Burgers wijzer dan politici

maandag 30 mei 2005 09:52

Na overweldigend Frans nee kan Nederland woensdag de Europese Grondwet ten grave dragen

Syp Wynia

De Franse kiezers hebben in ruime meerderheid de Europese Grondwet afgestemd. De centrale kwesties zijn nu of deze Grondwet daarmee nu ook ten grave gedragen is en of dat vervolgens consequenties heeft voor de aard van het Europese bestuur.

De Franse uitslag houdt niet het einde in van de Grondwet, zo benadrukken de Europese regeringsleiders. De Franse president Jacques Chirac stelde in zijn korte toespraak slechts dat het voor Frankrijk moeilijker wordt zijn belangen in Europa veilig te stellen en kondigde een ingrijpen in de regering-Raffarin aan.

De Duitse bondskanselier Gerhard Schröder meent dat de Franse uitslag niet het einde van de Grondwet is. De Luxemburgse premier Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese leiders en belangrijkste kandidaat om de eerste Europese president te worden, vindt dat het ratificatieproces door moet gaan. Juncker moest overigens wel toegeven dat de Grondwet ‘niet al zijn krachten’ meer had.

In het licht van die verklaringen wordt het Nederlandse referendum van woensdag van het allergrootste belang. Het wordt erg lastig om de Grondwet nog door te drukken als twee van de oudste lidstaten van de Europese Unie die afwijzen.

Het ziet er niet naar uit dat Grondwet er komt. Is dat erg? Nee, dat is niet erg. Op korte termijn zal er enige ongewisheid zijn, maar voor de langere termijn is een heroverweging van het Europese project juist erg nodig.

De Europese Unie breidt zich onmachtig uit en laat dat gepaard gaan met een veel te pretentieuze centrale machtsvorming die in combinatie met die mateloze uitbreidingen eerder gevaarlijk dan nuttig is.

De Fransen hadden ten dele andere overwegingen dan de Nederlanders om nee te zeggen, maar over die hoofdlijnen lijken ze het eens: de Europese Unie wordt te groot en eist meer macht op dan in de lidstaten wenselijk wordt gevonden. Burgers kunnen soms wijzer zijn dan de politici die hen denken te vertegenwoordigen.