Het mooie van dit referendum

Het zou mooi zijn als Europa een pas op de plaats maakt om te overdenken of minder Europa niet een beter Europa is

Syp Wynia

IJveraars voor Europese eenwording stellen die integratie wel voor als een fiets. Hij moet doorgaan, want anders valt hij om. Daarop hamerden het kabinet-Balkenende en andere voorstanders van de Europese Grondwet de afgelopen zes weken dan ook: de Grondwet is een verbetering ten opzichte van al het andere voorbeeldige dat al is opgebouwd. We moeten door en wie dat niet ondersteunt is òf fout òf dom.

Het getuigt niet van veel zelfvertrouwen als de Europese eenwording wordt voorgesteld als iets dat moet doorijlen op straffe van omvallen. Toch is dat het gevoel dat Europese politici en de ambtenarij in Brussel, Luxemburg en Straatsburg  levend houden, als alibi voor voortdurende machtsoverdracht van nationale democratieën naar een federaal Europa.

Wat Balkenende, Bot, Donner, Brinkhorst en Bos ook mogen beweren: dat is ook wat de Grondwet onder het mom van 'slagvaardigheid' doet. Wie denkt dat het heil eerder in Brussel en Straatsburg moet worden gevonden dan in Den Haag stemt vandaag dan ook vast in met de Europese Grondwet.

Toch ziet het er naar uit dat de meeste Nederlanders vandaag anders oordelen. Zij hebben minstens zoveel gelijk als degenen die bevoegdheden willen overhevelen naar de bestuurscentra van de Europese federale staat.  Er is te meer reden tot terughoudendheid over die machtsoverdrachten, omdat de Grondwet niets zegt over het gebied waarvoor die Grondwet geldt.

Zo is de Grondwet een scharnierdocument in een proces van een zich amechtig uitbreidende Europese Unie die probeert de bevoegdheden van die Unie te vergroten. Het echte gevaar is dat de fiets niet alleen te hard gaat, maar het gewicht van de met overtrokken pretenties opgetaste Europese constructie niet meer kan dragen.

Ook daarom is een pas op de plaats beter. Opdat de Europese Unie een time-out neemt om te overdenken of minder Europa soms niet een beter Europa is.

Het mooie van dit referendum is dat aan het vanzelfsprekende onderonsje van Eurofiele functionarissen een definitief einde is gekomen. De Europese integratie is ook in Nederland politiek geworden, en onderwerp voor publiek debat. Het was de hoogste tijd.