft in zijn nawoord zijn bronnen maar al te graag prijs; van een biografie van Sérgio Vieira de Mello tot werk van V.S. Naipaul en Joris Luyendijk.

Jan Pronk, alias Jaap Vos, is VN-gezant voor Afrika. Welk Afrikaans land precies wordt vaag gehouden. Het kan Rwanda zijn, maar even goed Soedan. In elk gevalheerst er een felle stammenstrijd. De regering is corrupt, rebellen staan op het punt van machtsovername. Vos loopt al een tijdje mee in de top van de diplomatie. Hij was vijftien jaar eerder de architect achter een belangrijk vredesakkoord.

Toitoitoi's
De thriller begint wanneer de situatie ontaardt in een nieuwe oorlog. 'Wonderman' Vos wordt gevraagd om zich opnieuw met de zaak te bemoeien. Met toitoitoi’s vanuit de Trêveszaal gaat Vos aan de slag. Hij krijgt aardige briefjes van Jaap de Hoop Scheffer en Ruud Lubbers. Van zijn eigen partij, de PvdA, hoort hij niets. Verdacht herkenbaar.

Zonder intriges geen thriller en dus verloopt de missie niet bepaald vlekkeloos. Vos moet laveren tussen verschillende belangen. Kantoortijgers, gretige pers, Afrikaanse krijgsheren en onbetrouwbare tolken zetten hem een voet dwars. De VN-gezant gedraagt zich als slachtoffer, maar herstelt zich miraculeus aan de onderhandelingstafel. Daar laat hij aardige staaltjes deëscalatiekunst zien. ‘Ik ben een fikser,’ beschrijft de gezant zijn positie zelf. 'Waar anderen het opgeven, kom ik in beeld.'

Onhandig0
Asman blaast Pronks literaire alter ego op tot romantische proporties. Vos is net wat mismoediger, desperater, onhandiger dan zijn voorbeeld. Die onhandigheid wordt met veel smaak beschreven. Vos heeft een afspraak met Kofi Annan, maar struikelt in One United Nations Plaza zo onhandig van de trap dat hij zijn middelvinger breekt.

Te laat bij Annan aankloppen is één ding, erger is het vervolg: op een chaotische persconferentie zwaait hij afwezig nog even met zijn rechterhand. Het is alsof hij zijn middelvinger opsteekt. Met een enkele fotoklik is het beledigende gebaar vastgelegd. 'Wat?!' zegt een CNN-nieuwslezer met gespeelde verbazing, ‘gaf hij ons nu juist de vinger?’

Slimmigheidje
Asman maakte in 2006 een vliegende start met zijn debuut De Cassandra Paradox . Voor een derde thriller heeft Asman een opvallend uitgekristalliseerde stijl. In elke zin zit wel een slimmigheidje verstopt. Het doet denken aan John le Carré, doorspekt met Hollandse branie. Ook de cadans is prettig. Van spannende jeeptochten gaat het naar overpeinzingen over het failliet van Afrika, van bomgordels naar een reflectie over de merites van het gezinsleven.

Het thuisfront is precies waar de brave diplomaat in gewetensnood faalt. Een scheiding, een zelfmoord: Afrika redden heeft zo zijn prijs. Asmans tweede boek is misschien meer literair dan spannend. Het maakt nieuwsgierig of hij ook dat andere kan: het schrijven van een volbloed roman.

Deze recensie verscheen 24 januari 2009 in weekblad Elsevier

Bestel hier het boek

Door Irene Start