Het gelijk van Lomborg

maandag 29 augustus 2005 14:18

In januari 2003 ging er een zucht van verlichting door de wereld der groenen. Bij de milieubeweging, milieujournalisten, milieuministeries en de meeste linkse partijen werd champagne geschonken. Een Deense commissie was tot de conclusie gekomen dat Bjorn Lomborg wetenschappelijk oneerlijk zou zijn geweest met zijn boek The Skeptical Environmentalist. Nee dus.

Verschenen in Elsevier op 17 januari 2004

De afgelopen maanden is van verschillende kanten duidelijk geworden dat Lomborg wel degelijk fatsoenlijk te werk is gegaan. Toen recent een Deens ministerie tot de conclusie kwam dat de bewuste commissie steken had laten vallen, was het eerherstel compleet voor de man die wel de gesel van de groenen is genoemd.

Waar gaat het om? Lomborg viel in 2001 de wat hij noemde 'eeuwige litanie' aan van de milieubeweging en haar consorten: dat de hulpbronnen van de aarde opraken, de honger in de Derde Wereld alsmaar toeneemt, allerlei plant- en diersoorten uitsterven en de lucht- en watervervuiling voortdurend stijgt.

Gezeur
In een dik boek, vol grafieken en tabellen en puttend uit allerlei internationale rapporten, toonde de Deense statisticus aan dat die 'litanie' - vrij vertaald: het oeverloze gezeur dat alles steeds slechter wordt - niet deugt. Om een voorbeeld te geven, hij toonde aan dat de luchtvervuiling in een stad als Londen haar piek had in 1890. Inmiddels is de lucht schoner dan ooit sinds 1585.

Natuurlijk was dit niet allemaal nieuw. Oplettende lezers van dit weekblad weten dat Elsevier dit soort conclusies al vijf tot tien jaar eerder trok. Maar ere wie ere toekomt, Lomborg was in de wereld de eerste die het milieu-optimisme zo degelijk onderbouwde en het zo breed aanpakte. Dat het bijvoorbeeld niet alleen met milieuvervuiling de goede kant opgaat, maar ook met honger.

Daarbij kwam dat Lomborg jong en mals was. Toegegeven, dit is een volslagen onbenullig argument. Het zou geen enkele rol mogen spelen. Het deed het wel. Lomborg was niet alleen lid van Greenpeace, maar oogde ook zo. Citaat uit de Volkskrant: 'Het verfrissende van de Deense statisticus is dat hij geen deel uitmaakt van de verbitterde, rechtse oudemannenbrigade.' Met andere woorden: doordat hij een T-shirt droeg, was hij geloofwaardiger.

Ergernis
Hoe blits de jonge Deen ook oogde, bij tal van mensen wekte hij veel ergernis en weerzin op. Bijvoorbeeld bij diezelfde Volkskrant, waar in het mediakatern een zogenaamde mediadeskundige zonder enig benul van het milieuprobleem, dit weekblad en nota bene de Volkskrant zelf kapittelde omdat ze Lomborg te veel ruimte zouden hebben gegeven.

Hoe dan ook, het boek was een schot in de roos. Overal ter wereld veroorzaakte Lomborg reuring. De ene helft van de bevolking wilde hem lynchen dan wel taarten (dat laatste gebeurde), de andere helft vereerde hem. Hij werd een steeds grotere bedreiging voor de milieubeweging.

Die sloeg dan ook hard terug. De in Wageningen werkende Britse bioloog Jeff Harvey vergeleek Lomborg bijvoorbeeld in het Britse wetenschapsblad Nature met neonazi's die de holocaust ontkennen. Het al even gerenommeerde Amerikaanse maandblad Scientific American liet in elf pagina's allerlei critici van Lomborg aan het woord. Toen daaroverheen de Deense commissie kwam, leek de val van Lomborg compleet.

Verwrongen argumenten
Naar aanleiding van alle commotie heeft een groep Australische, Nederlandse en Deense onderzoekers onder leiding van de Nederlander Arthur Rorsch, emeritus hoogleraar moleculaire genetica en ex-topman van TNO, een onderzoek verricht. Rorsch kwam tot de conclusie dat Lomborg zich wel degelijk volledig aan de normen van fatsoenlijke wetenschap had gehouden. Daarentegen zaten er in de aanvallen op Lomborg tal van verkeerde citaten en verwrongen argumenten. Rorsch: 'Driekwart van de beschuldigingen was zo duidelijk vals, dat het moeilijk voorstelbaar is dat de Deense commissie er serieus naar heeft gekeken.'

Het afgelopen jaar schreef Jack Hollander, emeritus hoogleraar energie aan de Amerikaanse Berkeley-universiteit, een boek (The Real Environmental Crisis) dat veel minder aandacht kreeg dan dat van Lomborg, maar dat tot precies dezelfde conclusies kwam. Een citaat: 'De lucht is schoner en het drinkwater zuiverder dan in de afgelopen vijftig jaar, er is meer en veiliger voedsel dan ooit, er is meer bos dan in de afgelopen driehonderd jaar, de meeste rivieren en meren zijn weer schoon.'

Er kan veel van Bjorn Lomborg worden gezegd. Dat hij geen milieuwetenschapper is maar een statisticus, dat zijn conclusies het gilde der wereldverbeteraars slecht uitkomen, akkoord. Maar niet dat hij heeft gesjoemeld. Lomborg had gewoon gelijk.

Het gaat de goede kant op.

Door Simon Rozendaal