Kabinet valt; mogelijk dit jaar verkiezingen

donderdag 29 juni 2006 22:56

Het kabinet-Balkenende II is donderdagavond gevallen. De drie D66-bewindslieden in het kabinet hebben hun ontslag aangeboden. De overige ministers en staatssecretarissen en de premier stellen hun portefeuilles ter beschikking. Dat heeft CDA-premier Jan Peter Balkenende gezegd in de Tweede Kamer. Waarschijnlijk hebben er voor het eind van het jaar verkiezingen plaats.

Kabinet is gevallen

Balkenende kwam rond 20.45 uur met zijn verklaring nadat vice-premier Laurens-Jan Brinkhorst had gezegd dat de D66-bewindslieden (hijzelf, minister voor Bestuurlijke Vernieuwing Alexander Pechtold en staatssecretaris Medy van der Laan van Cultuur) opstappen. Volgens Brinkhorst is er vanmiddag 'een nieuw politiek feit' ontstaan nadat de D66-fractie de steun aan het hele kabinet had opgezegd.

Nieuwe verkiezingen
'Het is jammer dat het kabinet op deze manier door toedoen van D66 aan zijn einde moet komen,' zei Balkenende in een eerste reactie. Balkenende gaat naar alle waarschijnlijkheid morgen bij de Koningin langs om het ontslag van zijn kabinet aan te bieden.

Uit een eerste reactie van CDA-minister Piet Hein Donner (Justitie), fractievoorzitter Maxime Verhagen (CDA) en de nieuwe VVD-fractievoorzitter Mark Rutte valt op te maken dat zij aansturen op vervroegde verkiezingen, nog voor de jaarwisseling. Maar tot die tijd zou het kabinet dan wel (zonder de D66-ministers) als een volwaardig kabinet moeten optreden, en niet demissionair.

Dat is staatsrechtelijk mogelijk, omdat er geen motie is ingediend (en aangenomen)tegen het kabinet. Als rechtvaardiging hiervoor verwijzen de drie naar de belangrijke taken die het kabinet de komende tijd staan te wachten, zoals de militaire missie naar Uruzgan in augustus en de vaststelling van de begroting in september. De linkse oppositie wil zo snel mogelijk nieuwe verkiezingen.

Lousewies van der Laan

Steun
D66-fractievoorzitter Lousewies van der Laan trok vanmiddag in een spoeddebat de de politieke steun aan het gehele kabinet in. Dat gebeurde na het kabinetsbesluit om te blijven doorregeren mét minister Rita Verdonk voor Vreemdelingenzaken én beide D66-ministers (lees Kabinet blijft aan, debat op verzoek van Van der Laan en de brief van Balkenende).

D66-leider Alexander Pechtold, die nu geen politieke functie meer heeft, zei in een persconferentie donderdagavond dat hij en Brinkhorst van het begin af aan net als de D66-fractie geen vertrouwen hadden in Verdonk. Zij besloten echter de brief van Balkenende te steunen, omdat ze anders 'alle wapens uit handen sloegen'.

De D66-fractie zei donderdagochtend om half zes na een urenlang debat het vertrouwen in minister Verdonk op (lees Kabinetscrisis dreigt: D66 eist vertrek Verdonk). Verdonk heeft zich volgens de fractie onmogelijk gemaakt in de kwestie-Hirsi Ali.

Lees de eerste reacties van politieke prominenten op de val van het kabinet.

Lees ook het Elsevier-commentaar De Nacht van Lousewies en de weblog van Leon de Winter over de verklaring die Ayaan Hirsi Ali moest ondertekenen.

Door Fleuriëtte van de Velde

Hoe goed bent u op de hoogte van het nieuws? Doe Elseviers nieuwsquiz met zeven vragen over de afgelopen week.