Kinderen aan de drank

Omdat dit onderzoek, dat wordt betaald door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport elke vier jaar wordt gehouden, is goed te volgen hoe het riskante gedrag van jongeren (roken, drinken, drugsgebruik en gokken) in de loop der tijd verandert. Roken raakt uit, drinken in.

Het gebruik van alcohol is de afgelopen vier jaar met name onder de jongste middelbare scholieren sterk toegenomen. Vooral meer meisjes zijn gaan drinken. Voor het eerst in de geschiedenis bleken net zoveel meisjes als jongens dronken te zijn geweest in de maand voorafgaande aan het onderzoek: een op de vijf.

Jongerencampings
Maar jongens blijven frequenter drinken en meer per avond. Maar liefst 17 procent van de jongens zegt in het weekeinde elf glazen of meer per avond te nuttigen. In de zomer op jongerencampings gaan de remmen los. Per dag drinken jongens daar gemiddeld twintig glazen en meisjes acht.

Deze cijfers baren deskundigen grote zorgen omdat het gebruik van alcohol op jonge leeftijd slecht is voor de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling. Verder is bekend dat hoe jonger, vaker en meer een scholier drinkt, hoe groter de kans is dat hij of zij als volwassene aan alcohol verslaafd raakt.

Dus als deze cijfers kloppen en de trend doorzet, komen er op korte termijn veel gezondheidsproblemen aan, om over verkeersongevallen door dronkenschap maar te zwijgen. Op langere termijn koerst Nederland af op een epidemie van alcoholverslaving die zijn weerga in de geschiedenis niet kent.

De trend om steeds jonger en meer te gaan drinken moet dus snel een halt worden toegeroepen, daar is iedereen het over eens. Maar hoe? De wettelijke bepalingen om het gebruik van alcohol onder scholieren terug te dringen, blijken nauwelijks te werken.

Supermarkt
Ondanks het verkoopverbod van alcoholhoudende drank aan jongeren onder de 16 jaar koopt tweederde van de drinkende 15-jarigen zelf zijn drank, met name in de supermarkt. Ondanks de bepaling dat aan mensen die evident dronken zijn niet meer geschonken mag worden, verlaten elk weekeinde duizenden jongeren laveloos het cafe.

Ook de leefregels thuis laten te wensen over. Bijna de helft van de 12-jarigen zegt thuis weleens alcohol te mogen drinken. Opvoedkundig is dat onverstandig, stellen Jorinde Klungers en Wim van Dalen van Stichting Alcoholpreventie (STAP) in hun boek ‘Mag ik ook een glaasje. Handreiking bij de opvoeding over alcohol’.

Als het aan hen ligt, verbieden alle ouders hun kinderen alcohol te drinken tot ze een jaar of 15 zijn. Dat werkt prima, zo beweren deze deskundigen met opmerkelijke zekerheid, 'want bijna alle kinderen die niet mogen drinken van hun ouders, drinken ook daadwerkelijk niet'.

Gelukkig gaan ze niet voorbij aan het feit dat voor veel opvoeders de praktijk weerbarstiger is. Die kunnen verbieden wat ze willen, maar het gebeurt toch, desnoods stiekem. Daarom suggereren Klungers en Van Dalen naast het machtswoord nog een andere mogelijke aanpak, die ook wat beter aansluit bij de niet-autoritaire manier waarop de meeste Nederlandse ouders hun kinderen opvoeden:

Voorbeeld
Zelf het goede voorbeeld geven door niet te veel en te vaak te drinken; veel praten over het onderwerp alcohol; zoveel mogelijk feitenkennis en inzicht aanbieden; in overleg concrete regels en afspraken maken; niet onmiddellijk hard straffen als het eens mis gaat.

Voor al deze zaken bieden de auteurs de nodige ammunitie. Kinderen die thuis opgroeien in een sfeer van drank en drankmisbruik lopen flink risico later zelf ook aan de drank te raken. Zelfbeheersing door de ouders is daarom van essentieel belang.

Verder is het goed elke gelegenheid aan te grijpen om met kinderen te praten over de prettige en onprettige kanten van drankgebruik, liefst voordat ze er zelf aan beginnen. Ze mogen best weten dat een of twee glazen ontspannend en ontremmend werken, maar moeten ook te horen krijgen dat alcohol een zeer giftige stof is die, zeker als je nog licht en klein bent, schade aan de lever, nieren en hersenen aanricht.

 Ze moeten te horen krijgen dat er, als je jong bent, maar een paar glazen alcohol voor nodig zijn om je gedrag te veranderen in baldadig, agressief, vernielzuchtig, opdringerig en (seksueel) uitdagend. Je moet ze als ouders vertellen dat meer dan een paar glazen alcohol controleverlies kan veroorzaken, ja zelfs black-outs, waardoor je de volgende dag niet meer weet, wie, wanneer of wat iets met je gedaan heeft.

Dodelijk
Ze moeten ook te horen krijgen dat alcoholgebruik dodelijk kan zijn. Vanaf vijf glazen of meer (afhankelijk van het lichaamsgewicht) is er kans op een alcoholvergiftiging met de volgende verschijnselen: ademhalingsstilstand, hartaanval, stikken in je eigen braaksel.

Met een paar glaasjes op neemt bovendien de kans op een verkeersongeluk sterk toe. Als ze dit alles eenmaal weten, liggen de leefregels voor de hand. Drink zo weinig mogelijk, maar als je het toch wilt doen, beperk je dan tot hooguit drie glazen, zodat het leuk blijft.

Eerder gepubliceerd in Elsevier, 21 augustus 2004

VOORLICHTEN EN REGULEREN

Pijlers in opvoeding over alcohol:

* Geen alcoholmisbruik door ouders

* Niet drinken voor 15de levensjaar

* Waarschuwen voor gevaren drank

* Vertellen over voordelen drank

* Regels maken voor drankgebruik