Afghanistan-top leidt tot verplichtingen

Top over Afghanistan houdt voor gastheer Nederland in dat het tot in lengte van jaren ontwikkelingsgeld naar deze woestijnmozaïek zal moeten sturen

Door Eric Vrijsen

Maxime Verhagen, gastheer tijdens de Afghanistan-top

Half Nederland staat morgen in de file voor de Grote Tent-bijeenkomst over Afghanistan. Hillary Clinton, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken heeft haar Nederlandse ambtgenoot Maxime Verhagen (CDA) gevraagd om deze happening te organiseren. Die nam de opdracht zeer vereerd in ontvangst.

Het overkomt je als Nederlandse minister per slot niet elke dag dat je een platform mag regelen waarop de Verenigde Staten hun nieuwe oorlogsstrategie presenteren.

De contouren van die nieuwe strategie worden langzaam zichtbaar. President Barack Obama leunt zwaar op de goede ervaringen die zijn bevelhebber David Petraeus in Irak opdeed tijdens de zogenoemde surge.

Praten met Taliban
Obama heeft gezegd ook in Afghanistan te willen onderhandelen met gematigde Talibanleiders. Verder wil hij buurland Iran betrekken bij de oplossing van het Afghaanse vraagstuk.

Wat in Irak werkte – meer Amerikaanse troepen erin en samenwerking met radicale moslimgroeperingen die hun buik vol hadden van Al-Qa’ida – hoeft in Afghanistan niet per se heilzaam uit te pakken.

Afghanistan is een woestijnmozaïek van fundamentalistische, criminele, semi-analfabete krijgsheren. Allemaal hebben ze een broertje dood aan het ‘democratische’ en corrupte bewind in Kaboel. Afghanistan is in veel opzichten een mislukte staat. De Russen en na 2001 de Amerikanen hebben tevergeefs geprobeerd het land vanuit het feodalisme de moderne tijd in te bombarderen.

Succes in Irak
Obama stuurt nu 21.500 extra mariniers en militaire trainers naar Afghanistan. Er zijn daar al 35.000 Amerikaanse militairen en 17.000 militairen van de bondgenoten (onder wie zo’n 1.800 Nederlanders).

Het opvoeren van het troepenaantal was een van de succesfactoren in Irak. Petraeus knoopte op lokaal niveau samenwerking aan met soennitische leiders. Zo kreeg hij de opstand onder controle. De Britten en de Nederlanders deden al enige ervaring op met het overleggen met Taliban-gezinde districtshoofden. In feite kochten ze hen om met royale hulpprojecten. Fijn om te weten dat hun religieuze overtuiging niet zó sterk was dat ze ongevoelig waren voor de westerse hulpverlening en bijbehorende geldbuidel. Maar naderhand bleken ze corrupt en onbetrouwbaar.

Concessies
Ook dringt de vraag zich op welke concessies de geallieerden moeten doen. Dat de scholen weer worden gesloten voor meisjes? Dat de heroïneproductie mag doorgaan? Dat boerenzoons gedwongen dienst nemen in milities? Afspraken met de Taliban dreigen de geloofwaardigheid van het westerse optreden te ondermijnen. Je stuurt als westers land geen soldaten om faciliteiten te scheppen voor de shariarechtspraak.

Wat is de rol van gastheer Nederland? De conferentie zal uitmonden in de conclusie dat Afghanistan nog generaties lang hulp nodig heeft. Kan Den Haag het dan nog maken om eind volgend jaar de troepen terug te trekken uit de provincie Uruzgan? Verhagen zegt van wel. En als compensatie zal Nederland tot in lengte van jaren ontwikkelingsgelden overmaken. Want dat past in de teneur van de grote tent-bijeenkomst van Hillary en Maxime.