Dit kabinet leidt niet, dit kabinet volgt

Moedige regeerders nemen besluiten, leggen het resultaat aan het parlement voor en melden de uitkomst aan vakbonden en ondernemers. Bij het vierde kabinet-Balkenende gaat het andersom. De lobby regeert, dat wordt dus niks

Door Syp Wynia

CDA'ers Pieter van Geel (links) en minister Piet Hein Donner na de vijfde dag van het crisisberaad

Voordat de coalitie gisteren de crisisbesprekingen hervatte, kwamen de voorzitters van de vakcentrale FNV en de ondernemerslobby VNO-NCW even langs bij CDA-onderhandelaar, tevens CDA-minister van Sociale Zaken, Piet Hein Donner.

Daar dicteerden de polderaars: niet bezuinigen, niet praten over de AOW, geen herziening van de uitkeringen, geen maatregelen die de pensioenen betaalbaar houden, geen bestaande ambtenaren-CAO’s openbreken en geen gepraat over de hypotheekrenteaftrek.

Deal
Zo kennen we onze polderaars weer. Ze sluiten samen een deal en denken dat de leiding van het land daar niet omheen kan.

Maar de samenwerkende polderlobby gaat helemaal niet over Nederland. En dat is maar goed ook. Als het aan hen had gelegen zaten er nu minstens anderhalf miljoen Nederlanders in de WAO en waren de grenzen tot aan de Zwarte Zee wijd opengezet.

De polderaars volgen doorgaans hun eigen korte termijnbelang, gooien het onderling op een akkoordje en leggen de rekening bij de samenleving neer.

Trotseren
Moedige politici weten dat en trotseren de polderlobby. In het najaar van 1982 was de toenmalige premier Ruud Lubbers eventjes moedig. Hij gaf de vakcentrales de keus: als het niet afgelopen was met de loonstijging, zou hij de lonen met de wet in de hand bevriezen. Lubbers kortte de ambtenaren en de uitkeringen.

In 1991 was hij samen met zijn toenmalige vice-premier Wim Kok weer even moedig: ze grepen in bij de WAO omdat half Nederland arbeidsongeschikt dreigde te raken.

Leiband
De huidige coalitie maakt allerminst een moedige indruk. Ze zijn het onderling totaal oneens.

De PvdA loopt aan de leiband van de FNV, die zelf hand in hand gaat met oppositiepartij SP. Bij de FNV kennen ze maar één woord: njet. Ze willen dat iedere modernisering van Nederland taboe blijft en het kan ze niet schelen dat de staatsschuld en dus de belastingen torenhoog oplopen.

De ChristenUnie blijft weer dicht bij de PvdA en het CDA pakt niet door. Als het CDA dat al zou willen, wat ook niet vaststaat.

Voortouw
En dus kan de polderlobby het voortouw nemen. En die wil alleen van alles en nog wat met miljarden euro’s ‘stimuleren’, waar iedereen kan weten dat het weinig tot niets helpt maar wel geld kost.

En wat hebben de polderaars zelf in de aanbieding? Loonmatiging! Alsof er ook maar één weldenkend mens is dat het nu in zijn hoofd haalt om de CAO’s over de hele linie fors te verhogen.

Urgentie
En het kabinet? Dat leidt niet, maar volgt. Volgens Wouter Bos ziet het kabinet zich geplaatst voor de lastigste beslissingen in tachtig jaar. Maar van enige urgentie is niets te merken.

Mocht die urgentie echt worden gevoeld, dan hadden coalitie en kabinet gewoon onderling zaken gedaan en het resultaat aan de Tweede Kamer voorgelegd. Daarna horen de lobby’s pas aan het woord te komen.