PvdA verzint sprookjes in JSF-conflict

JSF levert niet alleen strijd op in coalitie, maar ook in PvdA. Wouter Bos tegen Mariëtte Hamer: de partij speelt een zeer gevaarlijk spel

Door Eric Vrijsen

Wouter Bos en Mariëtte Hamer, op een lijn of in conflict?

Na twee jaar traineren en soebatten over alle cijfertjes van de JSF-beslissing trekt Angelien Eijsink nu een harde conclusie: haar PvdA-fractie is tegen de aanschaf van twee testtoestellen. Ze vindt de informatie van Defensie-staatssecretaris Jack de Vries (CDA) onvoldoende en vaag.

Hoe kan ze dit verkopen aan de mensen die nu hun baan dreigen te verliezen? De werknemers van de luchtvaartbedrijven die deelnemen in het JSF-project?

Sprookjes
Eijsink zei dat de bedrijven toch wel JSF-orders krijgen. Ze wees naar Duitsland. Berlijn koopt géén JSF’s, maar Duitse bedrijven mogen wel voor honderden miljoenen aan het Amerikaanse wapenproject leveren. Lockheed Martin zal Nederland heus te vriend willen houden, is de redenering van Eijsink.

Sprookjes.

Trekt Nederland de stekker uit het project dan drogen de orders op. De Duitsers hebben een volwaardige luchtvaartcluster. Nederland heeft dat niet. Deelname aan het JSF-project was de methode om de restanten uit de roemrijke Fokkerperiode perspectief te geven. Als de PvdA dat niet wil, moet ze niemand wijs maken dat er industriële kansen blijven liggen.

Vlieguren
Eijsink houdt vol dat de PvdA helemaal nergens de stekker uit wil trekken. Nederland kan volgens haar gewoon in het JSF-project blijven deelnemen. En De Vries moet maar zo creatief zijn om – in plaats van twee testtoestellen te kopen – vlieguren in te huren bij de Amerikanen. Zodat ‘onze piloten’ toch kunnen trainen en kunnen testen met het nieuwe vliegtuig.

Ook dat zijn sprookjes.

Nederland is gebonden aan de afspraak dat het twee JSF’s inbrengt in een pool van testvliegtuigen. In ruil daarvoor zouden Nederlandse piloten met Amerikaanse en Britse collega’s test- en trainingsvluchten kunnen maken. Als Nederland later op eigen houtje moet gaan testen en trainen, kost dat een paar honderd miljoen extra.

Carrousel
Eijsink eist ook dat De Vries een totaal nieuwe vergelijking gaat maken tussen de JSF en de Zweedse concurrent Saab Gripen. Ze vindt zelfs dat de Super Hornet en de Advanced F-16 in de overweging moeten worden betrokken. Nee, nou wordt-ie mooi. Dan zet de PvdA natuurlijk opnieuw de carrousel in werking van cijfertjes opvragen, geluidscontouren laten uitrekenen en wantrouwen zaaien. Logisch dat CDA-bewindsman De Vries daar niks voor voelt.

Per saldo activeert de PvdA nu een linkse kamermeerderheid tegen het kabinetsbesluit van januari om twee testvliegtuigen te kopen. Hoe loopt dit af? Het lastige voor de PvdA is dat partijleider Wouter Bos en de andere PvdA-bewindslieden het JSF-besluit hebben goedgekeurd. Daardoor is er nu niet alleen sprake van een conflict binnen de regeringscoalitie, maar ook binnen de PvdA.

Het is een publiek geheim dat de twee hoofdrolspelers in het kabinet - Bos en staatssecretaris Frans Timmermans – een bloedhekel hebben aan fractieleider Mariëtte Hamer. Loopt de JSF-kwestie uit op een nederlaag voor de PvdA, dan lijdt vooral Hamer gezichtsverlies. Wint de PvdA, dan heeft de machtsbeluste Hamer zich de meerdere getoond van Bos en Timmermans, de man die vorig jaar ook graag fractieleider was geworden.

Zure dag
CDA’er De Vries had gisteren een zure dag. En niet alleen omdat de SP sprak van ‘JSF, Jacks Straaljager Fiasco’. Maar hij slaagde er tijdens het debat van gisteren niet altijd in om het lachje op zijn gezicht te verbergen. Hij is natuurlijk een echte politieke junk, die genoot van het adembenemend hoge spel van de PvdA. De fractie koerst keihard aan op een kabinetscrisis.

Dat lachje maakte ook duidelijk dat het CDA niet zomaar zal inbinden. Dat kan ook niet. Laat het CDA ook de JSF-afspraak uit het coalitieakkoord vallen, dan zal het de komende jaren steeds moeten buigen voor de linkse kamermeerderheid.