Trage crisisaanpak typeert 'niksig' kabinet

Het vierde kabinet-Balkenende praatte eerst de tegenwind weg en liet daarmee kansen lopen om tijdig in te grijpen. Nog steeds doet het kabinet niets, maar het steekt het land wel in de schulden. Hoe lang kan het land dit niksige kabinet nog verdragen?

Door Syp Wynia

Balkenende en Bos maken niet al te veel haast met het aanpakken van de economische crisis

Het vierde kabinet-Balkenende sukkelt maar voort. Twee jaar geleden sloten CDA, PvdA en ChristenUnie een niksig regeerakkoord waarin om de hete brij werd heengelopen. Vervolgens toerde het kabinet om de tijd de doden honderd dagen het land door. Nadat in de zomer van 2007 de hypotheekcrisis in de Verenigde Staten losbrak, deed het kabinet of er in Nederland niets aan de hand was. Een jaar geleden zeiden Balkenende en Bos dat Nederland hooguit een ‘tikkie’ mee zou krijgen.

In het najaar werd de staatsschuld met bijna 100 miljard euro vergroot om banken te redden, maar het kabinet zag nog steeds niet dat de Nederlandse economie in elkaar zou zakken en dat de overheidsfinanciën totaal uit de hand zouden lopen. Pas half februari drong het tot het kabinet door dat het menens was. Half maart zouden er knopen doorgehakt zijn.

Crisis verlengen
Maar volgens de laatste stand van zaken nemen het kabinet en de coalitie tot half april de tijd om de tering naar de nering te zetten. Als het daar al van komt, want de coalitiepartners lijken niet eens door te hebben dat de overheid de economische crisis niet kan oplossen, maar de crisis wel tot in lengte van jaren kunnen verlengen door de staatsschuld verder te laten oplopen.

Toen premier Jan Peter Balkenende (CDA) deze week in de Tweede Kamer op de vingers werd getikt over de traagheid en het onvermogen deed hij daar wat lacherig over. Hij hoorde, vond hij, niet in de Kamer te zijn want het kabinet was een broedende kip die niet gestoord mocht worden. Wouter Bos (PvdA) is inmiddels als minister van Financiën wel aan zijn jaarlijkse rondje gesprekken met ministers begonnen, maar wat stellen die gesprekken voor zonder dat er een bijgesteld regeerakkoord is?

Gemiste kansen
Een week meer of minder maakt op zich niet zoveel uit. Maar het kabinet heeft al zoveel kansen laten lopen. Al op Prinsjesdag had een herziene crisisbegroting aangekondigd kunnen worden. Rond kerst hadden er opnieuw zaken gedaan kunnen worden. En iedere week uitstel heeft wel effect op het wegzakken van het vertrouwen bij de bevolking.

Het kabinet laat bijvoorbeeld boven de markt hangen dat onderhoud en verbouwingen van huizen fiscaal gestimuleerd gaan worden. Dat kan nuttig zijn. Maar wie gaat nu verbouwen als er straks misschien subsidie voor komt? Het nalatige kabinet vergroot de crisis.

In plaats van vertrouwen te bieden vertrouwen de coalitiepartners elkaar niet. En de ernst van de situatie lijkt, getuige de lacherige houding van Mariëtte Hamer van de PvdA en de ‘broedende kip’ van Balkenende maar niet door te dringen. De vraag dringt zich op hoe lang het land deze coalitie, dit kabinet nog kan verdragen. Na de kredietcrisis en de economische crisis verkeert het land ook nog eens in een politieke crisis.