Vaccinatie baarmoederhalskanker

Vanaf half februari 2009 krijgen ruim 380.000 meisjes tussen de 13 en 16 jaar een uitnodiging om zich te laten inenten tegen baarmoederhalskanker. In september komen alle meisjes van 12 jaar aan de beurt. Niet alle artsen zijn hier enthousiast over.

Veel geld
De combinatie van het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker en vaccinatie van meisjes tegen het zogeheten Humaan Papilloma Virus (HPV) kost veel geld en levert betrekkelijk weinig op. Een andere mogelijkheid is dat de overheid het geld steekt in onderzoek naar risicofactoren van baarmoederhalskanker. Als je weet welke vrouwen een groot risico lopen, kan veel gerichter controle plaatsvinden. Dat concluderen huisartsen en wetenschappelijk medewerkers van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) in een artikel in het vakblad Medisch Contact.

Veel vaccinaties nodig
Minister Klink van Volksgezondheid gaat vanaf september 2009 alle meisjes van 12 jaar en ouder oproepen voor vaccinatie. Hiermee volgt hij het advies van de Gezondheidsraad, die op 1 april een rapport over dit onderwerp uitbracht. De Gezondheidsraad schrijft in dit rapport dat met grootschalige vaccinatie het aantal sterfgevallen door baarmoederhalskanker gehalveerd kan worden. Het drietal stelt echter dat de sterfte aan baarmoederhalskanker in Nederland al laag is. Er moet heel veel inspanning geleverd worden om dit verder te verlagen. Om één leven te redden, moeten 226.000 meisjes worden opgeroepen voor een inenting en 7200 vrouwen een oproep krijgen voor een uitstrijkje, rekenden de auteurs uit.

Verschillende virussen
Een tweede probleem is de beperkte kennis over de gedragingen van het virus dat verantwoordelijk is voor baarmoederhalskanker. Van dit zogeheten HPV-virus zijn verschillende types bekend, een aantal daarvan is schadelijk. De meeste vrouwen raken besmet na seksueel contact, maar het lichaam ruimt het virus ook vaak weer op, zodat verder geen gevaar is voor de gezondheid. Het is niet duidelijk waarom sommige vrouwen het virus kunnen opruimen en anderen niet. Mogelijke factoren die daarbij een rol spelen, zijn wisselende seksuele contacten, roken of doormaken van geslachtsziekten. Meer onderzoek is nodig, stellen de auteurs. Ook de gezondheid van de partner heeft invloed. Als de man zelf het HPV-virus bij zich draagt, zou het kunnen gebeuren dat hij telkens zijn vrouw opnieuw infecteert.

Averechts
Het NHG vreest dat het invoeren van een landelijk vaccinatieprogramma averechts zal werken. Het gevaar bestaat vrouwen zich onterecht veilig voelen – ze zijn immers ingeënt – en daarom minder snel geneigd om ook nog een uitstrijkje te laten maken. Het sterftecijfer zou hierdoor mogelijk op de lange duur juist kunnen toenemen. De auteurs pleiten dan ook voor een ander scenario, waarbij vooral vrouwen die een hoog risico lopen, het vaccin krijgen toegediend. ‘Het schot hagel op baarmoederhalskanker wordt met deze optie ingeruild voor schieten met scherp’, schrijven de auteurs.

Infectie
Baarmoederhalskanker wordt bijna altijd veroorzaakt door een infectie met een HPV-virus, dat via het seksueel verkeer overgedragen kan worden door mannen en vrouwen. Meestal wordt de infectie door het afweersysteem van ons lichaam opgeruimd. Als een infectie langere tijd op de baarmoedermond aanwezig is, kan dit leiden tot afwijkende cellen. Na een periode van vele jaren kunnen deze afwijkende cellen zich ontwikkelen tot baarmoederhalskanker. In Nederland is het aantal nieuwe gevallen van baarmoederhalskanker ongeveer 700 per jaar. Er overlijden jaarlijks ongeveer 200 Nederlandse vrouwen aan de ziekte.

Door Ton Bakker - dokterdokter.nl
Bronnen: Medisch Contact, KWF Kankerbestrijding, Gezondheidsraad