Homeopathie is nonsens

maandag 1 mei 2006 11:00

Ik ben geen geharnast tegenstander van alternatieve geneeskunde. Sterker, ik ben er van overtuigd dat het in sommige gevallen helpt. Ook weet ik dat er veel bezwaren kleven aan de reguliere geneeskunde.

Dag in, dag uit, wordt ieder mens daarmee geconfronteerd. Ook ik.

Morfine
Onlangs kreeg iemand uit mijn naaste omgeving het advies om haar misselijkheid te bestrijden door te stoppen met het slikken van tien morfinepillen per dag en over te gaan op een andere behandeling, door middel van pleisters met een ander pijnbestrijdingsmiddel dat pas na een dag zou gaan werken.

De persoon in kwestie werd doodziek, iets wat ik zonder medische opleiding van een kilometer afstand kon zien aankomen: afkicken van de morfine!

Hoe is het in hemelsnaam mogelijk dat de oncoloog dit niet zag?

Omdat artsen in de reguliere geneeskunde zwaar gespecialiseerd zijn en nauwelijks in staat zijn om over de schuttingen van hun discipline te gluren.

Schokkend slordig
Ik heb me er natuurlijk van vergewist dat deze oncoloog goed is. Hij is hoofd van een afdeling, doet mee aan clinical trials en publiceert regelmatig in internationale wetenschappelijke tijdschriften.

Toch weet hij weinig – minder dan ik, heb ik soms de indruk – van medicijnen. Ook is hij soms schokkend slordig in de omgang.

Hij heeft de persoon om wie het hier gaat diverse geneesmiddelen voorgeschreven om haar pad naar de dood te vergemakkelijken, maar blijkt tijdens consulten nauwelijks meer te weten welke medicijnen ze op zijn advies slikt.

Gif
Ik durf er gif op in te nemen dat alternatieve artsen in dit opzicht veel zorgvuldiger zijn. Dat ze meer tijd voor hun patiënten uittrekken en door de bank genomen beter op de hoogte zijn van het wel en wee van degenen die aan hun zorg zijn toevertrouwd.

Ik ga zelfs zo ver om te zeggen dat alternatieve geneeswijzen weliswaar niet werken maar soms toch helpen: dat zieke mensen er beter van kunnen worden – mits het niet om ernstige ziekten gaat.

Dat komt door mijn stellige overtuiging dat alternatieve artsen vaak beter in staat zijn om gebruik te maken van het zelfhelende vermogen van het lichaam.

Suikerklontje
Iets minder vriendelijk geformuleerd: ik geloof dat de positieve effecten die veel mensen aan de alternatieve geneeskunde toeschrijven, zijn gebaseerd op het placebo-effect.

Dat effect (een suikerklontje is in staat om een ziekte te genezen mits het door iemand in een witte jas wordt voorgeschreven) wordt vaak negatief omschreven maar is in feite al duizenden jaren een belangrijk onderdeel van het instrumentarium van de genezer.

Volksverlakkerij
Dat alles gezegd hebbend: ik vind alternatieve geneeskunde volksverlakkerij. Het is niet gebaseerd op bewijzen en rationaliteit en het maakt misbruik van de onwetendheid, de onnozelheid en het goede geloof van leken.

Daarom was ik ook blij dat een medische tuchtrechtcommissie onlangs besloot dat de alternatieve artsen die Sylvia Millecam hebben behandeld zich nooit meer arts mogen noemen.

De mensen die de actrice en comédienne met borstkanker in 2001 hebben gesterkt in haar voornemen om zo ver mogelijk af te blijven van chemotherapie, bestraling en ziekenhuizen, mogen zich nooit meer artsen noemen, zo vind ik.

Alternatieve geneeskunde kan bij psychosomatische ziekten waar de geest een belangrijke rol speelt van belang zijn, maar nooit bij een ziekte als borstkanker.

Commentaar
In Elsevier van 15 april schreef ik iets dergelijks in de vorm van een commentaar (alleen voor abonnees). Daarop kreeg ik een aantal reacties die me raakten.

Citaat uit een van de brieven: ‘De reguliere kankerbehandeling is in Nederland primair een symptoombestrijding en kijkt niet naar de oorzaken. Ik doe mijn eigen zoektocht in het besef dat er meer is dan alleen het lichaam en als ik voor de keus zou worden geplaatst intensieve chemo, met daaraan toch gekoppeld dat je een lange tijd (waarschijnlijk tot aan je dood) met de meest vreselijke bijverschijnselen te maken hebt, of een misschien korter maar menswaardiger leven, dan zou mijn keuze simpel zijn.’

Tja, dat klinkt natuurlijk begrijpelijk. Misschien zou ik in die situatie hetzelfde reageren.

Maar waar het mij om gaat, is dat de geneeskunde gebaseerd moet zijn op wetenschap, op ratio en logica. Op één plus één is twee in plaats van één plus één is drie.

Daarom ben ik een fel tegenstander van bijgeloof, van kwakzalverij, van homeopathie, van acupunctuur, van de opvatting dat het eten van gras en het spelen van piano helpt tegen kanker, zoals de alternatieve behandelaar van kaboutervrouw Roel van Duijn eens beweerde.

Het zou best kunnen dat dit soort flauwekul een enkele keer helpt, maar het werkt niet.

Effect
Een overheid, een samenleving kan allen maar geneeswijzen ondersteunen en aanmoedigen waarvan volgens de afgesproken manier om te redeneren – de logica, de ratio, de wetenschap – is aangetoond dat deze effect hebben.

Er is – afgezien van het placebo-effect - geen enkele theorie denkbaar dat extreem verdunde medicijnen – waar geen tot nauwelijks moleculen van de werkzame stof aanwezig zijn – helpen tegen een ernstige ziekte. Met andere woorden, homeopathie is nonsens.

Er is geen enkele theorie denkbaar dat het eten van gras, het spelen van piano dan wel het op je hoofd staan, een tumor doet verschrompelen.

Mensen die anderszins suggereren en daardoor zieke mensen van echte genezing afhouden, mogen zich never, nooit, nie meer artsen noemen en dienen hard te worden aangepakt.

Simon Rozendaal