Kloof tussen Hirsi Ali en Wiegel is totaal

De VVD is het belangrijkste slachtoffer in richtingenstrijd tussen coryfeeën

Syp Wynia

De VVD-coryfeeën Hans Wiegel en Ayaan Hirsi Ali vechten elkaar de tent uit en hun partij is het belangrijkste slachtoffer. De ruzie brak deze week wederom uit naar aanleiding van uitlatingen van Tweede-Kamerlid Hirsi Ali over Wiegel – een 'reactionaire conservatief' – maar het was VVD-erelid Hans Wiegel die begin dit jaar de aanval op Hirsi Ali opende, nog wel op een moment dat die vanwege ernstige bedreigingen ondergedoken was in het buitenland.

Hij verweet haar geen goede liberaal te zijn omdat ze volgens hem moslims dwong een keuze te maken tussen de Grondwet en hun geloof. Pogingen van VVD-leider Jozias van Aartsen om de twee aan tafel te krijgen mislukten tot dusver. Veel zin heeft het niet. De kloof tussen de twee is totaal.

Wiegel is altijd een typische consensuspoliticus gebleven, die de liberale geschiedenis zo herinterpreteert dat het bijzonder onderwijs een liberale uitvinding is. Hij was als minister van Binnenlandse Zaken een kwart eeuw geleden met zijn Minderhedennnota de grondlegger van de multiculturele samenleving, die hij mentaal niet heeft verlaten.

Hirsi Ali heeft meer van een actievoerster die als ervaringsdeskundige pessimistisch is over de mogelijkheden om islam en liberale democratie te verenigen. Het bijzonder onderwijs ziet zij niet als liberaal, maar als een gevaar omdat het buitenlandse en Nederlandse kinderen uit elkaar houdt en islamitische fundamentalisten de gelegenheid geeft hun ideeën op te dringen.

Hirsi Ali's blik op de ontwikkeling van de Nederlandse samenleving is realistischer dan die van Wiegel, die net als de eerdere VVD-leider Hans Dijkstal denkt dat het met de integratie van buitenlanders in het algemeen en moslims in het bijzonder na verloop van tijd vanzelf goed komt. Waarmee overigens niet gezegd dat het bijzonder onderwijs opgeheven moet worden, zoals Hirsi Ali wil. Als er godsdienstige minderheden zijn die misbruik maken van de Nederlandse onderwijsvrijheid dan moet dat misbruik worden ingedamd, in plaats van het succesvolle kind met het badwater weg te gooien.

Onder persoonlijke ruzies binnen de VVD schuilt vaak een richtingenstrijd. Ook als Hirsi Ali en/of Wiegel zich uit het strijdperk zouden terugtrekken blijven de verschillen van mening, zowel over een hedendaagse benadering van de Nederlandse samenleving als over de plaats van het onderwijs daarin. Temeer omdat het de VVD ontbreekt aan bindend leiderschap ziet het er weer eens niet goed uit voor de grootste liberale partij.