Griep: chapeau voor Osterhaus en Coutinho

maandag 4 mei 2009 08:07

De Mexicaanse varkensgriep is geen pandemie gebleken

Okay, het was geen pandemie. De Mexicaanse varkensgriep, pardon de Mexicaanse griep, pardon de A (H1N1) uit Mexico, veroorzaakte niet de miljoenensterfte die ons nu al een jaar of dertig wordt aangezegd.

Is dat voldoende reden om negatief te oordelen over de commotie van de afgelopen week? Zaterdag publiceerde de Volkskrant een twistgesprek tussen mijn collega Broer Scholtens en de Amsterdamse, in Rotterdam werkende viroloog Ab Osterhaus. Osterhaus werd er tussen de regels van beschuldigd dat hij de dreiging van de griep een beetje overdreven zou hebben omdat hij goede banden met de farmaceutische industrie zou hebben en omdat hij het leuk zou vinden in het brandpunt van de aandacht te staan.

Koppen
Er stond als kop boven dat het hier niet om de Osterhaus-show ging. Ik moest ogenblikkelijk denken aan een interview dat zigeunerleider Koko Petalo ooit aan Vrij Nederland gaf en waarin hij zei moe te worden van de negatieve koppen boven artikelen over zigeuners. Stel je voor zo zei onze zigeunerkoning dat er boven een interview met Prins Bernhard zou staan: ‘Ik ben geen souteneur.’ Hij had gelijk.

Als je als kop boven een interview met Osterhaus als citaat zet ‘Dit is niet de Osterhaus-show’ suggereer je dat het wel de Osterhaus-show is. En Zembla-eindredacteur Kees Driehuis mopperde onlangs weliswaar in de Volkskrant dat die krant veel te rechts is geworden (wat meer over Driehuis zegt dan over de Volkskrant) maar uit het interview met Osterhaus kwam de aap weer eens uit de mouw: Osterhaus heeft contacten met de farmaceutische industrie! Foei. Bah.

Contacten
Welnu, elke goede medisch onderzoeker heeft contacten met de farmaceutische industrie. Er zijn een paar Nederlandse medisch onderzoekers die zich erop laten voorstaan dat ze die contacten niet hebben maar dat zijn onderzoekers waar buiten hun dorp nog nooit iemand van heeft gehoord.

Jawel, het was geen pandemie maar slechts een pandemietje. Het virus is niet levensbedreigend (behalve dan in Mexico) maar slechts een mietje. Maar wat niet is, kan komen. We hebben de mazzel dat de zomer aan de deur klopt en om redenen die ik althans niet helemaal begrijp houden griepvirussen meer van de herfst en de winter. Dus wie weet, wat er in het najaar of de herfst van 2010 gaat gebeuren: misschien is het Mexicaanse varkensgriepvirus H1N1 dan wel een stuk besmettelijker en dodelijker.

Generale
In de tussentijd hebben we zoals het bij een generale repetitie hoort allerlei zaken kunnen uittesten. Hoe snel Tamiflu en Relenza bij de apotheek kunnen zijn. Hoe snel Solvay in Weesp op basis van een nieuw virus een vaccin kan maken. En hoe crisisbestendig onze leiders zijn.

In de tussentijd heb ik genoten van zowel Ab Osterhaus en Roel Coutinho. Intelligent, nuchter, open en eerlijk, elke keer dat ze bij Pauw & Witteman, De Wereld Draait Door of elders moesten aanschuiven en dat was bijna dagelijks.

Onwillekeurig maakte ik de vergelijking met de wetenschapsmensen die waarschuwen tegen de opwarming van de aarde: Pier Vellinga, Rob van Dorland en andere. Waren die ook maar zo open en eerlijk als Ab Osterhaus en Roel Coutinho. Maar nee, de klimaatwetenschappers weten minder van klimaat dan de griepwetenschappers van griep maar toch schreeuwen ze vaker moord en brand dan de griepdeskundigen. En ze krijgen als beloning veel meer subsidie. Toch vragen NRC Handelsblad en de Volkskrant niet kritisch aan de klimaatdeskundigen of zij misschien persoonlijke dan wel financiële belangen hebben bij klimaatpaniek – terwijl zij die minstens even zeer, zo niet meer, hebben dan de griepdeskundigen bij grieppaniek.

Aanval
Raar hoor. Vlak voor de Volkskrant de merkwaardige behoefte voelde om een twistgesprek met Ab Osterhaus af te drukken, stond er op de opiniepagina van NRC Handelsblad een felle aanval op die andere nuchtere griepkoning, Roel Coutinho.

Ene Jannes Koetsier, arts (dus niet slim genoeg om scheikunde, virologie of wiskunde te studeren), en tot overmaat van ramp nog freelance ook (dus niet betrouwbaar dan wel ambitieus genoeg om een goede baan te hebben), mocht Coutinho en het RIVM (waar Coutinho directeur is) attaqueren inzake het vaccinatiebeleid. Daarover heb ik inmiddels al genoeg geschreven – laat me volstaan met zeggen dat mensen die tegen vaccinatie zijn ze wel alle zeven hebben maar niet op een rijtje – maar ik vroeg me af of het puur toeval was dat Coutinho net in zijn finest hour werd aangevallen.

Ik heb geen enkele moeite om wetenschapsmensen kritisch te benaderen – veel wetenschappers die door collega’s van mij worden aanbeden (Ronald Plasterk, de bovengenoemde klimaatwetenschappers Vellinga en Van Dorland), vind ik niet goed en noem ik niet goed – maar ik vind wel dat wetenschappers die het goed doen (de bioloog Frans de Waal, de viroloog Ab Osterhaus, de arts Roel Coutinho) het verdienen dat kritische observeerders zoals ik af en toe zeggen: hé, wat leuk, deze kerels doen het wel goed. 

Simon Rozendaal