Met open vizier

Niet alleen burqa aanpakken, maar alles wat iemand in het openbaar onherkenbaar maakt: wie niet gezien wil worden, blijft maar lekker thuis

Gertjan van Schoonhoven

Rita Verdonk, VVD-minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie, onderzoekt of het mogelijk is in specifieke situaties de burqa te verbieden. Een algemeen verbod – zoals in bijvoorbeeld veel Belgische steden - op het stoffen harnas waarin sommige islamitische vrouwen over straat gaan, acht de minister niet mogelijk. Over wat die 'specifieke situaties' zijn, was de minister nog niet heel specifiek, maar onder meer veiligheidsoverwegingen zouden een reden tot verbod kunnen zijn.

Ook anderszins ligt de burqa onder vuur. CDA-minister Maria van der Hoeven van Onderwijs wil het seksistische ding in het onderwijs verbieden voor zowel leerlingen als docenten, en Utrecht neemt sancties tegen vrouwen die maar in de bijstand blijven zitten omdat ze bij sollicitaties in een burqa verschijnen.

In zekere zin gaat het bij de burqa over niks - en tegelijk over heel veel. Over niks, omdat maar weinig moslimvrouwen zich in een burqa hijsen; over heel veel, omdat de kwestie gaat over omgangsvormen in het publieke domein. Nog afgezien van het feit dat het hier Afghanistan niet is: vrouwen die zich van top tot teen in een burqa hullen zijn een wandelende motie van wantrouwen tegen de Nederlandse samenleving omdat ze duidelijk maken (al dan niet uit vrije keuze) dat ze dat niet willen: samen leven met de anderen in het publieke domein. Dat is een kwalijke vorm van ondermijning van de hele idee sámenleving.

Voor een verbod is daarom veel te zeggen. Tegelijk zou het geen slecht idee zijn als de minister meteen nog een paar van dit soort 'fuck you'-fenomenen – maar dan op niet-religieuze grondslag – meeneemt in haar onderzoek. Geblindeerde autoramen bijvoorbeeld, die ongelooflijk dreigend overkomen op andere weggebruikers, temeer daar geblindeerde ramen een opvallende samenhang vertonen met huftergedrag. Of – vertrouwd fenomeen in de grote stad – de straatboefjes die zichzelf zodanig met petjes, shawls en capuchons bedekken dat ze onherkenbaar zijn voor omstanders en camera's in het geval van een straatroof, autokraak of anderszins kwalijk gedrag.

Zo is de aanpak van de burqa een goede gelegenheid om een nieuwe norm te stellen in het publieke domein: het open vizier, de plicht om door de ander gezien te kunnen worden. Wie dat niet wil, blijft maar lekker thuis.