Niet lichtzinnig Polen binnenlaten

Nederland moet eerst zijn sociale systeem verregaand saneren voordat de grenzen voor Oost-Europese werkers open kunnen

Syp Wynia

Moeten de grenzen volledig open voor Poolse en andere Oost-Europese werknemers? De Europees commissaris Vladimir Spidla, een Tsjech, al zijn Oost-Europese collega's en sommige andere Brusselse commissarissen vinden van wel. Zij proberen woensdag de hele Europese Commissie achter zich te krijgen.

Volgens Spidla hebben Groot-Brittannië, Ierland en Zweden de afgelopen twee jaar alleen maar baat gehad bij de beslissing om als enige West-Europese landen hun grenzen volledig open te stellen voor werknemers uit de tien nieuwe lidstaten. De ondernemersorganisaties waren altijd al voor de koepel van Europese vakbonden is dat – verrassenderwijs – nu ook.

Op de keper beschouwd doet het er niet zoveel toe wat de Europese Commissie woensdag beslist, want de vijftien 'oude' lidstaten hebben nog zeven jaar het recht om de Oost-Europeanen te weigeren. In Nederland beslist dus de Tweede Kamer, op voorstel van het kabinet, en het kabinet-Balkenende heeft nog niets van zich laten horen over verlenging van de twee jaar geleden ingestelde beperkingen.

Toen beweerde het kabinet aanvankelijk – op gezag van Brussel - dat er nauwelijks Polen en anderen naar hier zouden komen, maar na druk uit de Kamer werd het aantal werkvergunningen voor twee jaar beperkt tot 22.000 per jaar en dan alleen nog voor sectoren waar moeilijk werknemers te vinden waren.

In de praktijk kwamen er desalniettemin – op diverse vergunningen, of zonder - veel meer en meestal gingen ze laaggekwalificeerd werk doen, terwijl de Nederlandse werkloosheid juist voor het overgrote deel bestaat uit laagopgeleiden. Ze deden dus werk waar honderdduizenden Nederlandse werklozen geen zin in hebben.

De vraag of het vrije verkeer van personen binnen de Europese Unie economisch nuttig is kan in theorie zonder meer positief worden beantwoord. Het probleem is echter, dat er niet alleen zeer grote welvaartsverschillen tussen de Oost-Europese landen en een land als Nederland zijn, maar dat ook de beschermingsmaatregelen voor werkenden en niet-werkenden in een land als Nederland hemelsbreed verschillen met die van een land als Polen.

Het open zetten van de grenzen leidt dan – zeker als Duitsland de grenzen zoals verwacht nog lang dicht zal houden – tot een toestroom die de Nederlandse arbeidsmarkt en de Nederlandse sociale voorzieningen onder druk zet. Voordat Nederland de grenzen open zet, zal dus eerst het Nederlandse CAO- en uitkeringsstelsel, het Nederlandse minimumloon, de pensioenleeftijd en de rest van het sociale systeem verregaand op de helling moeten.

Als dat wordt nagelaten – en niets wijst op het omgekeerde - is het openzetten van de grens in het geval van Nederland gevaarlijk lichtzinnig.