Het eeuwenoude, domme verzet tegen vaccins

donderdag 12 maart 2009 18:32

Er circuleerden vroeger, net als nu, allerlei indianenverhalen

Johan Hers was rond 1900 huisarts in Oud-Beijerland. Gedurende de dertig jaar dat hij dit prachtige beroep – waar toen ook nog operaties, verloskunde en het trekken van gebitten bij hoorde – uitoefende, hield hij een dagboek bij.

Philip Perneel, een leraar in Oud-Beijerland, kreeg het in handen en maakte er een prachtig boek over (Het beroepsjournaal van dr. J.F.Ph. Hers – arts te Oud-Beijerland 1881-1915 – Erasmus Publishing, 2000).

Vrije School-types
Het is een van mijn favoriete boeken. Ik moest er deze week aan denken omdat ik verbijsterd ben door het verzet tegen het baarmoederhalskankervaccin.

D’accord, er zijn rationeel ogende argumenten tegen aan te voeren – het is duur, we hebben een goed functionerend systeem van uitstrijkjes en er zijn bijwerkingen – maar toch zit er een middeleeuws denken achter: enerzijds van Veluwse fundamentalisten (meisjes kunnen zich ook met een christelijke levenswijze beschermen tegen een seksueel overdraagbare ziekte als baarmoederhalskanker) en anderzijds van zich verlicht achtende antroposofische types – hetzelfde soort dat hun kinderen op de Vrije School doet en dan (zie de Geert Groote school in Amsterdam) opeens schrikt als die school probeert hun kinderen lezen, schrijven en rekenen te leren.

En dus heb ik voor u, lezers van mijn blog – ja, u scheldt mij wel uit voor farmahoer en voor corrupte journalist, maar ik blijf het waarderen dat u de moeite neemt om mijn schrijfsels te lezen en dus kan ik niet kwaad op u worden - het dagboek van Hers uit mijn privé-bibliotheek tevoorschijn gehaald. En als u weet wat voor een ongelooflijke rotzooi ik overal om mij heen schep, dan weet u hoezeer ik van u hou.

Koepokinenting
Hers dus.

Tussen 1883 en 1884 stierven in een periode van elf maanden in Oud-Beijerland (ik heb iets met dat stadje in de Hoekse Waard, want mijn vader is er in 1913 geboren) 207 mensen aan de pokken – vier procent van de totale bevolking en 30 procent van het totaal aantal slachtoffers in heel Nederland.

De verklaring voor die absurd hoge sterfte is dat er in Oud-Beijerland veel verzet was tegen de vaccinatie. Zoals de Inspecteur van het Geneeskundig Staatstoezicht schreef: ‘te Oud-Beierland bestaat in hooge mate tegenzin tegen de koepokinenting.’

Wat waren de redenen voor het verzet en het gebrek aan inentingen? In de eerste plaats natuurlijk slordigheid en onwetendheid. Dat zie je ook nu weer. Veel mensen zijn ronduit dom. Ik hoorde een paar weken geleden Kees Driehuis, de eindredacteur van Zembla, de uiterst kritische (ik prefereer de term ‘schandalige’) uitzending die dit tv-programma maakte over de baarmoederhalskankerinenting, als volgt verdedigen: ja, maar Nederland heeft het uitstrijkje.

Welnu, dit is dom. Een gebrek aan kennis van het wezenlijke verschil tussen preventie (een vaccin) en curatie (kanker in een vroeg stadium opsporen, hopen dat de ziekte kan worden genezen en zelfs als dat lukt er nog een baarmoeder overblijft).

Ziekte Gods
Daarnaast was er de religieuze overtuiging dat de pokken een ziekte Gods waren. Ook dat zie je nu weer terug, bij de EO-types die denken dat je baarmoederhalskanker kunt voorkomen door tegen je dochter te zeggen dat ze haar vriendje niet diep in de ogen mag kijken.

Maar het belangrijkste was, aldus het dagboek van Hers, de opvatting dat het ongeoorloofd, zelfs gevaarlijk was, om door vaccineren een gezond lichaam eerst ziek te maken om het daarna gezond te houden. ‘Wat is vaccinatie?’, vroeg een lezer van het Nieuwsblad zich af, ‘is het niet inbrengen van een ziektestof, pokstof, dus vergif in een gezond lichaam?’

Er circuleerden net als nu allerlei indianenverhalen. Niet op internet maar in de kranten. Zo schreef De Standaard eind mei 1883 over de inenting van ‘miliciens’ in Dordrecht. ‘Een hunner zou reeds Zondag aan de gevolgen van de inenting zijn bezweken, 3 andere in doodsgevaar liggen, en allen saam in den ellendigsten toestand verkeren.’

Naar aanleiding van dit artikel trokken ouders naar de christelijke school van Oud-Beijerland nadat ze hadden gehoord dat er doctoren uit Den Haag waren met een pot vol koepokstof en haalden hun kinderen met geweld van school.

Koeienkop
Er was ook een landelijke campagne tegen het inenten. Die werd geleid door de dichter Willem Bilderdijk die de vaccinatie ‘een verdierlijking door het smetvenijn’ noemde. In de kranten verschenen karikaturen van mensen die door de inenting een koeienkop zouden hebben gekregen.

Er was een Bond tegen de Vaccinatiedwang met het ARP-lid (nu CDA) Keuchenius als voorzitter. Hij stelde in de Tweede Kamer zelfs ‘hoe meer vaccinatie, hoe meer pokken’. Dat soort geluiden hoor je nu ook – dat je door de vaccinatie tegen baarmoederhalskanker de ziekte juist zou krijgen. Huisarts Hers had daarop overigens een snedige reactie: dat je dan net zo kon stellen dat de vele regens en zachte winters der laatste jaren te wijten zou zijn aan de goedkoopte der ‘parapluies’.

Nou ja, ik zal ophouden, alhoewel het verleidelijk is om door te gaan (vrouwen die zich lieten inenten op voorwaarde dat de dokter het niet tegen hun man zou vertellen). U begrijpt wat ik bedoel.

Onverantwoord
De vaccinatie tegen pokken was de allereerst inenting tegen een ziekte en zo belangrijk dat we alle inentingen daarna nog steeds naar koeien noemen: een vaccinatie heet een vaccinatie vanwege de koe (in het Frans ‘vache’) waar de eerste entstoffen uit werden gehaald. Dat er toen verzet was tegen deze nieuwe en vreemde praktijk is wellicht nog enigszins begrijpelijk, alhoewel ook misdadig: zie de hoeveelheid doden in Oud-Beijerland.

Maar dat ruim een eeuw daarna de geitenewollensokkenstichting ‘Kritisch Prikken’ zich nog steeds verzet tegen het baarmoederhalskankervaccin, dat zo’n club op de website serieus beweert dat het slikken van foliumzuur ook helpt tegen baarmoederhalskanker (zoals een van mijn inmiddels overleden ooms vroeger zei: dat helpt ja, mits je dat pilletje tussen je knieën klemt) en dat een serieus programma als Nova een woordvoerder van ‘Kritisch Prikken’ zendtijd geeft, dat vind ik nou onbegrijpelijk.

Jawel, en grenzend aan maatschappelijk onverantwoord.

Simon Rozendaal