Spotvogel

maandag 16 maart 2009 11:27

Auteur: Hafid Bouazza
Uitgever: Prometheus

Spotvogel

'Het is tijd voor mijn geest om te ruien.' Een boek dat zo begint en ook nog Spotvogel heet, past wel heel mooi bij het Boekenweekthema. Hafid Bouazza zou voor de Boekenweek eigenlijk een boek over 'Arabieren en beesten' samenstellen, maar liep daarin hopeloos vast.

Kassa!
Geïnspireerd door het thema kreeg hij vleugels en lag er wel ineens een roman. Dat ging kennelijk zo rap dat Bouazza zijn uitgever helemaal overrompelde. Die had nog wel de tegenwoordigheid van geest om het boek snel in te plannen: kassa! Spotvogel , dun, maar ambitieus, is duidelijk geschreven met het vuur in de sloffen.

De hoofdpersoon, een man van Marokkaanse afkomst, ontwaakt na een paar jaar van constante roes met een behoorlijke mist in zijn hoofd. Zelf is hij daar niet alleen maar ongelukkig mee, maar zijn moeder stuurt hem voor een heilzaam reisje terug naar zijn geboortegrond.

Roes
Die grond ligt, niet geheel toevallig, in het stadje Oujda, waar Bouazza is geboren. De terugkeer naar Marokko roept herinneringen op. Langzaam wordt duidelijk waarom de man die roes toch zo nodig had. Hij probeert een tragische geschiedenis te vergeten. Als dat niet lukt, moet hij haar maar neerschrijven. Alleen zo krijgt hij opnieuw greep op zijn leven.

De man doet relaas van een nieuw en tegelijk eeuwenoud drama: dat van de jonge, verboden liefde die wordt dwarsgezeten door sociale conventies. Marfisa en Noral zijn jong en hongerig naar onmiddellijke bevrediging van hun lustgevoelens, maar worden dwarsgezeten door Marfisa's vader.

Romeo en Julia
Het meisje krijgt er geregeld van langs met de karwats, maar dat helpt niets: deze Romeo en Julia blijven elkaar in het geheim ontmoeten. Eerwraak hangt in de lucht en het einde is zo schokkend dat zelfs de spotvogel, een schuw, elegant vogeltje dat prachtig kan zingen, er stil van valt.

Het thema van de jonge liefde inspireert Bouazza tot het krullerige taalgebruik dat inmiddels zijn handelsmerk mag worden genoemd. Vaak is dat mooi, bijvoorbeeld wanneer hij mensen laat 'minnelonken', muren laat 'gelen' of sofa's laat 'purperen' in het ochtendlicht. Andere keren laat Bouazza de teugels wel erg vieren. Meisjes hebben 'een melkweg van vreugde' in hun ogen, of kijken 'maanhelder op' naar hun geliefde. Tranen wellen niet zomaar op, maar vormen zich tot ‘droppels maanlicht’ die trillend over wimpers glijden.

Lyrisch
Bouazza's barokke inslag wordt nogal eens geweten aan zijn Marokkaanse afkomst en zijn belangstelling voor Arabische poëzie. Die link is er zeker, maar zijn taal past even goed bij de minnedichten van Hadewych, waar de zoete, wrede liefde even lyrisch wordt beschreven. Spotvogel bevat meer verwijzingen, vooral naar beroemde liefdesdrama's. Die naar Shakespeare's Romeo en Julia ligt er het dikst bovenop, die naar Orpheus en Eurydice van Ovidius is wat meer versluierd.

De schrijver kent zijn klassiekers, zoveel is duidelijk, maar wat voegt hij in zijn Nedermarokkaanse versie nu aan de bekende tragedies toe? Eigenlijk heel weinig. Dat is een feit dat zich door geen enkel taalversiersel laat verhullen.

Deze recensie verscheen 14 maart 2009 in weekblad Elsevier

Bestel hier het boek

Door Irene Start